Pierre Duhem

Pierre Maurice Marie Duhem

Data i miejsce urodzenia	10 czerwca 1861 Paryż
Data i miejsce śmierci	14 września 1916 Cabrespine
Zawód, zajęcie	naukowiec: fizyk, historyk nauki, filozof
Multimedia w Wikimedia Commons

Pierre Maurice Marie Duhem (ur. 10 czerwca 1861 w Paryżu, zm. 14 września 1916 w Cabrespine^[1]) – francuski naukowiec: fizyk, historyk nauki, filozof i matematyk.

Jego stanowisko filozoficzne bliskie było pozytywizmowi i konwencjonalizmowi. Uważał, że celem nauki nie jest dostarczanie wyjaśnień lecz jedynie systematyzowanie zjawisk. Dorobek naukowy Duhema obejmuje około 400 artykułów i 22 książki^[2].

Zmarł w wieku 55 lat na atak serca w trakcie pieszej wędrówki w Cabrespine^[2].

• Leçons sur l'électricité et le magnétisme (1891-1892)
• Les théories de la chaleur (1895)
• Le mixte et la combinaison chimique. Essai sur l'évolution d'une idée (1902)
• L'évolution de la mécanique (1902)
• Les origines de la statique (1903)
• La théorie physique son objet et sa structure (1906)
• Études sur Léonard de Vinci. Paris, F. De Nobele, 1906-13; 1955. 3 v. 1. sér.
  • I. Albert de Saxe et Léonard de Vinci.
  • II. Léonard de Vinci et Villalpand.
  • III. Léonard de Vinci et Bernardino Baldi.
  • IV. Bernardino Baldi, Roberval dt Descartes.
  • V. Thémon le fils du juif et Léonard de Vinci.
  • VI. Léonard de Vinci, Cardan et Bernard Palissy.
  • VII. La scientia de ponderibus et Léonard de Vinci.
  • VIII. Albert de Saxe. 2. sér.
  • IX. Léonard de Vinci et les deux infinis.
  • X. Léonard de Vinci et la pluralité des mondes.
  • XI. Nicolas de Cues et Léonard de Vinci.
  • XII. Léonard de Vinci et les origines de la géologie. 3. sér. Les précurseurs parisiens de Galilée:
  • XIII. Jean I. Buridan (de Béthune) et Léonard de Vinci.
  • XIV. Le tradition de Buridan et la science italienne au XVIe siecle.
  • XV. Dominique Soto et la scolastique parisienne.
• Sozein ta phainomena. Essai sur la Notion de Théorie physique de Platon à Galilée (1908)
• Traité de l'énergétique (1911)
• Le Système du Monde. Histoire des Doctrines cosmologiques de Platon à Copernic, 10 vols., (1913—1959)

• Równanie Gibbsa-Duhema
• Teza Duhema-Quine’a

• Małgorzata Malewicz, Pierre Duhem: człowiek, który nie chciał być historykiem nauki, "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" T. 36, 1991, nr 3, s. 95-118.

Polskojęzyczne

• M. Kotowski, K. Szlachcic, Realizm Pierre’a Duhema, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2024.

• Pierre Duhem – prace w bibliotece Polona

Anglojęzyczne

• John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Pierre Duhem w MacTutor History of Mathematics archive (ang.) [dostęp 2021-10-25].
• RogerR. Ariew RogerR., Pierre Duhem, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 26 lipca 2018, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-08-01]  (ang.).
• Duhem, Pierre Maurice Marie (1861–1916) (ang.), Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-09].