Planocephalosaurus
| Planocephalosaurus | |||
| (Fraser, 1982)[1] | |||
| Okres istnienia: trias późny | |||
 Schemat czaszki gatunku Planocephalosaurus robinsonae | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd |
sfenodonty | ||
| Rodzina |
hatteriowate | ||
| Rodzaj |
†Planocephalosaurus | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
| Gatunki | |||
| |||
Planocephalosaurus – wymarły rodzaj bazalnych sfenodontów. Skamieniałości tego rodzaju pochodzą głównie z osadów wypełniających szczeliny z późnego triasu w południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii; fragmentaryczne szczątki, które prawdopodobnie należą do tego rodzaju, znane są również z późnego triasu w Teksasie.
Taksonomia
Rodzaj i gatunek typowy P. robinsonae został opisany w 1982 roku przez Frasera na podstawie szczątków znalezionych w osadach wypełniających szczeliny w hrabstwie Gloucestershire w południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii[1]. W 2004 roku opisano drugi gatunek, P. lucasi, na podstawie szczątków z formacji Tecovas w Teksasie[2]. P. robinsonae jest znany z rozczłonkowanych szczątków obejmujących większość szkieletu[1][3], natomiast P. lucasi – z fragmentów szczęk[2][4]. Początkowo klasyfikowano je w rodzinie Sphenodontidae[1]; późniejsze badania umieściły rodzaj jako bazalnego sfenodonta, bardziej wyewoluowanego niż Diphydontosaurus, lecz bardziej bazalnego niż Clevosaurus[5].
Kladogram[6]:
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Budowa
Planocephalosaurus robinsonae był niewielkim sfenodontem. Długość czaszki wynosiła około 2 cm[1], a całkowita długość ciała około 14,5–16 cm[3]. W przeciwieństwie do współczesnej tuatary, w czaszce tego gatunku brakowało kompletnej dolnej kości skroniowej łączącej kość jarzmową z kością kwadratową, choć u niektórych dorosłych osobników kompletna kość skroniowa mogła występować zmiennie[1]. Początkowo sugerowano, że miał uzębienie w pełni akrodontyczne[1]; późniejsze analizy rentgenowskie wykazały jednak, że zęby w przedniej części szczęk były osadzone na półce po wewnętrznej stronie szczęki, co technicznie czyni je pleurodontycznymi, choć wykazywały cechy typowe dla akrodontii, takie jak brak wyraźnej granicy między zębami a kością szczękową. W tylnej części szczęk znajdowały się powiększone, w pełni akrodontowe zęby zrośnięte z wierzchołkiem kości szczękowej, podobnie jak u Diphydontosaurus[1][7][8].
Ekologia
Uważa się, że rodzaj Planocephalosaurus był owadożerny; możliwe, że żywił się także małymi kręgowcami[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i N.C. Fraser, A New Rhynchocephalian from the British Upper Trias, „Palaeontology”, 25 (4), listopad 1982, s. 709–725 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ a b Andrew B. Heckert, Late Triassic microvertebrates from the lower Chinle Group (Otischalkian-Adamanian: Carnian), southwestern U.S.A, „New Mexico Museum of Natural History & Science Bulletin”, 27, 2004, s. 1–170 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ a b N.C. Fraser, G.M. Walkden, The postcranial skeleton of the Upper Triassic sphenodontid Planocephalosaurus robinsonae, „Palaeontology”, 27 (3), sierpień 1984, s. 575–595 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ Andrew B. Heckert, Spencer G. Lucas, Larry F. Rinehart, Adrian P. Hunt, A New Genus and Species of Sphenodontian from the Ghost Ranch Coelophysis Quarry (upper Triassic: Apachean), Rock Point Formation, New Mexico, Usa, „Palaeontology”, 51 (4), 2008, s. 827–845, DOI: 10.1111/j.1475-4983.2008.00786.x, ISSN 1475-4983 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ Sofia A.V. Chambi-Trowell i inni, The diversity of Triassic South American sphenodontians: a new basal form, clevosaurs, and a revision of rhynchocephalian phylogeny, „Journal of Systematic Palaeontology”, 19 (11), 2021, s. 787–820, DOI: 10.1080/14772019.2021.1976292, ISSN 1477-2019 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ Hans-Dieter Sues, Rainer R. Schoch, The oldest known rhynchocephalian reptile from the Middle Triassic (Ladinian) of Germany and its phylogenetic position among Lepidosauromorpha, „The Anatomical Record”, 307 (4), 2023, s. 776–790, DOI: 10.1002/ar.25339, ISSN 1932-8494, PMID: 37937325 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ N.C. Fraser, C.G. Shelton, Studies of tooth impantation in fossil tetrapods using high-resolution X-radiography, „Geological Magazine”, 125 (2), 1988, s. 117–122, DOI: 10.1017/S0016756800009523, ISSN 1469-5081, Bibcode: 1988GeoM..125..117F [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- ↑ Kelsey M. Jenkins, Marc E.H. Jones, Tomas Zikmund, Alan Boyde, Juan D. Daza, A Review of Tooth Implantation Among Rhynchocephalians (Lepidosauria), „Journal of Herpetology”, 51 (3), 2017, s. 300–306, DOI: 10.1670/16-146, ISSN 0022-1511 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.