Paterek
| wieś | |
 Paterek, Osiedle Sobieskiego | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (31.12.2012) |
2680[2] |
| Strefa numeracyjna |
52 |
| Kod pocztowy |
89-100[3] |
| Tablice rejestracyjne |
CNA |
| SIMC |
0092479 |
Położenie na mapie gminy Nakło nad Notecią  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu nakielskiego  | |
 53°07′07″N 17°36′15″E/53,118611 17,604167[1]
| |
Paterek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią.
W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą gromady Paterek, po jej likwidacji w gromadzie Nakło nad Notecią. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Paterek liczy 2680 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2012)[2].
Historia
Pierwsza wzmianka o Paterku pochodzi z datowanego na 1720 dokumentu, w którym August II Mocny potwierdził przywileje Nakła. Ignacy Geppert w Dziejach ziemi nakielskiej wymienia istniejące na terenie dzisiejszego Paterka 3 miejscowości: Paterek Miejski, Paterek Wiejski i Paterek Dworski. Paterek Miejski został ok. 1870 na prośbę mieszkańców wyłączony z Nakła. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wspomina 2 miejscowości:
- Paterek (niem. Paterke, Steinburg), w której mieszkało 197 osób (167 protestantów oraz 30 katolików)
- Paterek Miejski (niem. Paterke, Brückenkopf) – 856 mieszkańców (447 protestantów, 304 katolików i 5 judaistów)[4].
Podczas powstania wielkopolskiego na terenie Paterka stoczono kilka potyczek. Największa z nich rozegrała się 7 lutego 1919. Z tego okresu pochodzi grób powstańca znajdujący się na miejscowym cmentarzu.
W 1945 oddziały niemieckiej żandarmerii rozstrzelały w Paterku 250 Polaków i Żydów, przywiezionych z następujących miejscowości: Nakło, Glesno, Józefina, Kościerzyn Wielki, Kruszki, Mrocza, Pobórka Wielka, Podgórze, Ruda, Wiktorówko, Wyrzysk i Wysoka Krajeńska[5]. Wśród ofiar znalazło się 3 dzieci i 15 kobiet[5].
Na terenie wsi zlokalizowane są dwa nieczynne cmentarze ewangelickie[6][7].
Historia parafii
W 1927 roku na cmentarzu w Paterku Józef Draheim wybudował kaplicę. 1 lipca 1965 kardynał Stefan Wyszyński utworzył ośrodek duszpasterski w Paterku obejmujący także Polichno i Rozwarzyn. 1 października 1979 została utworzona parafia Matki Boskiej Bolesnej w Paterku. W 1984 rozpoczęto budowę kościoła, który 30 października 1991 r. poświęcił biskup Bogdan Wojtuś[8].
Zbrodnia w Paterku
W październiku i listopadzie 1939 roku w Paterku Selbstschutz dokonywał rozstrzeliwań Polaków. Zatrzymywana ludność polska była początkowo torturowana przez Niemców, a następnie mordowana w żwirowni[9]. Zamordowanych pochowano w czternastu grobach. Podczas ekshumacji wydobyto 205 czaszek, z czego 61 zostało mocno lub całkowicie rozbitych. Prawdopodobnie jedna czwarta ofiar zbrodni w Paterku nie zginęła w wyniku rozstrzelania, a w wyniku uderzenia tępymi narzędziami (kolbami karabinów lub łopatami)[10].
Osiedla Paterka
- osiedle Jana III Sobieskiego – położone przy drodze wojewódzkiej do Kcyni liczące 1300 osób,
- stary Paterek – dynamicznie rozwijająca się dzielnica domków jednorodzinnych nieopodal drogi wojewódzkiej w kierunku Szubina,
- Przemysłowa – dzielnica, w której mieści się Gminna Strefa Ekonomiczna jedna z największych w regionie,
- nowy Paterek – główne ulice to Wyzwolenia i Leśna, gęsto zabudowana struktura budynków.
Gospodarka
W Paterku znajduje się jedna z większych firm w Polsce wykonująca usługi i produkcję dla potrzeb transportu kolejowego. Podstawową działalnością Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego „Paterek” Spółka Akcyjna jest naprawa i modernizacja wagonów towarowych oraz produkcja konstrukcji stalowych. Obok firmy znajduje się też kilka mniejszych zakładów zajmujących się m.in. recyklingiem, przeróbką drewna i krawiectwem.
Kultura
Budowa hali widowiskowo-sportowej w Paterku, której początki sięgają 1998 pochłonęła 8 mln złotych. Od dnia otwarcia w marcu 2003 hala stanowi główny ośrodek kultury. Prócz hali funkcjonuje w Paterku również Wiejski Dom Kultury i biblioteka wyposażona w 3 komputery z dostępem do internetu.
Muzeum Komunikacji
W marcu 2011 roku powstało Muzeum Komunikacji w Paterku na bazie kolekcji zabytkowych autobusów. Znajduje się w nim 30 autobusów kursujących w latach 70.–90. XX wieku w Polsce między innymi z Bydgoszczy, stare fotografie, historie bydgoskiej, nakielskiej komunikacji, stroje kierowców, stare bilety. Muzeum jest obecnie w fazie organizacji. Zwiedzanie jest możliwe po uprzednim kontakcie telefonicznym[11].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 98343.
- ↑ a b Gmina w liczbach. 2013-01-17. [dostęp 2013-04-07].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 920 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VII. Warszawa: 1886, s. 896.
- ↑ a b Kazimierz Leszczyński "Eksterminacja ludności na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy" (wykaz miejscowości z terenów polskich przyłączonych do Rzeszy, w których okupant niemiecki dokonywał eksterminacji ludności, sporządzony na podstawie materiałów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce). W: Eksterminacja ludności w Polsce w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań, Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1962, s. 69.
- ↑ Zapomnieni - zdjęcia pierwszego cmentarza. [dostęp 2012-04-05].
- ↑ Zapomnieni - zdjęcia drugiego cmentarza. [dostęp 2012-04-05].
- ↑ Historia parafii Paterek. paterek.info.pl. [dostęp 2017-05-03].
- ↑ Stankowski 2022 ↓, s. 273.
- ↑ Ceran 2018 ↓, s. 18.
- ↑ Strona muzeum
Bibliografia
- Tomasz Ceran: Zbrodnia pomorska 1939. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2018. ISBN 978-83-8098-466-0.
- Witold Stankowski. Zbrodnie Niemców na Polakach w pierwszych miesiącach II wojny światowej 1939/1940. „Prace Historyczne”. 149 (2), 2022.
Linki zewnętrzne
- Z życia Rady Sołeckiej Wsi Paterek
- Strona Muzeum Komunikacji
- Nieoficjalna strona internetowa Paterka
| Miejscowości gminy |
| ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jednostki pomocnicze gminy |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.