Poturzyn
| wieś | |
.jpg) Pomnik Fryderyka Chopina w Poturzynie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2021) | |
| Strefa numeracyjna |
84 |
| Kod pocztowy |
22-652[4] |
| Tablice rejestracyjne |
LTM |
| SIMC |
0901690[5] |
Położenie na mapie gminy Telatyn  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa lubelskiego  | |
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego  | |
 50°33′43″N 23°56′15″E/50,561944 23,937500[1]
| |
| Strona internetowa | |
Poturzyn – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Telatyn[6][5]. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 852 Józefówka - Nowosiółki - Witków.
Wieś tenuty poturzyńskiej w XVIII wieku[7]. Do 1954 istniała gmina Poturzyn. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie zamojskim.
Wieś jest sołectwem w gminie Telatyn[8]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 591 mieszkańców[9].
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Przemienienia Pańskiego w Nowosiółkach[10].
Poturzyn sąsiaduje z Wasylowem, Suszowem, Witkowem i Nowosiółkami. Położony jest w zachodniej części Grzędy Sokalskiej. Jednym z najważniejszych elementów rzeźby są doliny, przeważnie głęboko wcięte, o dość stromych zboczach i wąskich, płaskich dnach. Na terenie miejscowości przeważają gleby wytworzone z lessów. Są to czarnoziemy i w małym stopniu gleby brunatne.
Części wsi
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0901708 | Cegielnia | część wsi |
| 0901714 | Kolonia Poturzyn | część wsi |
| 0901720 | Korea | część wsi |
| 0901737 | Pustki | część wsi |
Historia
Od XV do XIX wieku
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1472[11]. W 1588 król Zygmunt III Waza nadał Poturzyn Janowi Zamoyskiemu. W XVII w. wieś należała do dóbr królewskich, wchodząc najpierw w skład starostwa sokalskiego, a w XVII w. należała do niegrodowego starostwa w Poturzynie.
Jednym z późniejszych właścicieli Poturzyna był Tytus Woyciechowski - bliski przyjaciel Fryderyka Chopina, były pensjonariusz prowadzonej przez rodziców Chopina pensji w Warszawie. W lipcu 1830 Chopin przyjechał na zaproszenie Woyciechowskiego do Poturzyna. Kompozytor wspominał pobyt w Poturzynie w liście do Woyciechowskiego, napisanym po powrocie do Warszawy: Szczerze Ci powiem, że mi przyjemnie wspomnieć na to wszystko: jakąś tęsknotę zostawiły mi Twoje pola, ta brzoza pod oknami nie może mi wyjść z pamięci. Według Jarosława Iwaszkiewicza, Nokturn g-moll (op. 15 nr 3) stanowi muzyczną reminiscencję pobytu Chopina w Poturzynie.
Wiek XX
14 sierpnia 1914 miała miejsce w Poturzynie bitwa, w której rany odniosło 1300 żołnierzy z armii rosyjskiej oraz austriackiej.
Podczas ewakuacji ludności polskiej z ich siedzib, doszło w dniu 1 kwietnia 1944 w Poturzynie do masowej zbrodni. Według Mariusza Zajączkowskiego, ataku na wieś dokonał oddział UNS-UPA, podszywając się pod partyzantkę AK. Partyzanci weryfikowali narodowość każdej spotkanej osoby przez posiadaną przez nią kenkartę, jak i rozmowy prowadzonej w języku polskim. Mordowano każdego, kto nie okazał dokumentu i odpowiadał po polsku. Wskutek tego ogółem zabito ok. 100 Polaków i ok. 20 Ukraińców, którzy najpewniej nie wiedząc z kim mają do czynienia, podawali się za Polaków[12]. Z kolei według Jerzego Markiewicza sprawcami byli ukraińscy żołnierze z 14 Dywizji Grenadierów SS współdziałający z pododdziałem UPA[13], a liczba ofiar wyniosła 162 osoby.
Około 1947, podczas Akcji „Wisła”, wysiedlono wszystkich prawosławnych mieszkańców. Zabytkowa cerkiew z 1912 została w 1962 przetransportowana do odległej o 300 km wsi Rajsk[14].
W miejscowości była stacja kolejowa kolei wąskotorowej Poturzyn.
Urodzeni w Poturzynie
- Mieczysław Augustyniak – polski polityk i samorządowiec, poseł na Sejm w II RP, podporucznik rezerwy żandarmerii Wojska Polskiego[15].
- Jadwiga Dąbrowska – polska bibliotekarka, bibliograf, redaktor „Urzędowego Wykazu Druków” i „Przewodnika Bibliograficznego”[16].
- Stanisław Radwański – polski rzeźbiarz, malarz, rektor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Kawaler Orderu Orła Białego[17].
Zobacz też
- Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Rajsku
- Strona miejscowości Poturzyn: http://www.poturzyn.pl
- Wirtualny Poturzyn: http://ePoturzyn.pl
- Poturzyn, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 877.
- Poturzyn, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 502.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 109456.
- ↑ Wieś Poturzyn w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-11-02], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2023-11-02].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 958 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
- ↑ Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 41.
- ↑ Strona gminy, sołectwa
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji
- ↑ Była wówczas wsią królewską, liczącą 6 łanów użytków. Posiadała też karczmę i cerkiew.; Józef Niedźwiedź: Leksykon historyczny miejscowości dawnego województwa zamojskiego, Zamość 2003, s. 399-400, ISBN 83-906745-7-2.
- ↑ Mariusz Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944, Lublin Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 332, ISBN 978-83-7629-769-9 [dostęp 2025-04-01].
- ↑ Jerzy Markiewicz, Partyzancki kraj, Lublin 1980, ISBN 83-222-0306-3, s. 189
- ↑ „Święci pod cebulami”, Turystyka - dodatek do Gazety Wyborczej, nr 13 (324), 03.04.2010
- ↑ Mieczysław Sylwester Augustyniak | Fundacja 100 [online], fundacja100.pl [dostęp 2025-08-11].
- ↑ Bogumił Karkowski i inni red., Słownik pracowników książki polskiej. Suplement 2, Nauka, Dydaktyka, Praktyka, Warszawa: Wydaw. SBP, 2000 (t. 39), ISBN 978-83-87629-45-8.
- ↑ Stanisław Radwański [online], Zbrojownia Sztuki [dostęp 2026-03-10].
| Wsie | |
|---|---|
| Kolonie | |
| Części wsi |
|
| Przysiółek wsi |
|
| Osady wsi |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.