Proskomidia

Proskomidia (gr. Προσκομιδία, „przynoszenie, ofiarowanie”) – część Boskiej Liturgii w rycie bizantyjskim, podczas której przygotowywane są Święte Dary eucharystyczne. Obecnie proskomidia odbywa się na początku Liturgii, dawniej sprawowano ją jednak po liturgii słowa.

Obrzęd odbywa się w części ołtarzowej, w niewidocznej dla wiernych części świątyni za ikonostasem, przy stoliku zwanym żertwiennikiem. Sprawuje go prezbiter, czasem z diakonem. Przygotowuje się kielich z winem i chleb – prosforę, z której wykrawa się najważniejszy fragment – Baranka (Agnec), symbolizującego Chrystusa. Fragment ten służy później do przeistoczenia w ciało Chrystusa w czasie liturgii wiernych.

Z innych prosfor wykrawa się cząstki na pamiątkę Bogurodzicy, świętych oraz za żywych i zmarłych wiernych. Przed rozpoczęciem proskomidii wierni zapisują na karteczkach imiona zmarłych lub żywych bliskich, które czytane są później przy odkrajaniu cząsteczek prosfory (tzw. zapiski)^[1][2]. Cząsteczki te dodaje się po zakończeniu nabożeństwa do przemienionych darów eucharystycznych, co symbolizuje przyjęcie Eucharystii przez osoby zapisane na karteczkach. Z części prosfory pozostałej po odkrojeniu cząsteczek przygotowuje się antydor do rozdania wiernym po nabożeństwie^[3].

Po przygotowaniu dary przykrywa się welonami, okadza i przenosi w czasie liturgii wiernych podczas Wielkiego Wejścia na stół ołtarzowy.

Proskomidia nie występuje w Liturgii Uprzednio Poświęconych Darów.

• Dominika Kovačević, Proskomidia w rycie bizantyjskim
• Youtube: Symbolika prawosławnej Liturgii cz. 1 - Proskomidia
• Youtube: Co się dzieje przed liturgią w cerkwi?