Paklica

Paklica
Ilustracja
Paklica w Międzyrzeczu.
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Lokalizacja

Pojezierze Lubuskie (315.4)

Rzeka 4 rzędu
Długość 28,5 km
Spadek

0,74‰

Powierzchnia zlewni

262,5 km²

Średni przepływ

0,95 m³/s (Międzyrzecz)[1]

Źródło
Miejsce Jezioro Paklicko Małe
Wysokość

78,2 m n.p.m.

Współrzędne

52°22′12″N 15°27′14″E/52,370000 15,453889

Ujście
Recypient Obra
Miejsce

Międzyrzecz (zamek)

Wysokość

45,6 m n.p.m.[1][2]

Współrzędne

52°26′45,5″N 15°34′23,4″E/52,445972 15,573167

Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „źródło”, powyżej na prawo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Multimedia w Wikimedia Commons

Paklica – nizinna rzeka w zachodniej Polsce (woj. lubuskie), na Pojezierzu Lubuskim, o długości 28,5 km[1][3] i powierzchni zlewni 262,5 km²[1], lewy dopływ Obry[4].

Opis zlewni

Zlewnia Paklicy odwadnia północno-wschodni skłon Pagórków Sulęcińsko-Świebodzińskich, niewielki fragment Rowu Brójeckiego i Wysoczyzny Zbąszyneckiej oraz południową część Basenu Międzyrzeckiego[1].

Opis przebiegu

Początek biegu rzeki nie jest jednoznacznie ustalony. Według części źródeł Paklica bierze swój początek w okolicach jeziora Paklicko Małe płynąc na południe przepływa przez miejscowości Staropole oraz Boryszyn, następnie zmienia kierunek na zachodni i pokonując tereny zalesione wpada od północnego zachodu do jeziora Paklicko Wielkie[5][6][7][8]. Tymczasem według danych prezentowanych w państwowym rejestrze nazw geograficznych ciek płynący z jeziora Paklicko Małe to Kanał Staropole[9].

Według Mapy Podziału Hydrograficznego Polski rzeka Paklica ma swój początek niedaleko Mostek w miejscu wododziału, a następnie płynie na północny wschód w kierunku Lubrzy. Taki przebieg sprawia, że górny bieg Paklicy pokrywa się z Kanałem Niesulickim[3][10].

Natomiast według danych PRNG oraz starych niemieckich map topograficznych, Paklica rozpoczyna swój bieg wypływając z jeziora Paklicko Wielkie[11][12].

Dalszy bieg rzeki od jeziora Paklicka Wielkiego jest ustalony jednoznacznie. Paklica kieruje się na wschód i łagodnym półkolem zmienia kierunek na północny. Na wysokości Nowego Dworku ponownie zmienia swój bieg, płynąc na wschód pomiędzy wsiami: Jordanowo i Gościkowo (Paradyż) (pod murami zespołu klasztornego opactwa cysterskiego). Następnie skręca na północny wschód, przepływając pod drogą ekspresową S3, przez północną część Rowu Brójeckiego (wieś Szumiąca), dalej – dnem rynny polodowcowej – przepływa przez jeziora: Wyszanowskie i Bukowieckie (wieś Skoki). Od Kuźnika skręca w kierunku północno-zachodnim do Basenu Międzyrzeckiego i w centrum Międzyrzecza (nieopodal tamtejszego zamku) uchodzi do Obry[1].

W systemie gospodarki wodnej wszystkie te cieki, jak również kilka innych dopływów Paklicy, tworzą jednolitą część wód „Paklica”. Do 2023 r. miała ona typ 25 (ciek łączący jeziora) i kod PLRW600025187889, a od 2023 r. typ R_poj (rzeka w systemie rzeczno-jeziorowym Pojezierzy) i kod PLRW600018187889[13].

Szlak kajakowy

Na Paklicy ustanowiono szlak kajakowy o łącznej długości 29 km. Stanowią go dwa odcinki: Lubrzański Szlak Kajakowy z Lubrzy do Gościkowa (15 km)[14] i Gościkowo – Skoki k. Międzyrzecza (14 km)[15]. W skali trudności szlaków kajakowych pierwszy z nich należy do łatwych (ZWB)[14], a drugi – do średnich (ZWC)[15].

Nazwa i odniesienia w kulturze

Według legendy Dwie rzeki, jej nazwa pochodzi od imienia słowiańskiej kapłanki – Pakli, która wraz z drugą kapłanką – Obrą, opiekowała się posągiem Świętowita, stojącym w miejscu dzisiejszego Międzyrzecza[16]. Pakla to również nazwa stowarzyszenia ekologiczno-kulturalnego, działającego na terenie powiatu międzyrzeckiego.

Historia

Rzeka jest notowana w archiwalnych dokumentach od średniowiecza. Po raz pierwszy wymieniana w łacińskojęzycznym dokumencie z 1230 (wg kopii z XVII wieku) Paklitz, 1449 (kop. XVI w.) Paklicza, 1480 (wg relacji z XV w.) Paklycza, 1483 (kop. XVI w.) Paklicze, 1564 Paklicza[17].

Rzeka przepływała przez pogranicze Polski, Brandenburgii oraz Dolnego Śląska. W XVI wieku górna Paklica na odcinku około 8 kilometrów przepływała przez teren powiatu poznańskiego Korony Królestwa Polskiego, następnie poniżej wsi Boryszyn płynęła na krótkim odcinku przez Marchię Brandenburską, potem, począwszy od Staropola, przez Dolny Śląsk i dalej m.in. przez jezioro Paklicko Wielkie do Jordanowa. Od wsi Gościkowo do Międzyrzecza płynęła ponownie przez powiat poznański i w okolicach Gościkowa rzeka ta stanowiła granicę państwa polskiego[17].

Odnotowana została pierwszy raz w historycznym dokumencie z 1230, w którym komes Bronisz herbu Wieniawa za zgodą biskupa poznańskiego Pawła i księcia wielkopolskiego Władysława Odonica nadał opactwu cystersów w Lehnin w Brandenburgii osadę Gościchowo (obecnie Gościkowo), w celu założenia tam nowego opactwa cystersów o nazwie Paradis (pol. Paradyż). Granice tej darowizny określono od doliny zwanej Gnymar przy rzece Paklicy, wzdłuż tej rzeki aż do granic dziedziny Bronisza[17][18].

Rzeka od średniowiecza wykorzystywana była gospodarczo, w tym również jako źródło energii do napędzania młynów oraz foluszy. Od pierwszej połowy XIII wieku dokumenty odnotowują wybudowanie pierwszych młynów na rzece Paklicy zasilanych kołami wodnymi. W 1206 (wg falsyfikatu z około 1507) miał stać na rzece młyn zwany Kopermil. W 1236 odnotowano młyn w Gościchowie. W 1547 odnotowano folusz w młynie Kopernik. W 1553 wspomniano Hamerski Młyn stojący na rzece. W 1564 odnotowany został międzyrzecki młyn miejski z foluszem stojący na rzece Paklica pod zamkiem w Międzyrzeczu przy Bramie Frankfurckiej przy stawie Paklica. W 1580 wspomniany został młyn na rzece Paklica we wsi Boryszyn[17].

W XVI wieku odnotowano także dwa mosty przerzucone przez rzekę. Pierwszy most w zachodniej części Międzyrzecza, łączący miasto z gródkiem oraz drugi most w południowo-zachodniej części miasta, niedaleko młyna miejskiego i Bramy Frankfurckiej zwanej też Bramą Młyńską[17].

W latach 30. XX wieku na rzece wybudowano zaporę oraz obiekty wchodzące w skład Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego[14].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Międzyrzecz – Dzieje miasta, pod. red. W. Strzyżewski, M. Tureczek, Międzyrzecz: 2009, s. 24
  2. ↑ Paklica na mapie Geoportalu Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Główny Geodeta Kraju. [dostęp 2018-01-21].
  3. ↑ a b Paklica na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2023-07-12].
  4. ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 201, ISBN 83-239-9607-5.
  5. ↑ Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze: Jezioro Paklicko Wielkie - komunikat o jakości wód w 1998 roku. [dostęp 2019-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-28)]. (pol.).
  6. ↑ Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze: Jezioro Paklicko Wielkie - komunikat o jakości wód w 2003 roku. [dostęp 2019-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-28)]. (pol.).
  7. ↑ Instytut Języka Polskiego PAN, Elektroniczny słownik hydronimów Polski - Paklica [online], eshp.ijp.pan.pl [dostęp 2023-07-02].
  8. ↑ Jerzy Sadowski, Fortyfikacje MRU w okolicy Lubrzy, Gliwice: Infort, 2015, s. 28-39, ISBN 978-83-62952-16-8.
  9. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 185795
  10. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 87.
  11. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – nazwy obiektów fizjograficznych – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 96372.
  12. ↑ Jordan, Meßtischblatt nr. 3659, 1:25 000, 1938
  13. ↑ Karta charakterystyki JCWP [online], Wody Polskie [dostęp 2023-07-12].
  14. ↑ a b c Spływy kajakowe: Paklica (Lubrza-Gościkowo)
  15. ↑ a b Spływy kajakowe: Paklica (Gościkowo-Skoki)
  16. ↑ Legenda "Dwie rzeki". pakla.pl (Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne "Pakla"). [dostęp 2018-01-31].
  17. ↑ a b c d e Gąsiorowski 1999 ↓, s. 552–553.
  18. ↑ Gąsiorowski 1987 ↓, s. 582-583.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya