Paktofonika

Paktofonika

Paktofonika (2025)
Inne nazwy	PFK, PFK Squad, Pakt Trzech
Rok założenia	1998
Rok rozwiązania	2003
Pochodzenie	Katowice, Mikołów  Polska
Gatunek	hip-hop
Aktywność	1998–2003 2022–
Wydawnictwo	Gigant Records
Powiązania	Kaliber 44, 3xKlan, Pokahontaz, Pijani Powietrzem, Ego
Skład
Wojciech „Fokus” Alszer Sebastian „Rahim” Salbert
Byli członkowie
Piotr „Magik” Łuszcz (zmarły)
Współpracownicy
Sebastian „DJ Bambus” Michalski Marcin „Sot” Zięba PFK Kompany: Piotr „DJ Haem” Jończyk Rafał „Śliwka Tuitam” Śliwiak Tomasz „Siv” Łyko Ewa „Mea” Rapacz Dariusz „Kipper” Łamacz Wojciech „Minix” Kotowicz
Instrumentarium
sampler, gramofon, automat perkusyjny
Odznaczenia
Fryderyki 2001
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Paktofonika (w skrócie PFK) – polski zespół hip-hopowy, założony w 1998 roku w Katowicach przez Piotra „Magika” Łuszcza (znanego z zespołu Kaliber 44), Sebastiana „Rahima” Salberta (byłego członka 3xKlanu), oraz inicjatora pomysłu, Wojciecha „Fokusa” Alszera^[1].

Grupa, koncertując na scenach krajowych i zagranicznych, stała się jednym z najpopularniejszych przedstawicieli górnośląskiego rapu przełomu wieków^[2], zyskując z wydaniem pierwszego albumu uznanie przemysłu muzycznego potwierdzonego nagrodami^[3][4], a ich historia został przybliżona w literaturze (Paktofonika - przewodnik krytyki politycznej)^[5], a następnie zekranizowana w 2012 roku w ramach pełnometrażowego filmu fabularnego pt. Jesteś bogiem^[6].

Wraz z grupą współpracował także Sebastian „DJ Bambus” Michalski i Marcin „Sot” Zięba, będąc wspólnie członkami kolektywu PFK Kompany, współtworzonego także z Piotrem „DJ-em Haemem” Jończykiem, Rafałem „Śliwką Tuitam” Śliwiakiem, Tomaszem „Sivem” Łykiem, Dariuszem „Kipperem” Łamaczem, Ewą „Meą” Rapacz i Wojciechem „Minixem” Kotowiczem^[7].

Dyskografię zespołu stanowią tylko dwa albumy studyjne: nagrodzona Fryderykiem Kinematografia (2000), która dotarła do 2. miejsca listy OLiS^[8], i Archiwum kinematografii (2002) oraz minialbum Jestem Bogiem (2001). Punktem zwrotnym w historii grupy była nagła śmierć samobójcza Piotra "Magika" Łuszcza, mająca miejsce niespełna 8 dni po wydaniu debiutanckiego albumu grupy^[9].

Od czasu wydania drugiego, ostatniego albumu, przygotowywanego jeszcze we współpracy z Magikiem, grupa zaniechała dalszej działalności w 2003 roku, a jej członkowie utworzyli grupę Pokahontaz^[10]. W 2022 roku Paktofonika wznowiła koncertowanie w ramach upamiętnienia dotychczasowego dorobku artystycznego grupy, tym samym oddając cześć zmarłemu członkowi zespołu, nie wznawiając jednak pod tym szyldem twórczej działalności artystycznej^[11].

Grupa została założona w 1998 roku z inicjatywy Wojciecha „Fokusa” Alszera^[1], przy pomocy Piotra ,,Magika" Łuszcza oraz Sebastiana ,,Rahima" Salberta.

Pierwsze utwory zespołu („Priorytety”, „Ja to ja” i „Gdyby”) powstały w październiku 1998 roku. Następnie skład uzupełnił DJ Bambus oraz beatbokser Marcin „Sot” Zięba. Produkcje zespołu zyskały zainteresowanie wytwórni R.R.X., z którą Paktofonika podpisała umowę. Ostatecznie w wyniku nieporozumień kontrakt został zerwany. Wiosną 2000 roku zespół podpisał nowy kontrakt płytowy z wytwórnią Gigant Records. Wakacje tego roku grupa spędziła w Witten w Niemczech, gdzie nagrała utwór „2 kilo” z niemieckimi artystami. Muzycy nagrali również freestyle’e, w których uczestniczyli Magik, Fokus, Kams i L.O.

W marcu do sprzedaży trafiła kompilacja Usta Miasta Kast zrealizowana przez Igora „IGS-a” Sobczyka. Na płycie znalazł się wspólny utwór Paktofoniki i składu JedenSiedem zatytułowany „A robi się to tak...”. 18 grudnia tego samego roku ukazała się pierwsza płyta zespołu, zatytułowana Kinematografia. Na wydawnictwie znalazły się utwory „Chwile ulotne” i „Jestem Bogiem”, które cieszyły się znaczną popularnością w Polsce, oba notowane na listach przebojów Polskiego Radia. Do produkcji debiutu posłużyły m.in. sample z piosenek „Those Were The Days My Friend” – Mary Hopkin i „Suzanna” z repertuaru The Art Company. Ponadto w utworze „Jestem Bogiem” wykorzystano m.in. fragment rozmowy telefonicznej anonimowego słuchacza z redaktorem Radia Maryja, znanej jako Trzy słowa do ojca prowadzącego.

26 grudnia 2000 roku, osiem dni po premierze debiutu, rankiem o godzinie 6.15 Łuszcz wyskoczył przez okno ze swojego mieszkania w Katowicach-Bogucicach. W stanie ciężkim został przetransportowany do szpitala, gdzie około godziny 6.45 zmarł. Domniemaną przesłanką jego działania była próba uniknięcia zasadniczej służby wojskowej poprzez symulowanie złego stanu zdrowia psychicznego, które w konsekwencji doprowadziło do rzeczywistego uszczerbku na zdrowiu.

3 marca 2001 w Katowicach odbył się pierwszy koncert zespołu po śmierci „Magika”, podczas którego dwóm pozostałym raperom Paktofoniki towarzyszył głos zmarłego muzyka emitowany z taśmy^[12]. Po śmierci Magika zespół kontynuował działalność koncertową, emitując fragmenty wykonywane przez Magika ze ścieżki dźwiękowej^[1]. Koncertowy skład uzupełnili ponadto Sebastian „DJ Bambus” Michalski i popularny w podziemiu artystycznym beatbokser Marcin „Sot” Zięba, którego udział w występach stanowił novum na polskiej scenie muzyki hip-hopowej^[1].

W roku 2001 fragment utworu „Ja to ja” śpiewany gościnnie przez Piotra „Gutka” Gutkowskiego został wykorzystany w reklamie lodów^[13]. Odbyło się to bez zgody zespołu, lecz w porozumieniu z wydawnictwem Gigant Records^[13]. Wkrótce potem ukazał się minialbum Jestem Bogiem, na którym znalazły się 3 utwory z pierwszej płyty oraz 5 remiksów i teledysk. W kwietniu roku 2002 zespół zostaje nagrodzony Fryderykiem za najlepszy album hiphopowy w roku 2001. 25 września tego samego roku została wydana druga, pożegnalna płyta zespołu pt. Archiwum kinematografii^[14], na której znalazły się m.in. utwory zarejestrowane podczas sesji nagraniowych pierwszej płyty. Materiał w obawie przed zarzutami środowiska hip-hopowego o komercjalizację nie był promowany podczas koncertów^[1].

21 marca 2003 roku zespół zagrał pożegnalny koncert w Spodku w Katowicach^[15]. Wraz z biletami uczestnicy koncertu otrzymywali płytę z utworami zespołu. Wydano także relację z koncertu w formie DVD i VHS, jednak w 2005 roku jej sprzedaż została wstrzymana, ponieważ ukazała się nielegalnie^[16]. 16 grudnia 2008 została wydana książka autorstwa Macieja Pisuka „Paktofonika. Przewodnik Krytyki Politycznej”, obejmująca scenariusz do filmu o Paktofonice i ostatnich latach życia Piotra „Magika” Łuszcza^[17]. Rok później rozpoczęto prace nad ekranizacją scenariusza. Reżyserii filmu zatytułowanego Jesteś Bogiem podjął się Leszek Dawid^[18]. Sceny do filmu o Paktofonice zostały nakręcone w Katowicach pomiędzy marcem a majem 2011 roku^[19][20]. Natomiast jego premiera odbyła się 21 września 2012 roku^[21]. Mimo sporej frekwencji w pierwszym tygodniu film nie został dobrze odebrany w środowisku muzycznym^[22]. Zarzucano mu przede wszystkim duże przeinaczenie faktów na temat historii zespołu jak i Magika, oraz niemalże całkowite pominięcie historii Kalibra 44, w którym to resztę członków tego zespołu przedstawiano jako postacie negatywne. O obrazie krytycznie wypowiedziało się wielu artystów i dziennikarzy, w tym m.in.: Peja, Kazik Staszewski, AbradAb, Krzysztof Kozak, czy Doniu^{[23][24][25][26][27]}.

W 2020 roku w Polsce ukazała się biografia autorstwa Sebastiana "Rahima" Salberta i Przemysława Corso wydana nakładem Wydawnictwa SQN^[28].

W 2022 „Fokus” i „Rahim” wrócili do koncertowania pod szyldem Paktofoniki, chcąc w ten sposób uczcić 22-lecie krążka Kinematografia i 20-lecie Archiwum Kinematografii. Wcześniej obaj artyści wielokrotnie deklarowali w wywiadach, że nie planują reaktywacji działalności koncertowej zespołu z szacunku dla zmarłego Magika oraz z uwagi na niechęć do odcinania się od jego dorobku^[29]. Decyzja o powrocie była więc przez część mediów i odbiorców postrzegana jako nieoczekiwany zwrot, który według deklaracji muzyków miał charakter wyłącznie rocznicowy i upamiętniający twórczość grupy.

Od momentu reaktywacji zorganizowano liczne koncerty w całej Polsce, jak również za granicą (m.in. USA, Kanada, Holandia, Wielka Brytania, Irlandia, Norwegia i Islandia)^[30][31][32]. Oprócz oryginalnego składu (z wyłączeniem Magika) w koncertach brali udział także zaproszeni goście^[33], m.in. Maciej Dąbrowski (Warga), Mata oraz VNM^[34]. Paktofonika wystąpiła także na Pol’and’Rock Festival w 2024 roku^[35].

Albumy

Minialbumy

Ścieżki dźwiękowe

• PAKTOFONIKA: Legenda sprzedana za grosze?!. Kurtyna - historie zza sceny 2025-08-19. [dostęp 2025-08-23].
• Paktofonika Live Band – Jestem Bogiem #polandrock2024. KręciołaTV 2024-08-06. [dostęp 2025-08-23].