Plecha

Plecha wielkomorszczu gruszkonośnego
Plecha pleśniaka białego z zarodniami
Plecha grzybów (boczniak ostrygowaty)
Plecha porostnicy wielokształtnej

Plecha (thallus) – wegetatywne ciało organizmów zaliczanych w dawnych systemach taksonomicznych do plechowców, niezróżnicowane na korzeń i pęd[1]. Większość botaników za plechę nie uważa ciał jednokomórkowych, z wyjątkiem komórczaków[2][3]. Rzadziej plechą określa się ponadto ciała jednokomórkowych glonów i grzybów (lub protistów grzybopodobnych)[4] lub beztkankowych roślin lądowych, np. wątrobowców[5]. U grzybów do określenia bardziej rozwiniętej plechy używa się określenia grzybnia[1].

Stopnie organizacji plechy

Ze względu na budowę plechy właściwe (wielokomórkowe) dzielą się na komórczakowe, nitkowate, plektenchymatyczne i tkankowe[1].

W fykologii wyróżnia się następujące typy organizacji morfologicznej:

  • jednokomórkowe (nie zawsze uznawane za plechy)
    • Monadowy, czyli wiciowcowy: naga komórka z jedną lub kilkoma wiciami (tzw. wiciowce, np. eugleniny i bruzdnice, ale poza tym we wszystkich grupach glonów, z wyjątkiem sinic, brunatnic i krasnorostów)
    • Ryzopodialny (rizopodialny): komórka pełzakowata, naga, poruszająca się za pomocą nibynóżek (tzw. korzenionóżki, wśród glonów rzadkie, np. Rhizochloris stigmatica)
    • Kokalny (kokalny, kokoidalny) lub protokokalny: komórki obłonione, bez wici, w zasadzie nieruchome (np. Chroococcales, okrzemki, desmidie, chlorokokowce, ale poza tym we wszystkich grupach glonów, z wyjątkiem euglenin i brunatnic)[6].
  • kolonie wielokomórkowe:
    • Kapsalny, czyli tetrasporalny, najbardziej prymitywny stopień organizacji kolonii, polega na utrzymaniu czterech lub więcej komórek zespolonych galaretą lub błoną (Tetrasporales i rzadko wśród bruzdnic i złotowiciowców)
    • Trychalny, stopień organizacji kolonii mający postać nici, złożony z jednojądrowych komórek (trzęsidłowce, zygnematales, ale poza tym we wszystkich grupach glonów, z wyjątkiem euglenin)
    • Syfonalny stopień rozwoju kolonii (plechy) – plecha wielojądrowa, w postaci dużych nitkowatych lub rurkowatych lub kulistych komórczaków (Botrydium, Vaucheria, Caulerpa i in.)
    • Syfonokladialny (cenocytyczny) typ kolonii – wielojądrowe komórki łączą się w plechy gałęziste lub inne

Istnieją również postacie łączące powyższe typy – kolonie są tworzone przez monady (toczkowce) lub formy kokalne gwiazdoszek.

W prostszych systemach powyższe typy łączone są w bardziej ogólne w następujący sposób:

  • Wiciowiec (monada)
  • Forma palmelloidalna (kapsalna, tetrasporalna)
  • Forma kokkalna
  • Forma nitkowata (trychalna)[7].

Stopnie organizacji dzielone są również w następujący sposób:

  • Protophyta
    • jednokomórkowce (np. euglena, niektóre sinice)
    • cenobia – luźne połączenia komórek powstałych w wyniku podziału komórki macierzystej, czasem tworzące nici (sinice nitkowate, niektóre okrzemki i złotowiciowce, zrostnicowate)
    • plazmodia – nagie masy plazmy (śluzowce) lub pseudoplazmodia zbudowane z komórek ameboidalnych (akrazjowce)
  • Thallophyta – właściwe plechy
    • skupienia komórek – twory powstające z początkowo wolnych komórek (gwiazdoszek)
    • kolonie – zbiory komórek połączonych przez całe życie
    • plechy nitkowate – nici komórek o wspólnych błonach komórkowych
      • łańcuchy komórek – wszystkie komórki równowartościowe
      • plechy zróżnicowane biegunowo
      • plechy skręcone i rozgałęzione
      • plechy symetryczne
      • plechy plektenchymatyczne i pseudoparenchematyczne (zbudowane z tkanki rzekomej – liczne grzyby i krasnorosty)
      • plechy tkankowe (brunatnice, wątrobowce)
  • Cormophyta – nieplechowa budowa osiowa i tkankowa (większość roślin lądowych)[7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c Edmund Malinowski, Anatomia roślin, Warszawa: PWN, 1966, s. 304.
  2. ↑ Alicja Szweykowska, Plecha, [w:] Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.), Słownik botaniczny, Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1993, ISBN 83-214-0140-6.
  3. ↑ Dietrich von Denffer, Morfologia, [w:] Eduard Strasburger (red.), Botanika: podręcznik dla szkół wyższych, wyd. 2 pol. według 28. oryg., Warszawa: PWRiL, 1967, s. 76.
  4. ↑ plecha, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2009-01-21].
  5. ↑ E.P. Solomon, L.R. Berg, D.W. Martin, C.A. Ville, Biologia, II poprawione na podstawie III wydania amerykańskiego, Warszawa: Multico, 2000.
  6. ↑ Joanna Zofia Kadłubowska, Zarys algologii, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
  7. ↑ a b Fitoplankton, [w:] Lubomira (red.), Klucz do oznaczania gatunków fitoplanktonu jezior i rzek. Przewodnik do ćwiczeń laboratoryjnych i badań terenowych, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2010 (Biblioteka Pomocy Dydaktycznych), s. 8–9, ISBN 978-83-61320-89-0.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya