Patronaż

 Zobacz też: Patronat.

Patronaż – strategia wzmacniania politycznego wpływu na drodze nominacji politycznych[1][2]. Podstawowy instrument polityki partyjnej, który umożliwia rewanż pracownikom aparatu partyjnego za ich oddaną pracę podczas kampanii wyborczej[3].

Z jednej strony system pozwala na dobranie sobie lojalnych pracowników, z drugiej jednakże neguje zasadę profesjonalizmu i apolityczności służby publicznej[1][3].

Patronaż w Wielkiej Brytanii

Jest to wsparcie udzielone osobie prywatnej przez polityka lub wsparcie udzielone politykowi przez osobę prywatną. W brytyjskim systemie ustrojowym patronaż wiąże się także z nominacjami publicznymi; raport komisji Izby Gmin z 2003 roku wskazywał, że nominacje publiczne i patronaż są integralne dla różnych poziomów rządzenia w Wielkiej Brytanii[4].

Patronaż w Stanach Zjednoczonych

Jest to stronnicze mianowanie na stanowiska administracji publicznej i (lub) przydzielanie licencji, kontraktów, koncesji lub innych przywilejów[3]. Patronaż nabrał znaczenia na poziomie ogólnokrajowym podczas prezydentury Jacksona, w formie systemu łupów (obsadzania stanowisk administracyjnych przez osoby związane z aktualnie rządzącym prezydentem)[3]. Jednak dopiero podczas pierwszej kadencji Abrahama Lincolna osiągnął ogromne rozmiary, by powoli tracić na znaczeniu od chwili wejścia Civil Service Act w 1883[5]. Obecnie patronaż funkcjonuje na dużą skalę, gdyż po wyborze nowego prezydenta zmienia się cała administracja federalna.

Na poziomie lokalnym (zgodnie z decyzją Sądu Najwyższego) obsada stanowisk niepolitycznych w administracji publicznej nie może być uzależniona od poglądów politycznych, czy przynależności partyjnej[6][7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b Bartosz Czepil, Korupcja w Islandii. Od klientelizmu do załamania systemu finansowego, „Przegląd Antykorupcyjny” (3), 2012, s. 42 [dostęp 2026-05-10].
  2. ↑ Maciej Tymiński, Piotr Koryś, Nowy stary klientelizm. System obsadzania stanowisk w postkomunistycznej Polsce (na przykładzie nominacji do rad nadzorczych publicznych mediów), „Kultura i Społeczeństwo” (2), 2004, s. 99–122, DOI: 10.35757/KiS.2004.48.2.598 [dostęp 2026-05-10].
  3. ↑ a b c d Spoils system [online], Encyclopaedia Britannica [dostęp 2026-05-10] (ang.).
  4. ↑ House of Commons Public Administration Select Committee, Government By Appointment: Opening Up The Patronage State, London: The Stationery Office, 10 lipca 2003 [dostęp 2026-05-10] (ang.).
  5. ↑ Pendleton Act (1883) [online], National Archives, 8 lutego 2022 [dostęp 2026-05-10] (ang.).
  6. ↑ Elrod v. Burns, 427 U.S. 347 (1976) [online], Justia U.S. Supreme Court Center [dostęp 2026-05-10] (ang.).
  7. ↑ Rutan v. Republican Party of Illinois, 497 U.S. 62 (1990) [online], Justia U.S. Supreme Court Center [dostęp 2026-05-10] (ang.).

Bibliografia

  • Encyklopedia politologii, red. M. Żmigrodzki.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya