Psiarz

Psiarze przedstawieni na francuskiej miniaturze z lat 1405-1410. Le Livre de chasse de Gaston Phébus, Paryż, Bibliothèque nationale de France, Français 616
Scena polowania z psami. Le Livre de chasse de Gaston Phébus, Paryż, Bibliothèque nationale de France, Français 616

Psiarze (psarze, psary, psiarczyki, łac canniductores, custodes canum, niem. Hundefuehrer lub Hundewarter) – w okresie wczesnego średniowiecza grupa książęcej ludności służebnej zajmująca się hodowlą, tresurą i prowadzeniem psów na potrzeby monarchów świeckich i książąt Kościoła. Służebnicy (ministeriales) zwani psiarzami na dworach królewskich, książęcych i biskupich podlegali urzędnikom dworskim zwanym łowczymi. Ich zadaniem była opieka nad psami szkolonymi do łowów i prawdopodobnie uczestniczenie w polowaniach[1].

W dokumentach polskich wymieniani od roku 1230 razem z cienietnikami i sokolnikami, często przy okazji uwolnienia poddanych z obciążeń na rzecz tych służebników[2].

W dokumentach czeskich nazywani hołotą, gołotą, ...venatores et caniductores qui holohti...(1235)[3]. Takie miano mogło dotyczyć także łowców polskich. Pośrednio poświadcza to bulla gnieźnieńska(1136) , wymieniając  zamieszkałego w wiosce strzelców ...Villa sagitariorum...,  Golca z towarzyszami[4]. Psiarze nie zniknęli z areny dziejów z końcem XIII wieku, jak wielu przedstawicieli zawodów służebnych.

Służebnicy ci pozostawali w służbie królewskiej i możnych panów do XX wieku. Doglądanie i prowadzenie psów myśliwskich w Polsce opisuje wydane w 1618 roku Myślistwo z ogary, autorstwa wojewody poznańskiego Jana Ostroroga. Spotykane w Myślistwie z ogary określenia psów (przejemca-łowca, popędźca-znalazca, gońca, wyprawca, poprawca[5]) oraz specjalności psarów (myśliwiec venator cum cannibus, dojeżdżacz, biesagowy, szczwacz[6]) nie zostały odnotowane w średniowiecznych źródłach i mogą być późniejszego pochodzenia. Jedynie słowo "myśliwiec" ma starszą metrykę, gdyż pojawiało się w dokumentach dość wcześnie.

Świadectwem istnienia psiarzy są nazwy miejscowe Psary, które noszą osady położone w sąsiedztwie starych grodów.

W Polsce nazwę Psary posiada 26 miejscowości. Ponadto istnieją pojedyncze miejscowości o nazwach Psarnia, Psarskie (po dwie) oraz Psarki (jedna). Tak duża liczba nazw miejscowości potwierdza przynależność psarów do systemu średniowiecznego osad służebnych na terenie Polski[7].

Przypisy

  1. ↑ Karol Buczek, Książęca ludność służebna w Polsce wczesnofeudalnej, Wrocław, Kraków 1958, s.41
  2. ↑ Karol Buczek: Studia z dziejów ustroju społeczno-gospodarczego Polski piastowskiej. T. 1. Kraków: 2010, s. 348, 349.
  3. ↑ Agnieszka Samsonowicz: Łowiectwo w Polsce Piastów i Jagiellonów. T. 4. Warszawa: 2011, s. 265
  4. ↑ Sacrosancta Romana w: Codex diplomaticus majoris Polonia (łac.), T. 1, Dokument nr 7,
  5. ↑ Jan Ostroróg: Myślistwo z ogary, Jana hrabie Ostroroga wojewody poznańskiego. Kraków: Wydawnictwo Biblioteki Polskiej, 1859.,s.28-33
  6. ↑ Jan Ostroróg: Myślistwo z ogary, Jana hrabie Ostroroga wojewody poznańskiego. Kraków: Wydawnictwo Biblioteki Polskiej, 1859.,s.44-53
  7. ↑ Karol Buczek, Książęca ludność służebna w Polsce wczesnofeudalnej, Wrocław , Kraków 1956, s.42

Bibliografia

  • Karol Buczek: Studia z dziejów ustroju społeczno-gospodarczego Polski piastowskiej. T. 1. Kraków: 2006, s. 74, 175, 213, 348, 349.
  • Karol Buczek: Studia z dziejów ustroju społeczno-gospodarczego Polski piastowskiej. T. 2. Kraków: 200, s. 13, 50.
  • Karol Buczek: Studia z dziejów ustroju społeczno-gospodarczego Polski piastowskiej. T. 1. Kraków: 2010, s. 91, 161, 189.
  • Jan Ostroróg: Myślistwo z ogary, Jana hrabie Ostroroga wojewody poznańskiego. Kraków: Wydawnictwo Biblioteki Polskiej, 1859.
  • Samuel Bogumił Linde: Słownik języka polskiego. T. 4. Warszawa: 1995, s. 710.
  • Wiktor Kozłowski: Pierwsze początki terminologij łowieckiey. Warszawa: 1822, s. 49.
  • Zygmunt Gloger: Encyklopedja staropolska ilustrowana. T. 4. Warszawa: 1903, s. 12.
  • Agnieszka Samsonowicz: Łowiectwo w Polsce Piastów i Jagiellonów. T. 4. Warszawa: 1991, s. 369.
  • Wacław Aleksander Maciejowski: Historya prawodawstw słowiańskich. T. 2. Warszawa: 1858, s. 54.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya