Parnall Plover

Parnall Plover

Dane podstawowe
Państwo	Wielka Brytania
Producent	George Parnall and Company
Konstruktor	Harold Bolas
Typ	myśliwiec pokładowy / wodnosamolot myśliwski
Konstrukcja	drewniana
Załoga	1
Historia
Data oblotu	1922
Lata produkcji	1922–1923
Wycofanie ze służby	1924
Liczba egz.	17
Dane techniczne
Napęd	1 × silnik gwiazdowy
Moc	436 KM (325 kW)
Wymiary
Rozpiętość	8,84 m
Długość	7,01 m
Wysokość	3,66 m
Powierzchnia nośna	28,4 m²
Masa
Własna	922 kg
Startowa	1354 kg
Osiągi
Prędkość maks.	229 km/h
Prędkość wznoszenia	25 min na 6096 m
Pułap	7000 m
Zasięg	483 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 × km Vickers kal. 7,7 mm
Użytkownicy
Wielka Brytania
Multimedia w Wikimedia Commons

Parnall Plover – brytyjski, pokładowy samolot myśliwski zaprojektowany dla Royal Navy. Konstrukcja była jedną z pierwszych w Wielkiej Brytanii zaprojektowanych od podstaw jako myśliwiec przystosowany zarówno do operowania z pokładu lotniskowca, jak i w konfiguracji wodnosamolotowej.

Po zakończeniu I wojny światowej oraz redukcji budżetów wojskowych brytyjskie lotnictwo morskie znalazło się w trudnej sytuacji sprzętowej. W latach 1919–1922 Royal Navy dysponowała jedynie pojedynczym lotniskowcem HMS Argus, a jego pokładowa grupa lotnicza składała się głównie z przestarzałych i intensywnie eksploatowanych typów samolotów, tj. Gloster Nightjar(inne języki), Parnall Panther, Sopwith Cuckoo czy Westland Walrus^[1].

W 1922 r. Ministerstwo Lotnictwa ogłosiło konkurs na nowy myśliwiec pokładowy, określony w Specyfikacji 6/22. Samolot miał być jednomiejscowy, z możliwością wymiany podwozia kołowego na pływaki oraz przystosowany do użycia dwóch typów silników gwiazdowych: Bristol Jupiter lub Armstrong Siddeley Jaguar. Specyfikacja 6/22 przewidywała ponadto możliwość stosunkowo szybkiej rekonfiguracji samolotu pomiędzy wersją lądową a wodnosamolotową, co miało umożliwić elastyczne użycie maszyny w warunkach ograniczonej liczby lotniskowców oraz baz przybrzeżnych^[2].

Do rywalizacji stanęły jedynie dwie firmy: Fairey Aviation Company, zgłaszając samolot Flycatcher(inne języki) oraz George Parnall and Company z konstrukcją nazwaną Plover. Obie maszyny reprezentowały nową generację brytyjskich myśliwców pokładowych^[3]. Plover został zaprojektowany przez Harolda Bolasa^[4].

Zasadniczą różnicą pomiędzy oboma konkurencyjnymi konstrukcjami była budowa kadłuba – w samolocie Faireya zastosowano metalową kratownicę o poszyciu ze sklejki, podczas gdy kadłub Plovera wykonano w całości w technologii drewnianej^[5].

Pierwsze prototypy Plovera oblatano w 1922 r. Próby prowadzono zarówno w konfiguracji lądowej, jak i wodnosamolotowej. Ministerstwo Lotnictwa zamówiło dziesięć egzemplarzy maszyny (N9608-N9610 i N9702-N9708), które dostarczono do końca 1923 r.^[6] Przydzielono je do 403 i 404 eskadr myśliwskich Floty^[7]. Mimo pozytywnych ocen własności pilotażowych, samolot Parnalla ustąpił miejsca konstrukcji Faireya, która okazała się bardziej dopracowana i łatwiejsza w eksploatacji^[8]. Próby i służba liniowa wykazały, że mimo poprawnych własności pilotażowych Plover charakteryzował się mniejszą zwrotnością oraz gorszymi osiągami wznoszenia w porównaniu z Flycatcherem, co miało istotny wpływ na ocenę przydatności operacyjnej obu konstrukcji^[8]. W 1923 r. jeden z Ploverów został wystawiony na wystawie RAF w Hendon^[9].

Ostatecznie Plover nie został przyjęty jako standardowy myśliwiec Royal Navy. Samoloty trafiły do ograniczonej służby w Fleet Air Arm, a w 1924 r. zostały wycofane z pierwszej linii^[10].

Po wycofaniu z pierwszej linii część samolotów przekazano do jednostek szkolnych Fleet Air Arm, gdzie wykorzystywano je do lotów treningowych oraz prób technicznych^[11]. Jedna z maszyn (ex-N9705) trafiła do lotnictwa cywilnego, gdzie otrzymała znaki rejestracyjne G-EBON. Maszyna ta została w 1926 r. zgłoszona do startu w Wyścigu o Puchar Króla ale z powodów technicznych nie wzięła w nim udziału^[12]. W styczniu 1929 r. została skreślona ze rejestru statków powietrznych po rozbiciu w wypadku^[13].

Parnall Plover był klasycznym dwupłatem o konstrukcji całkowicie drewnianej. Kadłub, o długości 7,01 m, wykonano jako kratownicę drewnianą pokrytą sklejką, natomiast skrzydła miały konstrukcję żebrowo-dźwigarową z płóciennym pokryciem^[14]. Miały one jednakową rozpiętość wynoszącą 8,84 m i zostały zaprojektowane w tradycyjnym układzie żebrowo-dźwigarowym, przy czym zastosowano pary podwójnych rozpórek łączących płaty z dolną częścią kadłuba^[15]. Lotki umieszczono zarówno na górnym jak i na dolnym płacie^[3]. Powierzchnia nośna wynosiła 28,4 m²^[16].

Usterzenie klasyczne obejmowało zaokrąglony statecznik pionowy i ster kierunku oraz statecznik poziomy zamocowany na grzbiecie kadłuba. Podwozie lądowe było stałe, z szerokim rozstawem kół osadzonych na wspólnej osi i amortyzatorami olejowymi. Pod ogonem znajdowała się płoza. Konstrukcja umożliwiała zastąpienie podwozia kołowego dwoma pływakami^[17].

W konfiguracji wodnosamolotowej pływaki miały przekrój trapezowy i na znacznej części długości posiadały płaską górną powierzchnię, a w ich wnętrzu umieszczono koła wykorzystywane wyłącznie podczas przetaczania maszyny na lądzie^[18]. Zakończenie pływaków stanowiły stery wodne^[3].

Napęd pierwszych prototypów stanowił 9-cylindrowy silnik gwiazdowy Bristol Jupiter IV o mocy 436 KM. W kolejnych egzemplarzach stosowano również 14-cylindrowy silnik Armstrong Siddeley Jaguar II o mocy 385 KM. We wszystkich wersjach używano dwułopatowego, drewnianego śmigła o stałym skoku^[19].

Wersje napędzane silnikiem Armstrong Siddeley Jaguar II otrzymały zmodyfikowaną osłonę silnika, co miało na celu poprawę chłodzenia oraz redukcję oporów aerodynamicznych w porównaniu z wcześniejszymi egzemplarzami^[8].

Uzbrojenie składało się z dwóch karabinów maszynowych Vickers kalibru 7,7 mm zsynchronizowanych do strzelania przez krąg śmigła. Samolot osiągał prędkość maksymalną 229 km/h, pułap około 7000 m oraz zasięg rzędu 483 km^[12].

• Grzegorz Barciszewski: Samoloty wytwórni Parnall. Warszawa: Agencja Wydawnicza CB, 2025. ISBN 978-83-7339-424-7.
• Owen Thetford: British naval aircraft since 1912. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1991. ISBN 1-55750-076-2. OCLC 23722010.
• Kenneth E. Wixey: Parnall aircraft since 1914. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1990. ISBN 1-55750-930-1. OCLC 21977664.