Phiomorpha

	Phiomorpha
	Lavocat, 1962
	; Szczeciniec większy (Thryonomys swinderianus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Nadgromada	żuchwowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	jeżozwierzokształtne
Parworząd	Phiomorpha
Synonimy
	Bathyergomorphi Tullberg, 1900; Bathyergomorpha: A. Roberts, 1951;
	Bathyergomorphi Tullberg, 1900; Bathyergomorpha: A. Roberts, 1951;
Rodziny
	9 rodzin (w tym 5 wymarłych) + 7 rodzajów wymarłych o statusie incertae sedis – zobacz opis w tekście
	9 rodzin (w tym 5 wymarłych) + 7 rodzajów wymarłych o statusie incertae sedis – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Phiomorpha – parworząd afrykańskich gryzoni z infrarzędu jeżozwierzokształtnych (Hystricognathi) w obrębie podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha)^[4]. Pozycja i poprawność stosowania kladu Phiomorpha w taksonomii jest przedmiotem dyskusji zoologów. Phiomorpha jest afrykańskim odpowiednikiem kladu Caviomorpha grupującego południowoamerykańskie gryzonie z infrarzędu jeżozwierzokształtnych.

Systematyka

Do parworzędu należą następujące występujące współcześnie rodziny^[5]:

Thryonomyidae Pocock, 1922 – szczecińcowate
Petromuridae Tullberg, 1899 – skałoszczurowate – jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Petromus typicus A. Smith, 1831 – skałoszczur właściwy
Heterocephalidae Landry, 1957 – golcowate – jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Heterocephalus glaber Rüppell, 1842 – golec piaskowy
Bathyergidae G.R. Waterhouse, 1841 – kretoszczurowate

Opisano również rodziny wymarłe^[6]:

Rodzaje wymarłe o statusie incertae sedis^[6]:

Birkamys Sallam & Seiffert, 2016 – jedynym przedstawicielem był Birkamys korai Sallam & Seiffert, 2016
Kahawamys Stevens, Holroyd, E.M. Roberts, O’Connor & Gottfried, 2009 – jedynym przedstawicielem był Kahawamys mbeyaensis Stevens, Holroyd, E.M. Roberts, O’Connor & Gottfried, 2009
Lavocatomys Holroyd & Stevens, 2009 – jedynym przedstawicielem był Lavocatomys aequatorialis Holroyd & Stevens, 2009
Monamys Sallam & Seiffert, 2019 – jedynym przedstawicielem był Monamys simonsi (Wood, 1968)
Mubhammys Sallam & Seiffert, 2016
Namaphiomys Pickford, 2020 – jedynym przedstawicielem był Namaphiomys scopulus Pickford, 2020
Rupestromys Pickford, 2020 – jedynym przedstawicielem był Rupestromys brevirostris Pickford, 2020

↑ R. Lavocat: Les microfaunes du Néogène d’Afrique Orientale et leurs rapports avec celles de la région paléarctique. W: W.W. Bishop & J.D. Clark (redaktorzy): Background to Evolution in Africa. Chicago: University of Chicago Press, 1967, s. 773. (fr.).
↑ T. Tullberg. Über das System der Nagetiere. Eine phylogenetische Studie. „Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis”. Seriei tertle. 18, s. 71, 1899. (niem.).
↑ A. Roberts: The Mammals of South Africa. Johannesburg: Trustees of „The Mammals of South Africa” Book Fund, 1951, s. 345. (ang.).
↑ Suzette K. Mouchaty, Francois Catzeflis, Axel Janke, Ulfur Arnason. Molecular Evidence of an African Phiomorpha–South American Caviomorpha Clade and Support for Hystricognathi Based on the Complete Mitochondrial Genome of the Cane Rat (Thryonomys swinderianus). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 18 (1), s. 127–135, 2001. [dostęp 2011-01-06]. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-10]. (ang.).
↑ ^a ^b J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Phiomorpha Lavocat, 1967, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-10] (ang.).