Pezicula
 Pezicula ocellata | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
kustrzebianka |
| Nazwa systematyczna | |
| Pezicula Tul. & C. Tul. Select. fung. carpol. (Paris) 3: 182 (1865) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Pezicula carpinea (Pers.) Tul. ex Fuckel 1870 | |
_Tul._ex_Fuckel,_Jb._nassau_48316.jpg)
Pezicula Tul. & C. Tul. (kustrzebianka) – rodzaj workowców z klasy patyczniaków (Leotiomycetes)[1].
Charakterystyka
Grzyby nadrzewne, endofity, fitopatogeny lub grzyby saprotroficzne. Stadia płciowe (teleomorfa) jasne, mięsiste, oprószone lub ziarenkowate, z apotecjami siedzącymi lub krótkotrzonowymi. Stadia bezpłciowe anamorfy początkowo umieszczono w Cryptosporiopsis Bubák & Kabát (obecnie jest to synonim rodzaju Pezicula). Niektóre gatunki Pezicula mają zdolność antagonizowania patogenów roślinnych, wytwarzania związków o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, promowania wzrostu roślin i zwiększania odporności roślin na stres środowiskowy.W większości przypadków cechy morfologiczne są wystarczające do rozróżnienia gatunków Pezicula, zwłaszcza tych, które mają stadia płciowe i bezpłciowe[2].
Apotecja wyrastające z kory, pojedynczo lub w skupiskach (2–40) na podkładkach, siedzące lub na krótkich trzonkach, często wyrastające ze starych owocników. Miseczka dobrze odgraniczona, okrągła, eliptyczna lub nieregularna i zdeformowana w wyniku stłoczenia, początkowo wklęsła, potem płaska, następnie wypukła, biało oprószona, w stanie świeżym bladobiała, żółta, pomarańczowa, oliwkowa lub pomarańczowo-brązowa do ciemnobrązowej po wyschnięciu ciemniejsza, o średnicy 0,2–3,0 mm. Wklęsła powierzchnia nieco ciemniejsza lub jaśniejsza od wypukłej, oprószona lub ziarenkowata; brzeg początkowo cały, często lekko wzniesiony, potem lub nieregularnie rozdarty i ukryty pod elementami hymenium na obrzeżu wypukłych miseczek[3].
Podkładka rozwija się pomiędzy dolnymi warstwami komórkowymi kory, czasami na gołym drewnie lub liściach, zanurzona lub słabo wystająca z powierzchni kory, złożona z komórek izodiametrycznych, nieregularnych, pryzmatycznych lub strzępkowych, o ściankach pogrubionych do 1,5(–3) µm, u niektórych gatunków z ziarnistymi osadami międzykomórkowymi, powierzchnia naga lub oprószona konidiami lub kryształkami, bladobiała do prawie czarnej[3].
Worki cylindryczno-maczugowate do maczugowatych, z zaokrąglonymi, ściętymi lub stożkowymi wierzchołkami, dołem z trzonkiem o zmiennej długości, wyrastające z pastorałek, z 8 lub 4 askosporami, rzadko z inną liczbą; aparat apikalny z dobrze rozwiniętym zgrubieniem wierzchołkowym, nieciągłym, warstwowym pierścieniem i szerokim pierścieniowym występem, w odczynniku Melzera amyloidalne lub nieamyloidalne. Askospory nierównoboczne, jajowate, elipsoidalne lub wrzecionowate (Q = 2,0–5,1), końce zaokrąglone lub nieco spiczaste, proste lub zakrzywione, cienkościenne, gładkie, wypełnione licznymi zielonkawymi kropelkami oleju o średnicy 0,5–3,0 µm, początkowo szkliste i bez przegród, u większości gatunków w stanie dojrzałym z 1–3(–7)-przegrodami, u niektórych gatunków ostatecznie murkowate. U niektórych gatunków askospory (w niesprzyjających warunkach wzrostu wegetatywnego) tworzą konidia bezpośrednio z drobnych otworów w ścianie askospory lub kiełkują, tworząc takie konidia z fialid, które są oddzielne lub zintegrowane w krótkie, proste lub rozgałęzione, szkliste, gładkie konidiofory. Konidia maczugowate do cylindrycznych, zaokrąglone na wierzchołku, z niewielką blizną u podstawy, bez przegród, szkliste, cienkościenne i gładkie. Parafizy nitkowate, z przegrodami, tępe, proste lub rozgałęzione, czasem zespalające się w części bliższej, o szerokości 1,5–4,0 µm, szkliste, o gładkich ściankach. Ich komórki wierzchołkowe są często regularnie lub nieregularnie napęczniałe do 4–10 µm, ze szklistymi do brązowych ściankami, gładkimi lub delikatnie chropowatymi, zawartością ziarnistą lub z dużymi kropelkami oleju i wakuolami[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Dermateaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Rodzaj Pezicula utworzyli Louis René Tulasne i Charles Tulasne w 1865 r. Gatunkiem typowym jest Pezicula carpinea (Pers.) Tul. ex Fuckel 1870[1]. Synonimy:
- Cenangium sect. Phaeangium Sacc. 1889
- Cryptosporiopsis Bubák & Kabát 1912
- Dermatella P. Karst., 1871
- Dermatella subgen. Dermatina Sacc. 1889
- Dermatina (Sacc.) Höhn. 1909
- Discosporiella Petr. 1923
- Encoelia subgen. Ocellaria (Tul. & C. Tul.) Kirschst. 1935
- Lagynodella Petr. 1922
- Ocellaria (Tul. & C. Tul.) P. Karst. 1871
- Pachydiscula Höhn. 1915
- Phaeangium (Sacc.) Sacc. & P. Syd. 1902
- Scleropezicula Verkley 1999
- Sphaerangium Seaver 1951
- Stictis ** Ocellaria Tul. & C. Tul. 1865
- Tuberculariella Höhn. 1915
- Tuberculis Clem. & Shear 1931[4].
Polską nazwę rodzaju nadała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego[5].
- Pezicula acericola (Peck) Peck ex Sacc. & Berl. 1885[6] – kustrzebnianka klonowa
- Pezicula alni (Fuckel) Rehm 1912
- Pezicula carpinea (Pers.) Tul. ex Fuckel 1870 – kustrzebnianka grabowa
- Pezicula cinnamomea (DC.) Sacc. 1889
- Pezicula coryli (Tul.) Tul. & C. Tul. 1865
- Pezicula corylina J.W. Groves 1938[6]
- Pezicula eucrita (P. Karst.) P. Karst. 1871
- Pezicula frangulae (Fr.) Fuckel 1870
- Pezicula livida (Berk. & Broome) Rehm 1878
- Pezicula myrtillina (P. Karst.) P. Karst. 1871
- Pezicula ocellata (Pers.) Seaver 1951
- Pezicula rubi (Lib.) Niessl 1876
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[7], wykaz gatunków według M.A. Chmiel[8] i innych[6], nazwy polskie według Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[5].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2023-10-29] (ang.).
- ↑ Huan-Di Zheng, Wen-Ying Zhuang, Additions to the Knowledge of the Genus Pezicula (Dermateaceae, Helotiales, Ascomycota) in China, „Biology (Basel)”, 11 (10), 2022, DOI: 10.3390/biology11101386, PMID: 3629029 [dostęp 2023-06-17].
- ↑ a b c G.J.M. Verkley, A monograph of the genus Pezicula and its anamorphs, „Studies in Mycology”, 44, Mycobank, 1999, s. 1–180 [dostęp 2023-06-17].
- ↑ Index Fungorum [online] [dostęp 2023-10-29] (ang.).
- ↑ a b Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-05-21] (pol.).
- ↑ a b c Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-10-29] (pol.).
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2023-10-29] (ang.).
- ↑ Maria Alicja Chmiel, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany PAN, 2006, s. 90–92, ISBN 978-83-89648-46-4.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.