Port morski Koper

Port morski w Koprze

Widok na port morski w Koprze
Państwo	Słowenia
Miejscowość	Koper
Typ portu	morski, handlowy
Data powstania	1957
Obroty ładunkowe (2025)	23 003,5 tys. ton
Położenie na mapie Kopru Port morski w Koprze
Położenie na mapie Słowenii Port morski w Koprze
Położenie na mapie gminy miejskiej Koper Port morski w Koprze
45°33′21″N 13°44′08″E/45,555833 13,735556
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Port morski w Koprze (słoweń. Luka Koper, wł. Porto di Capodistria) – morski port handlowy położony w Koprze, nad Zatoką Koperską, w północnej części Morza Adriatyckiego. Jest jedynym dużym portem towarowym Słowenii oraz jednym z portów obsługujących handel zagraniczny państw Europy Środkowej, przede wszystkim Austrii, Węgier, Czech, Słowacji, południowych Niemiec i Słowenii^[1].

Port ma charakter uniwersalny. Obsługuje kontenery, samochody, drobnicę, ładunki masowe suche i płynne, produkty rolne, towary chłodzone, drewno oraz żywe zwierzęta. Portem zarządza spółka akcyjna Luka Koper d.d., która jest zarazem operatorem większości działających w nim terminali^[1].

W 2025 roku w porcie przeładowano 23 003 522 tony ładunków. Obsłużono 1 272 161 TEU oraz 914 817 pojazdów. Do portu zawinęło 1751 statków, a udział transportu kolejowego w przewozie ładunków między portem a jego zapleczem wyniósł 51%^[2].

Port zajmuje północną i północno-wschodnią część wybrzeża Kopru. Rozciąga się pomiędzy historycznym centrum miasta, ujściem rzeki Rižana oraz terenami położonymi w pobliżu miejscowości Bertoki. Jego akwatorium otwiera się na Zatokę Koperską, stanowiącą część Zatoki Triesteńskiej^[1].

Obszar portowy obejmuje trzy baseny, nabrzeża przeładunkowe, place składowe, magazyny, zbiorniki, silosy, bocznice kolejowe i drogi wewnętrzne. Port sąsiaduje bezpośrednio z zabudową miejską Kopru oraz z rezerwatem przyrody Škocjanski zatok, utworzonym na pozostałościach dawnych terenów podmokłych Zatoki Koperskiej^[1].

Położenie w północnej części Adriatyku umożliwia obsługę towarów przewożonych pomiędzy portami Morza Śródziemnego i Azji a państwami Europy Środkowej. Port konkuruje o obsługę tego zaplecza między innymi z portem w Trieście, portem w Rijece i portem w Wenecji^[1].

Do połowy XX wieku Koper pełnił przede wszystkim funkcję niewielkiego portu lokalnego. Głównym portem północno-wschodniego Adriatyku pozostawał Triest. Po II wojnie światowej Koper znalazł się w strefie B Wolnego Terytorium Triestu, administrowanej przez Jugosławię, a w 1954 roku został włączony do Jugosławii^[3].

Decyzja o budowie nowego portu handlowego była związana z potrzebą utworzenia zaplecza morskiego dla Słowenii i północno-zachodniej części Jugosławii. W maju 1957 roku powołano przedsiębiorstwo Pristanišče Koper, odpowiedzialne za budowę i eksploatację portu. Prace rozpoczęto na terenach dawnych płycizn, mokradeł i salin położonych na wschód od miasta^[3].

Pierwszy statek oceaniczny, jugosłowiańska jednostka Gorica, zacumował przy nowym nabrzeżu w grudniu 1958 roku. W początkowym okresie działalności port obsługiwał głównie drobnicę, drewno, produkty rolne i towary przeznaczone na rynek jugosłowiański^[3].

Podstawowym ograniczeniem rozwoju portu był początkowo brak bezpośredniego połączenia z siecią kolejową. Linię kolejową łączącą Koper z Divačą uruchomiono w 1967 roku. Umożliwiła ona przewóz towarów do Lublany, Austrii, Węgier i innych obszarów Europy Środkowej^[3].

W 1963 roku port uzyskał status wolnego obszaru celnego. W następnych dziesięcioleciach rozbudowywano kolejne nabrzeża i magazyny oraz tworzono terminale wyspecjalizowane w obsłudze poszczególnych rodzajów ładunków. Regularne połączenie kontenerowe uruchomiono w 1974 roku, a terminal kontenerowy oddano do użytku w 1979 roku^[3].

W 1984 roku ukończono terminal węgla i rudy żelaza, a w 1988 roku uruchomiono silos zbożowy. Rozwój infrastruktury pozwolił portowi rozszerzyć działalność poza rynek jugosłowiański i zwiększać udział w obsłudze handlu zagranicznego państw środkowoeuropejskich^[3].

Po ogłoszeniu przez Słowenię niepodległości w 1991 roku Koper stał się głównym portem morskim nowego państwa. W październiku tego roku z portu odpłynęli ostatni żołnierze Jugosłowiańskiej Armii Ludowej wycofywani ze Słowenii^[3].

W 1996 roku przedsiębiorstwo zarządzające portem zostało przekształcone w spółkę akcyjną Luka Koper. W tym samym roku uruchomiono terminal samochodowy, którego rozwój stał się jednym z głównych kierunków działalności portu. W kolejnych latach powstawały wielopoziomowe garaże, nowe place składowe i stanowiska przeładunkowe dla samochodów^[3].

W 2008 roku Luka Koper i Republika Słowenii zawarły umowę koncesyjną dotyczącą prowadzenia działalności portowej oraz zarządzania, rozwoju i utrzymania infrastruktury portowej. Koncesję przyznano na 35 lat^[3].

W 2011 roku przeładunki kontenerowe po raz pierwszy przekroczyły 500 tys. TEU. W 2013 roku port został włączony do śródziemnomorskiego oraz bałtycko-adriatyckiego korytarza transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T^[3].

Zarządcą i głównym operatorem portu jest Luka Koper d.d., spółka z siedzibą w Koprze. Prowadzi ona działalność portową na podstawie koncesji udzielonej przez Republikę Słowenii. Do jej zadań należą przeładunek i składowanie towarów, utrzymanie infrastruktury, organizowanie ruchu wewnątrz portu oraz realizacja inwestycji rozwojowych^[1].

Republika Słowenii pozostaje większościowym akcjonariuszem spółki. Jej akcje są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Lublanie. Na obszarze portu działają również przedsiębiorstwa spedycyjne, agencje morskie, operatorzy logistyczni, przewoźnicy kolejowi oraz służby celne, graniczne i weterynaryjne^[1].

Port jest podzielony na trzy baseny, przy których znajdują się nabrzeża i wyspecjalizowane terminale. Poszczególne części portu są przystosowane do obsługi kontenerów, samochodów, drobnicy, ładunków masowych, towarów chłodzonych, produktów płynnych, drewna, zbóż i zwierząt gospodarskich^[4].

Terminal kontenerowy jest położony przy pierwszym basenie. Dysponuje nabrzeżami wyposażonymi w suwnice kontenerowe, placami składowymi, bocznicami kolejowymi oraz stanowiskami dla kontenerów chłodniczych. W 2025 roku obsłużył 1 272 161 TEU, co było najwyższym wynikiem w historii portu^[2].

Terminal samochodowy obsługuje nowe samochody osobowe i użytkowe, maszyny oraz inne pojazdy przewożone statkami typu ro-ro. Jego infrastruktura obejmuje otwarte place składowe, wielopoziomowe garaże, rampy, bocznice kolejowe oraz zaplecze przeznaczone do przygotowania pojazdów do dalszego transportu. W 2025 roku obsłużono 914 817 pojazdów^[2].

Terminal drobnicowy służy między innymi do przeładunku wyrobów metalowych, papieru, urządzeń przemysłowych, elementów konstrukcyjnych i ładunków ponadgabarytowych. Towary wymagające kontrolowanej temperatury są obsługiwane w chłodniach oraz na stanowiskach przeznaczonych dla kontenerów chłodniczych^[4].

Przeładunki masowych ładunków suchych obejmują między innymi rudy, węgiel, koks, minerały, zboża, nasiona oleiste i pasze. Port posiada magazyny, silosy, place składowe i systemy transportu taśmowego. Ładunki płynne, w tym produkty chemiczne, oleje i paliwa, są transportowane rurociągami pomiędzy statkami a zbiornikami magazynowymi^[4].

W pobliżu historycznego centrum Kopru znajduje się terminal pasażerski obsługujący statki wycieczkowe. Jego położenie umożliwia pasażerom bezpośrednie dojście do starego miasta. Koper jest również punktem wyjazdowym wycieczek do Piranu, Lublany, Postojnej, Triestu i innych miejscowości regionu^[5].

Port jest połączony z krajową i europejską siecią kolejową linią Divača–Koper, uruchomioną w 1967 roku. W Divačy linia łączy się z trasami prowadzącymi do Lublany, Austrii, Węgier, Włoch, Chorwacji i innych państw europejskich^[3].

Znaczna część ładunków jest przewożona regularnymi pociągami towarowymi do terminali i centrów logistycznych w Europie Środkowej. W 2025 roku port obsłużył 20 886 pociągów i 270 516 wagonów kolejowych, a udział kolei w przewozach lądowych wyniósł 51%^[2].

Istniejąca linia kolejowa jest jednotorowa i charakteryzuje się dużymi nachyleniami oraz licznymi łukami. W celu zwiększenia przepustowości połączenia rozpoczęto budowę drugiej linii Divača–Koper, prowadzonej w znacznej części w tunelach i na wiaduktach^[6].

Port jest połączony ze słoweńską siecią drogową przez drogi prowadzące do autostrady A1 i drogi ekspresowej H5. Zapewniają one połączenia w kierunku Lublany, Triestu, Chorwacji i pozostałej części Istrii^[1].

W 2025 roku port obsłużył 490 819 samochodów ciężarowych. Duży ruch pojazdów ciężarowych wpływa na układ komunikacyjny Kopru i sąsiednich miejscowości, dlatego rozwój portu jest łączony z budową nowych dróg dojazdowych i zwiększaniem udziału kolei w przewozach^[2].

Koper posiada regularne połączenia kontenerowe, ro-ro i drobnicowe z portami Morza Śródziemnego, Bliskiego Wschodu i Azji. Część połączeń ma charakter bezpośredni, natomiast pozostałe prowadzą przez porty przeładunkowe w basenie Morza Śródziemnego^[7].

W 2009 roku Koper wraz z portami w Trieście, Wenecji i Rawennie uczestniczył w utworzeniu Stowarzyszenia Portów Północnego Adriatyku (NAPA). Celem organizacji jest współpraca portów oraz promocja północnego Adriatyku jako drogi transportowej prowadzącej do Europy Środkowej^[3].

W pierwszych latach działalności port obsługiwał głównie drewno, drobnicę i produkty rolne. Wraz z rozbudową infrastruktury rosło znaczenie ładunków masowych, produktów płynnych, kontenerów i samochodów^[3].

W XXI wieku najszybciej rozwijały się przeładunki kontenerowe i samochodowe. W 2011 roku liczba obsłużonych kontenerów przekroczyła 500 tys. TEU, a w 2018 roku po raz pierwszy osiągnęła milion TEU. W 2024 roku przeładowano 1 133 340 TEU i obsłużono 884 666 pojazdów^[8].

W 2025 roku całkowity przeładunek wyniósł 23 003 522 tony. Liczba obsłużonych kontenerów wzrosła do 1 272 161 TEU, natomiast liczba pojazdów do 914 817^[2].

Najważniejsze inwestycje portowe obejmują rozbudowę nabrzeży, pogłębianie basenów, tworzenie nowych powierzchni składowych, modernizację bocznic kolejowych oraz zakup urządzeń przeładunkowych. Rozbudowywany jest przede wszystkim terminal kontenerowy na pierwszym molo^[1].

Projekt rozbudowy północnej części pierwszego mola przewiduje budowę 326 m nowego nabrzeża oraz około 7 ha powierzchni przeładunkowej i składowej. Inwestycja obejmuje również pogłębianie basenu oraz budowę infrastruktury energetycznej^[9].

W 2025 roku grupa Luka Koper przeznaczyła na inwestycje 134 mln euro. Realizowane przedsięwzięcia obejmowały rozbudowę terminalu kontenerowego, nowe powierzchnie dla samochodów, modernizację infrastruktury kolejowej, instalacje fotowoltaiczne oraz przygotowania do zasilania statków energią elektryczną z lądu^[10].

Budowa i rozbudowa portu doprowadziły do przekształcenia części dawnych płycizn, salin i terenów podmokłych Zatoki Koperskiej. Pozostałości tego środowiska są chronione w rezerwacie Škocjanski zatok, położonym pomiędzy terenami portowymi, liniami kolejowymi i zabudową miejską^[1].

Bezpośrednie sąsiedztwo portu z miastem powoduje oddziaływania związane z hałasem, oświetleniem, ruchem samochodów ciężarowych, emisją pyłów i prowadzeniem prac przeładunkowych. Luka Koper prowadzi monitoring jakości powietrza, wód i poziomu hałasu oraz realizuje działania mające ograniczać wpływ działalności portowej na otoczenie^[1].

Do przedsięwzięć środowiskowych należą elektryfikacja urządzeń portowych, rozwój instalacji fotowoltaicznych, ograniczanie pylenia, modernizacja oświetlenia, zwiększanie udziału kolei w przewozach oraz budowa infrastruktury umożliwiającej wyłączanie silników statków podczas postoju przy nabrzeżu^[10].

• Luka Koper. Luka Koper. [dostęp 2026-07-24]. (słoweń.).
• Services and terminals. Luka Koper. [dostęp 2026-07-24]. (ang.).
• Annual reports. Luka Koper. [dostęp 2026-07-24]. (ang.).