Pd14

Pd14

Austriacka lokomotywa kkStB 206.40
Producent	StEG, Wiener Neustadt, BMMF, Floridsdorf, Budapest
Lata budowy	1903–1908
Układ osi	2'B n2v
Wymiary
Masa pustego parowozu	49 t[1]
Masa służbowa	54,2 t[2]
Masa przyczepna	29 t
Długość	10 005 mm (bez daszku budki)[2]
Długość z tendrem	16 545 mm[2]
Wysokość	4570 mm[2]
Rozstaw osi skrajnych	7300 mm[2]
Średnica kół napędnych	2100 mm[2]
Średnica kół tocznych	995 mm[2]
Napęd
Trakcja	parowa
Ciśnienie w kotle	13 at[2]
Powierzchnia ogrzewalna kotła	136 m²[a]
Powierzchnia rusztu	3 m²[2]
Średnica cylindra	500/760 mm[2]
Skok tłoka	680 mm[2]
Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa	710 kW (965 KM)[1]
Maksymalna siła pociągowa	5500 kg[2]
Prędkość konstrukcyjna	90 km/h[2]
Nacisk osi na szyny	14,5 t[2]

Pd14 – polskie oznaczenie na PKP parowozu pospiesznego austro-węgierskiej serii kkStB 206, o układzie osi 2'B. Parowóz wykorzystywał parę nasyconą i silnik sprzężony.

Parowozy kkStB serii 206 zbudowano w liczbie 70 egzemplarzy w latach 1903–1907. Nosiły na kolei numery od 206.01 do 206.70. Produkowały je głównie austriackie fabryki Wiener Neustädter Lokomotivfabrik (WNL), StEG i czeska První Českomoravská továrna (BMM), trzy lokomotywy zbudował też Lokomotivfabrik Floridsdorf^[3]. Dalsze 19 lokomotyw było zbudowane przez fabryki w Wiener Neustadt i Budapeszcie w latach 1904–1908 dla Kolei Południowej (Südbahn), gdzie weszły do służby pod numerami 130 do 139 i 154 do 162^[4].

Konstrukcja stanowiła rozwinięcie lokomotyw serii 6 i 106. Takie samo było podwozie, silniki i mechanizm ruchu, natomiast zmiany przede wszystkim dotknęły kotła, który podniesiono o 21 cm^[2]. Dla polepszenia biegu parowozu skrócono kocioł o 50 cm^[5], zwiększając nieco liczbę płomieniówek, przez co powierzchnia ogrzewalna spadła w niewielkim stopniu^[2]. W odróżnieniu od poprzednich lokomotyw, na kotle był tylko pojedynczy zbieralnik pary, a przewód dolotowy pary do cylindra był w dymnicy, zamiast na zewnątrz^[2]. Na jednej lokomotywie zainstalowano eksperymentalnie przegrzewacz pary Gölsdorfa, mieszczący się pod kotłem i ogrzewany z paleniska, ale rozwiązanie to okazało się nieudane^[5].

Po zakończeniu I wojny światowej część lokomotyw trafiła do nowo powstałych państw po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej, w tym do Polski.

W służbie II Rzeczypospolitej znalazło się 11 egzemplarzy tych maszyn, oznaczonych na PKP jako seria Pd14, numery Pd14-1 do Pd14-11^[3]. Służyły one w DOKP Lwów i DOKP Stanisławów aż do II wojny światowej. Kilka egzemplarzy zdobyli Rosjanie po 17 września 1939. Około 7 lokomotyw Pd14 zostało zdobytych przez Niemców w Polsce lub po ataku na ZSRR i wcielonych następnie do kolei niemieckich jako seria 13¹^[3].

Pięć parowozów Pd14 rewindykowano po II wojnie światowej^[3], z czego trzy przyjęto na inwentarz PKP, lecz nie zostały one w ogóle uruchomione i skreślono je w 1950 roku^[6]. Po II wojnie światowej do Polski trafiła także jedna węgierska lokomotywa serii 206, numer MÁV 225,302, lecz nie weszła do eksploatacji^[4].

15 lokomotyw znalazło się po I wojnie światowej w Czechosłowacji, z tego 14 weszło do eksploatacji na kolejach ČSD, otrzymując oznaczenie jako seria 265.0 (numery 265.001 do 265.014). Służyły one do 1949 roku^[5].

44 lokomotywy przeszły po I wojnie światowej na Koleje Austriackie (BBÖ)^[5]. Po włączeniu do Kolei Niemieckich (DRG), otrzymały one oznaczenia jako seria 13¹, z numerami 13 151 do 13 167^[3]. Po wojnie część wróciła na koleje austriackie.

Spośród lokomotyw serii 206 kolei Südbahn, cztery po pierwszej wojnie światowej przeszły na koleje węgierskie MÁV (numery 225,301 do 225,304), a pozostałe 15 trafiło w ramach reparacji wojennych na koleje włoskie FS (numery 555.001 do 555.015). We Włoszech wycofano je w 1934 roku, a ostatnie węgierskie służyły do lat 50.^[4]

• Jan Piwowoński: Parowozy Kolei Polskich, WKiŁ, Warszawa 1978.
• Ingo Hütter, Reimar Holzinger: Die Lokomotiven der PKP 1918–1939, DGEG, Hövelhof 2007, ISBN 978-3-937189-27-7.
• Josef Pospichal, Parowozy Pd14 w służbie PKP (zdjęcie).
• Parowozy PKP zdobyte przez ZSRR w 1939.. scado.narod.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-16)].
• Jindřich Bek, Zdenek Bek, Parní lokomotivy ČSD [1], Praga, 1999, ISBN 80-86116-13-1 (cz.)
• Jan Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa: WKiŁ, 1978
• Josef Pospichal, serwis Lokstatistik