Preßburger Zeitung

Preßburger Zeitung
Ilustracja
Pierwsza strona gazety z 25 lutego 1796
Częstotliwość

1764–1929 dziennik, od 2004 dwumiesięcznik

Państwo

 Słowacja

Adres

Bratysława (Preszburg)

Język

niemiecki

Pierwszy numer

1764

OCLC

37461460

Multimedia w Wikimedia Commons
K.G. von Windisch – inicjator i w latach 1764–1773 pierwszy redaktor gazety.

Preßburger Zeitung – niemieckojęzyczne czasopismo wydawane od 1764 w Bratysławie, pierwszy periodyk w języku niemieckim na Słowacji, najstarszy ukazujący się regularnie na obszarze habsburskiego Królestwa Węgier[1]. Dziennik zamknięto w 1929, po 75 latach tytuł reaktywowano jako dwumiesięcznik[2].

Historia

Inicjatorem wydawania niemieckojęzycznej gazety w Preszburgu (jak po niemiecku nazywała się wówczas Bratysława) był Karl Gottlieb von Windisch (1725–1793)[a], który przekonał do tego pomysłu Jana Michala Landerera de Füsküt (1726–1795), właściciela drukarni w Koszycach i Peszcie oraz papierni w mieście Stará Turá (niem. Alt-Turn), który od 1752 miał przywilej na wydawanie książek przyznany przez cesarzową Marię Teresę[2].

Pierwszy numer Preßburger Zeitung ukazał się 14 lipca 1764[2]. Przez 10 lat redaktorem naczelnym gazety był Windisch, później zastąpił go (do 1784) wybitny kartograf, pedagog i leksykograf Ján Matej Korabinský[1]. Gazeta miała początkowo objętość od 4 do 6 stron, ale już od 1767 towarzyszyły jej stałe dodatki, poświęcone sprawom literackim, naukowym, politycznym, teatralnym, kobiecym, modzie, rozrywce itp. W pierwszych latach gazeta miała nie więcej niż stu prenumeratorów, ale z czasem jej popularność rosła i w 1800 w prenumeracie rozchodziło się już 2000 egzemplarzy[1]. Do grudnia 1842 gazeta ukazywała się dwa razy w tygodniu, później trzy razy w tygodniu, od 1848 codziennie, a w niektórych okresach nawet dwa razy dziennie, o godzinie 6 rano i o godzinie 16 (od lipca do grudnia 1876, ponownie od grudnia 1880)[3].

W okresie pierwszej Republiki Czechosłowackiej gazeta nadal ukazywała się dwa razy dziennie, po 1918 wydawana w dwóch wersjach: rano pod tytułem Pressburger Zeitung – Morgenblatt, a wieczorem jako Pressburger Zeitung – Abendblatt[3]. Od 1924 redaktorem naczelnym był Emil Portisch (1887–1985), któremu udało się uzyskać stałe dofinansowanie od hotelarza Heinricha Prügera. Śmierć sponsora w lipcu 1929 spowodowała poważne trudności finansowe i likwidację gazety. Jako ostatnie ukazało się poranne wydanie Pressburger Zeitung – Morgenblatt z 25 sierpnia 1929[1].

Kontynuacje

Mimo wielkiego kryzysu gospodarczego Portisch podejmował później próby kontynuacji liberalnej tradycji Pressburger Zeitung, inicjując kolejno wydawanie gazet Neue Preßburger Tagblatt oraz Neue Preßburger Zeitung. Ich liberalny i kosmopolityczny charakter oraz popularność wśród niemieckojęzycznej inteligencji żydowskiej powodowały wrogość nazistów, umacniających swoje wpływy pośród niemieckiej mniejszości na Słowacji[1][4]. Toteż gdy 14 marca 1939 ogłoszono niepodległość Republiki Słowackiej, następnego dnia Emil Portisch został zwolniony z redakcji Neue Preßburger Zeitung, a od 18 marca gazeta ukazywała się pod nowym kierownictwem jako organ zwolenników Hitlera. Jednak gwałtownie malejąca liczba czytelników spowodowała zamknięcie Neue Preßburger Zeitung już w maju tego samego roku[4][5].

Wznowienie

Tytuł wznowiono w 2004 jako niemieckojęzyczny dwumiesięcznik ze streszczeniem w języku słowackim. Wydawany w 7000 egzemplarzy, jest poza Słowacją rozprowadzany w Austrii, Niemczech i Szwajcarii[2].

Uwagi

  1. ↑ Znany przede wszystkim z wydanej w 1783 roku w Bratysławie książeczki „Briefe über den Schachspieler von Kempelen nebst drey Kupferstichen die diese berühmte Maschine vorstellen” (Listy o szachiście pana von Kempelena wraz z trzema miedzianymi rycinami przedstawiającymi tę słynną maszynę), w której opisał mechanicznego Turka-szachistę skonstruowanego przez węgierskiego wynalazcę, barona von Kempelena.

Przypisy

  1. ↑ a b c d e Roman Kriszt. Die Pressburger Zeitung als Quelle für die burgenländische Regionalgeschichte. „Burgenländische Heimatblätter”. R. 77 (2015, z. 2), s. 65–93. Eisenstadt: Amt der Burgenländischen Landesregierung, Hauptreferat 7-AB (Landesarchiv und -bibliothek). ISSN 1018-6107. [dostęp 2019-10-05]. (niem.). 
  2. ↑ a b c d Zuzana Vilikovská: Pressburger Zeitung launched 250 years ago. SME: The Slovak Spectator, 2014-07-28. [dostęp 2019-10-12]. (ang.).
  3. ↑ a b Pressburger Zeitung. Súborný katalóg periodík SR.
  4. ↑ a b Digitalisierte Medien Die Preßburger Zeitung. Karl Gottlieb Windisch und Emil Portisch: Zwei prägende Persönlichkeiten in der deutschsprachigen Pressegeschichte der Stadt Pressburg/Bratislava. Ausstellung im Foyer der Universitätsbibliothek Wien 10. März bis 30. April 2010. Wien: Universitätsbibliothek, 2010. (niem.).
  5. ↑ Digitalisierte Medien: Die Preßburger Zeitung. Universitätsbibliothek Wien, 2010-03-10. [dostęp 2019-10-05]. (niem.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya