Postgotyk

Postgotyk (lub pogotyk) – stosowana od schyłku XVI wieku stylistyka odwołująca się do architektury gotyckiej, mająca cechy historyzmu, czyli świadomego nawiązywania do dawnych form architektonicznych, pomimo popularności stylu renesansowego, a następnie barokowego. Postgotyk nie był przejawem zapóźnienia stylowego, ale świadomym nawiązaniem do przeszłości. Wg innych koncepcji, postgotyk (gotyk nowożytny) jest określeniem trwającej długo tradycji gotyckiej w sztuce, która nieprzerwanie była stosowana od średniowiecza do początku XVII wieku.

Westfalia:

Przykładem postgotyku jest grupa kościołów zakonu jezuitów wzniesionych na terenie Nadrenii około roku 1600, np. kościół St. Petri w Münster, który zaprojektował Johann Roßkott.

Korona Królestwa Polskiego:

Na terenie Polski kościół dominikanów w Warszawie z lat 1605-1606, kościół klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu w Krakowie przebudowany po 1596 roku, oraz niewielki kościół Najświętszego Salwatora w Krakowie. Na Kresach (obecnie Ukraina) przykładem postgotyku jest kościół św. Trójcy w Podhajcach z lat 1621- ok. 1635, kościół św. Trójcy w Międzybożu, kościół dominikanów w Złotym Potoku (po 1631), kościół św. Mikołaja w Bóbrce pod Lwowem, cerkiew św. Spasa na Berestowie w Kijowie (po 1638). W Wielkopolsce m.in. kościoły w Raciążku, Krotoszynie, Wałdowie, Runowie Krajeńskim.

Za postgotyckie w polskiej architekturze świeckiej można uznać sterczyny na Kolegium Nowodworskiego w Krakowie.

Królestwo Czeskie:

Nawrót do gotyku w Czechach w XVIII wieku określany jest w tym kraju jako barokowy gotyk, który pojawił się wraz z rekatolicyzacją ziem czeskich. Przykładem jest kościół Wniebowzięcia NM Panny (1703–1707), kostnica w Sedlcu, kościół klasztorny w miejscowości Želiv, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny dla klasztoru w Kladrubach, który zaprojektował Jan Blažej Santini-Aichel.

Mołdawia:

Cerkiew pw. Objawienia Pańskiego w Suczawicy z 1581 roku ufundowany przez Szymona Mohyłę.

• 
  Widok na prezbiterium kościoła dominikanów w Warszawie z 1606
• 
  Kościół norbertanek na Zwierzyńcu w Krakowie
• 
  Kościół Najświętszego Salwatora na Zwierzyńcu w Krakowie z wieżą sprzed 1622
• 
  Collegium Nowodworskiego w Krakowie
• 
  Kościół w Rudawie ze sterczynami z 1614 roku

• Kurzej M., Kościół parafialny p.w. św. Małgorzaty Antiocheńskiej w Zborowie na Szaryszu: przyczynek do dyskusji nad zjawiskiem postgotyku w Europie Środkowej, Wydawnictwo Universitas, Modus: prace z historii sztuki, Rocznik 2004, Tom 5, ISSN 1641-9715.
• Zaucha Tomasz, Tradycja gotycka w architekturze sakralnej ziem ruskich Korony od końca XVI do połowy XVII wieku, Wydawca: Uniwersytet Jagielloński, 2010.
• Samek Jan, Nawrót do gotyku w sztuce Krakowa pierwszej połowy w. XVII, Folia Historiae Artium, tom 5, 1968.
• Miedziak Witold, Gotyk nowożytny. Tradycja gotycka w nowożytnej architekturze kościelnej Wielkopolski i Polski środkowej XVI i XVII wieku, 2024.