Penicillium
Pędzlak na mandarynce | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
pędzlak |
| Nazwa systematyczna | |
| Penicillium Link Mag. Gesell. naturf. Freunde, Berlin 3(1-2): 16 (1809) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Penicillium crustaceum Link 1809 | |




Penicillium Link (pędzlak) – rodzaj grzybów z rodziny kropidlakowatych (Aspergillaceae)[1].
Charakterystyka
Są to grzyby mikroskopijne tworzące na powierzchni nalot potocznie zwany pleśnią. Z tworzących go strzępek wyrastają prostopadle do nich konidiofory, które na szczycie okółkowo, dość regularnie rozgałęziają się, tworząc strukturę o nazwie penicillus wytwarzającą zarodniki. W zależności od liczby okółków wyróżnia się[2]:
- penicillusy pojedyncze (monowertycjoidalne) to znaczy, że fialidy powstają bezpośrednio na konidioforach bez pośrednich elementów podtrzymujących;
- penicillusy podwójne (biwertycjoidalne), czyli fialidy są podtrzymywane przez metule;
- penicillusy potrójne (triwertycjoidalne). składające się z trzech okółków (ramion, metuli i fialid).
- penicillusy poczwórne (tetrawertycjoidalne), składające się z czterech okółków – występują tylko u kilku gatunków
Na końcach fialid powstają zarodniki konidialne tworzące łańcuszki bazypetalne. Nadaje to strzępkom kształt pędzelków – stąd nazwa grzyba. Konidia są jednokomórkowe, kuliste, elipsoidalne lub owalne, gładkie lub chropowate, o barwie od jasnoszarej do zielonkawej, w masie są zielone, pylące i suche[2].
Opisane powyżej formy Penicillium to formy bezpłciowe (anamorfy). Formy płciowe (teleomorfy) dawniej uznawane były za odrębne gatunki z rodzajów Eupenicillium i Talaromyces[2]. Obecnie są to synonimy. U niektórych gatunków znane są wyłącznie anamorfy[1].
Znanych jest ponad 300 gatunków. Rozróżniane są poprzez mikroskopową analizę ich morfologii, analizę metodami biologii molekularnej i analizę budowy DNA. W laboratorium kolonie Penicillium hodowane są na podłożach hodowlanych na szalkach Petriego. Najlepiej nadają się do tego celu podłoża: CzA (Czapka), CYA, MCZ i M 20. Penicillium zaszczepia się na podłożu w trzech miejscach i trzyma na szalkach odwróconych do góry dnem (zapobiega to rozsiewaniu się zarodników). Dobrze zarodnikujące kultury tworzą się po 7–10 dniach[2].
Klasyfikacja w obrębie Penicillium opiera się przede wszystkim na mikroskopowej morfologii struktury penicillusa. Rodzaj jest podzielony na podrodzaje na podstawie liczby i układu fialid oraz metuli i ramion. Obecnie akceptowana klasyfikacja obejmuje cztery podrodzaje[3]:
- w podrodzaju Aspergillosis penicillusy są pojedyncze (monowerticilioidalne);
- w podrodzajach Furcatum i Verticillium penicillusy są podwójne (biwerticilioidalne);
- w podrodzaju Penicillium penicillusysą potrójne (triwerticilioidalne).
Oddzielenie podrodzaju Furcatum od podrodzaju Biverticillium opiera się na niewielkich różnicach w kształcie fialid, długości metuli i niektórych innych cechach, które nie są oczywiste na pierwszy rzut oka, ale odzwierciedlają podstawowe różnice filogenetyczne między podrodzajem Biverticillium a innymi podrodzajami[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Aspergillaceae, Eurotiales, Eurotiomycetidae, Eurotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Rodzaj Penicillium utworzył Heinrich Friedrich Link w 1809 r. Gatunkiem typowym jest Penicillium crustaceum Link 1809[1]. Synonimy nazwy naukowej: Aspergilloides Dierckx, Carpenteles Langeron, Chromocleista Yaguchi & Udagawa, Citromyces Wehmer, Coremium Link, Eladia G. Sm., Eupenicillium F. Ludw., Floccaria Grev., Hemicarpenteles A.K. Sarbhoy & Elphick, Pritzeliella Henn., Thysanophora W.B. Kendr., Torulomyces Delitsch, in Lembke & Delitsch, Walzia Sorokīn[4].
- Penicillium adametzii K.W. Zaleski 1927
- Penicillium albicans Bainier 1907
- Penicillium albidum Sopp 1912
- Penicillium aurantiogriseum Dierckx 1901
- Penicillium bialowiezense K.W. Zaleski 1927
- Penicillium brevicompactum Dierckx 1901
- Penicillium camemberti Thom 1906
- Penicillium canescens Sopp 1912
- Penicillium chermesinum Biourge 1923
- Penicillium chrysogenum Thom 1910
- Penicillium citreonigrum Dierckx 1901
- Penicillium citrinum Thom 1910
- Penicillium commune Thom 1910
- Penicillium corylophilum Dierckx 1901
- Penicillium cyaneum (Bainier & Sartory) Biourge ex Thom 1930
- Penicillium daleae K.W. Zaleski 1927
- Penicillium decumbens Thom 1910
- Penicillium dierckxii Biourge 1923
- Penicillium digitatum (Pers.) Sacc. 1881
- Penicillium expansum Link 1809
- Penicillium gladioli Machacek 1927
- Penicillium glabrum (Wehmer) Westling 1910
- Penicillium glaucum Link 1809
- Penicillium granulatum Bainier 1905
- Penicillium griseofulvum Dierckx 1901
- Penicillium herquei Bainier & Sartory 1912
- Penicillium hirsutum Diercx 1901
- Penicillium implicatum Biourge 1923
- Penicillium insigne Bainier 1906
- Penicillium italicum Wehmer 1894
- Penicillium janczewskii K.W. Zaleski 1927
- Penicillium javanicum J.F.H. Beyma 1929
- Penicillium jensenii K.W. Zaleski 1927
- Penicillium lanosum Westling 1911
- Penicillium lehmanii Pitt 1980
- Penicillium levitum Raper & Fennell 1948
- Penicillium melinii Thom 1930
- Penicillium miczynskii K.W. Zaleski 1927
- Penicillium montanense M. Chr. & Backus 1963
- Penicillium multicolor Grig.-Man. & Porad. 1915
- Penicillium nalgiovense Laxa 1932
- Penicillium novae-zeelandiae J.F.H. Beyma 1940
- Penicillium ochrochloron Biourge 1923
- Penicillium oxalicum Currie & Thom 1915
- Penicillium palitans Westling 1911
- Penicillium paxilli Bainier 1907
- Penicillium phoeniceum J.F.H. Beyma 1933
- Penicillium polonicum K.W. Zaleski 1927
- Penicillium purpurescens (Sopp) Biourge
- Penicillium raistricki G. Sm. 1933
- Penicillium resticulosum Birkinshaw, Raistrick & G. Sm. 1942
- Penicillium restrictum J.C. Gilman & E.V. Abbott 1927
- Penicillium roqueforti Thom 1906
- Penicillium roseopurpureum Dierckx 1901
- Penicillium simplicissimum (Oudem.) Thom 1930
- Penicillium solitum Westling 1911
- Penicillium spinulosum Thom 1910
- Penicillium vanbeymae Pitt 1980
- Penicillium velutinum J.F.H. Beyma 1935
- Penicillium verrucosum Dierckx 1901
- Penicillium vinaceum J.C. Gilman & E.V. Abbott 1927
- Penicillium vulpinum (Cooke & Massee) Seifert & Samson 1986
- Penicillium waksmanii K.W. Zaleski 1927
- Penicillium westlingii K.W. Zaleski 1927
Nazwy naukowe według Index Fungorum[5]. Wykaz gatunków według W. Mułenko[6] i innych[7][8]. Pominięto taksony według Index Fungorum niepewne.
Znaczenie
Gatunki z rodzaju Penicillium powszechnie występują we wszystkich strefach klimatycznych. Są głównie saprotrofami, ale niektóre gatunki są okolicznościowymi pasożytami roślin[2].
- Z gatunku Penicillium chrysogenum otrzymano pierwszy antybiotyk o nazwie penicylina[2].
- Penicillium griseofulvum wytwarza lek przeciwgrzybiczy o nazwie gryzeofulwina[9].
- Kilka gatunków odgrywa kluczową rolę w produkcji serów pleśniowych i różnych produktów mięsnych. Do produkcji serów pleśniowych wykorzystywane są np. Penicillium camemberti i Penicillium roqueforti, a Penicillium nalgiovense także w celu poprawy smaku kiełbas i szynek oraz zapobiegania kolonizacji przez inne pleśnie i bakterie[10].
- Niektóre gatunki Penicillium i Aspergillus wykorzystywane są do produkcji wielu biotechnologicznie wytwarzanych enzymów i innych makrocząsteczek, takich jak kwas glukonowy, cytrynowy i winowy, a także kilku pektynaz, lipazy, amylazy, celulazy i proteazy[11].
- Niektóre gatunki Penicillium nadają się do wykorzystania w bioremediacji, ze względu na ich zdolność do rozkładania różnych związków ksenobiotycznych[11].
- Wiele gatunków na nieodpowiednio przechowywanych produktach spożywczych wytwarza trujące mykotoksyny. Np. Penicillium expansum na jabłkach w przechowalniach wytwarza patulinę i cytryninę, P. glabrum na owocach cytrusowych wytwarza cytromycetynę[2].
- Niektóre gatunki powodują grzybowe choroby roślin. Np. P. expansum powoduje mokrą zgniliznę jabłek, a P. italicum i P. digitatum niebieską zgniliznę owoców cytrusowych[12]. P. aurantiogriseum i P. corymbiferum powodują zgniliznę bulw roślin cebulkowych[7].
Przypisy
- ↑ a b c d Index Fungorum [online] [dostęp 2020-10-15] (ang.).
- ↑ a b c d e f g Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 256–257, ISBN 978-83-09-01048-7.
- ↑ a b J.I. Pitt, Penicillium. Introduction, [w:] Richard K. Robinson (red.), Encyclopedia of Food Microbiology, Elsevier Ltd. All data=1999, s. 1655–1662, ISBN 978-0-12-227070-3.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2016-02-10] (ang.).
- ↑ Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2024-12-08] (ang.).
- ↑ Wiesław Mułenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, s. 440–455, ISBN 978-83-89648-75-4.
- ↑ a b Agnieszka Piwoni, Występowanie grzybów na bulwach sparaksisu uprawianego w okolicach Lublina, „Acta Agrobotanica”, 58 (2), 2005, s. 243–254.
- ↑ Zbigniew Borecki, Małgorzata Solenberg (red.), Polskie nazwy chorób roślin uprawnych, wyd. 2, Poznań: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, 2017, ISBN 978-83-948769-0-6.
- ↑ L. de Carli L, L. Larizza, Griseofulvin, „Mutation Research”, 195 (2), 1988, s. 91–126, DOI: 10.1016/0165-1110(88)90020-6, PMID: 3277037.
- ↑ S. Marianski, A. Mariański, The Art of Making Fermented Sausages, Bookmagic LLC, 2009, s. 47, ISBN 978-0-9824267-1-5.
- ↑ a b Al Leitão, Potential of Penicillium species in the bioremediation field, „International Journal of Environmental Research and Public Health”, 6 (4), 2009, s. 1393–1417, DOI: 10.3390/ijerph6041393, PMID: 19440525, PMCID: PMC2681198.
- ↑ Pacific Pests and Pathogens – Fact Sheets [online] [dostęp 2020-10-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-06].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.