RWD

Ten artykuł dotyczy polskiego samolotu. Zobacz też: inne znaczenia.

RWD – oznaczenie polskich samolotów konstruowanych w okresie międzywojennym przez zespół konstruktorów lotniczych: Stanisława Rogalskiego, Stanisława Wigurę i Jerzego Drzewieckiego, pochodzące od ich inicjałów nazwisk. Później w skład zespołu RWD weszli także inni konstruktorzy. W latach 1927–1939 powstały konstrukcje od RWD-1 do RWD-25; przeważającą część stanowiły lekkie jednosilnikowe samoloty sportowe, szkolne lub turystyczne. Większość była budowana w niewielkich seriach, masowo produkowano RWD-8, RWD-13 i RWD-14 Czapla. Od 1933 roku zespół RWD projektował i budował samoloty w ramach spółki Doświadczalne Warsztaty Lotnicze (DWL). Działalność wytwórni zakończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej.

Inż. J. Drzewiecki i J. Wędrychowski przy samolocie RWD-7

Historia

S. Rogalski, S. Wigura i J. Drzewiecki zaczęli projektować samoloty jako studenci w ramach powstałych w grudniu 1925 roku warsztatów Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej[1]. Pierwszym samolotem skonstruowanym w warsztatach był zaprojektowany w 1926 roku przez J. Drzewieckiego samolot sportowy JD-2, zbudowany w liczbie 5 sztuk, a kolejną był prototyp samolotu WR-1 konstrukcji Wigury i Rogalskiego[1][2][a].

W końcu 1927 roku powstała pierwsza wspólna konstrukcja trójki konstruktorów Rogalskiego, Wigury i Drzewieckiego – RWD-1 (początkowo nazwany RWD), który pozostał prototypem z powodu nadmiernych drgań konstrukcji i niskiej niezawodności silnika[5][6]. W 1929 roku powstały podobne, lecz ulepszone samoloty sportowe RWD-2 i RWD-4, budowane w liczbie 4 i 10 sztuk[1][7]. Wczesne konstrukcje RWD (RWD-1 do 4 i RWD-7) nawiązywały do konstrukcji samolotów sportowych Messerschmitta, będąc dwumiejscowymi wolnonośnymi górnopłatami z kabinami otwartymi po bokach i całkowicie schowanymi w kadłubie[6][8]. Jerzy Drzewiecki początkowo sam oblatywał skonstruowane samoloty (do czasu poważnego wypadku na RWD-6 1932 roku), a Stanisław Wigura, odpowiedzialny za obliczenia samolotów, latał także na zawodach jako mechanik[9].

W 1930 roku warsztaty Sekcji Lotniczej zostały przeniesione na Okęcie, do budynków wzniesionych z funduszy społecznych LOPP[10][11]. W tym roku też samoloty RWD-2 i RWD-4 wzięły udział w międzynarodowych zawodach samolotów turystycznych Challenge 1930[12][13]. Pierwszym samolotem zbudowanym na Okęciu był sportowy górnopłat z przeszkloną kabiną RWD-5, jego zmodyfikowana jednomiejscowa odmiana RWD-5bis zasłynęła późniejszym przelotem Stanisława Skarżyńskiego nad Atlantykiem (łącznie zbudowano 18 sztuk tych maszyn)[11][12]. Istotnym osiągnięciem było zwycięstwo kolejnego samolotu sportowego RWD-6 w międzynarodowych zawodach Challenge 1932 (z Wigurą w charakterze mechanika)[12][14].

11 września 1932 roku na RWD-6 o numerze rejestracyjnym SP-AHN zginęli w katastrofie pod Cierlickiem inż. Stanisław Wigura oraz por. pil. Franciszek Żwirko[15][16]. Pomimo śmierci Wigury, oznaczenie RWD – Rogalski, Wigura, Drzewiecki, pozostało dla konstruowanych przez zespół samolotów bez zmiany. W marcu 1933 roku warsztaty oddzieliły się od Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej i przekształciły w spółkę Doświadczalne Warsztaty Lotnicze (DWL), której dyrektorem został inż. Jerzy Wędrychowski[11][12]. W biurze konstrukcyjnym szefem był inż. S. Rogalski[11]. Po śmierci inż. Wigury do biura doszli: inż. Leszek Dulęba, Andrzej Anczutin, Bronisław Żurakowski i Tadeusz Chyliński, zaś w 1939 roku także inż. Henryk Tomaszewski, Jan Idźkowski i Henryk Millicer[11][12].

W 1933 roku skonstruowano samolot RWD-8, który został wybrany na standardowy samolot szkolny polskiego lotnictwa wojskowego i zbudowany w liczbie ponad 550 sztuk, będąc najliczniejszym samolotem polskiej konstrukcji zbudowanym przed wojną (w DWL zbudowano 80 maszyn, dalsze 467 na licencji w PWS i cztery licencyjne w Jugosławii i Estonii)[11]. Wielkim sukcesem RWD było podwójne zwycięstwo samolotów RWD-9 w międzynarodowych zawodach Challenge 1934 (I miejsce zajęła załoga w składzie: pilot Jerzy Bajan i mech. Gustaw Pokrzywka na SP-DRD, a II miejsce pilot Stanisław Płonczyński i mech. Stanisław Ziętek na SP-DRC)[17]. Ich rozwinięciem był udany samolot turystyczny RWD-13 z 1935 roku, zbudowany razem z wersją sanitarną RWD-13S w liczbie ponad 80 sztuk i eksportowany do Hiszpanii, Brazylii, Palestyny, Iranu, Jemenu i USA[12][18]. W tym roku też zbudowano na zamówienie Ministerstwa Komunikacji dwusilnikowy samolot komunikacyjny, RWD-11[19]. Był to jedyny ukończony samolot dwusilnikowy RWD, lecz nie został ostatecznie zakupiony (o mało nie powodując upadku DWL na skutek zakulisowych działań polskich władz lotniczych – Departamentu Aeronautyki, dążących do upaństwowienia całego przemysłu lotniczego, za czym stał Dowódca Lotnictwa, gen. Ludomił Rayski)[20][21][b].

Z ważniejszych konstrukcji samolotów RWD powstały także: zbudowany w liczbie 20 sztuk samolot akrobacyjny RWD-10 (1933 r.)[22], samolot obserwacyjny RWD-14 Czapla (1938 r.), zamówiony przez wojsko i wyprodukowany na licencji w zakładach LWS w liczbie 65 egzemplarzy[23], samolot szkolno-akrobacyjny RWD-17 (1937 r.), zbudowany w liczbie 25 sztuk[24][c] oraz samoloty sportowe RWD-16 bis i RWD-21 (1939 r.), przewidziane jako masowo budowane tanie samoloty sportowo-turystyczne[12]. Ponadto zbudowano szereg innych samolotów w pojedynczych egzemplarzach lub małych seriach, a w 1939 roku w opracowaniu były projekty dolnopłatu myśliwskiego RWD-25 i dwusilnikowego wodnosamolotu torpedowego RWD-22[11][12]. Zespół konstrukcyjny RWD i wytwórnia DWL istniały do września 1939 roku, do wybuchu II wojny światowej, kiedy to zakłady na Okęciu zostały zniszczone, a pracownicy w większości ewakuowani do Rumunii[26]. Łącznie w latach 1926–1939 w warsztatach Sekcji Lotniczej Koła Mechaników Studentów Politechniki Warszawskiej i wytwórni DWL powstało ok. 314 samolotów sygnowanych logo RWD, a ponad 530 maszyn wyprodukowano na licencji w zakładach PWS i LWS[11][27].

Samoloty RWD

samolot projekt rok oblotu typ egzemplarze zdjęcie
JD-2 1926 1926 dolnopłat sportowy 5
WR-1 1927 1927 górnopłat sportowy 1
RWD-1 1927/1928 1928 górnopłat sportowy 1
RWD-2 1928/1929 1929 górnopłat sportowy 4
RWD-3 1929/1930 1930 górnopłat sportowy 1
RWD-4 1929 1930 górnopłat sportowy 10
RWD-5 (RWD-5bis) 1930 1931 górnopłat sportowy i turystyczny 18
RWD-6 (RWD-6bis) 1931 1932 górnopłat sportowy 3
RWD-7 1931 1931 górnopłat sportowy 1
RWD-8 1931/1932 1933 górnopłat szkolny ok. 550
RWD-9 1932/1933 1933 górnopłat sportowy 8
RWD-10 1933 1933 górnopłat akrobacyjny 20
RWD-11 1934 1936 2-silnikowy dolnopłat pasażerski 1
RWD-12 1933 – górnopłat obserwacyjny (towarzyszący) –
RWD-13 1934 1935 górnopłat sportowy, turystyczny i sanitarny 83
RWD-14 Czapla 1934/1935 1935 górnopłat obserwacyjny (towarzyszący) 65
RWD-15 1935/1936 1937 górnopłat sportowy, turystyczny i sanitarny 6
RWD-16 1935 1936 dolnopłat sportowy 1
RWD-16 bis 1937/1938 1938 dolnopłat sportowy ≥2
RWD-17, RWD-17W 1936/1937 1937 górnopłat szkolno-akrobacyjny / wodnosamolot ok. 29
RWD-18 1938/1939 – 2-silnikowy górnopłat dyspozycyjny –
(prototyp zniszczony w 1939)
RWD-19 1937/1938 1938 dolnopłat sportowy 1
RWD-20 1937 1937 górnopłat doświadczalny 1
RWD-21 1938 1939 dolnopłat sportowo-turystyczny ≥6
RWD-22 1938/1939 – 2-silnikowy wodnosamolot torpedowy –
RWD-23 1938 1938 dolnopłat szkolny 1
RWD-25 1939 – dolnopłat myśliwski –

Zachowane samoloty i ich repliki

W ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajdują się dwa ocalałe samoloty wytwórni DWL: RWD-13 (nr rejestracyjny SP-BNU) i RWD-21 (nr rejestracyjny SP-BPE), które zostały we wrześniu 1939 roku ewakuowane do Rumunii i powróciły do kraju po zakończeniu wojny[28][29][30]. Drugi zachowany egzemplarz RWD-13, o numerze rejestracyjnym PT-LFY, znajduje się w Brazylii, w Museu Asas de um Sonho(inne języki) w São Carlos (w stanie lotnym)[31][32].

W 2. połowie lat 90. XX wieku z inicjatywy prezesa Stowarzyszenia Lotnictwa Eksperymentalnego Eugeniusza Pieniążka rozpoczęła się budowa latającej repliki samolotu RWD-5 (nazwanego RWD-5R). Ukończony w 2000 roku i dopuszczony do eksploatacji w 2003 roku płatowiec otrzymał oznaczenie SP-LOT[33]. Samolot został rozbity 2 września 2018 roku podczas pikniku lotniczego w Bielsku-Białej[34].

Powstała także replika samolotu RWD-13 o oznaczeniu SP-WDL, nawiązująca do egzemplarza zakupionego w 1937 roku przez zakłady Wedla, używanego do celów reklamowych oraz transportu produktów Wedla na polskie transatlantyki oraz do salonów firmowych w Paryżu czy Kopenhadze. Samolot został wykonany w skali 88%, a napędzany jest czeskim silnikiem Walter Mikron IIIB(inne języki) o mocy 75 KM[35].

Upamiętnienie

Samoloty polskich konstruktorów zyskały upamiętnienie w postaci nazwy ulicy Awionetki RWD wyznaczonej się na terenie byłego lotniska, na którym zostało pobudowane osiedle Gocław znajdujące się na terenie obecnej dzielnicy Praga-Południe w Warszawie[36].

Uwagi

  1. ↑ Wcześniej w warsztatach powstawały szybowce, m.in. SL-1 Akar, SL-2 Czarny Kot (konstrukcji J. Drzewieckiego) czy SL-3[3][4].
  2. ↑ Majewski 2008 ↓, s. 179–182 podaje, że przyczyną niechęci gen. Rayskiego do DWL były wykryte nadużycia w obrocie paliwem pochodzącym ze składów wojskowych, sprzedawanym następnie przez spółkę ze znacznym zyskiem osobom prywatnym, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia wytwórni zamówień wojska na produkcję samolotów i niemal doprowadziło do jej upaństwowienia.
  3. ↑ Wobec kłopotów z samolotem PWS-35 Ogar wojsko latem 1939 roku zamówiło 120 sztuk RWD-17B, który miał w szkoleniu zastąpić maszyny PWS-26[25].

Przypisy

  1. ↑ a b c Glass 2004 ↓, s. 330.
  2. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 11.
  3. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 9.
  4. ↑ Majewski 2008 ↓, s. 177.
  5. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 16–17.
  6. ↑ a b Glass 2004 ↓, s. 339.
  7. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 18.
  8. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 16.
  9. ↑ Glass 2007 ↓, s. 31, 39.
  10. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 21.
  11. ↑ a b c d e f g h Glass 2007 ↓, s. 31.
  12. ↑ a b c d e f g h Glass 1976 ↓, s. 32.
  13. ↑ Majewski 2008 ↓, s. 178.
  14. ↑ Glass 2007 ↓, s. 39.
  15. ↑ Glass 2007 ↓, s. 39–40.
  16. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 35.
  17. ↑ Glass 2007 ↓, s. 31, 68.
  18. ↑ Glass 2007 ↓, s. 31, 89.
  19. ↑ Glass 2007 ↓, s. 78.
  20. ↑ Lotnictwo 7 2004 ↓.
  21. ↑ Glass 2007 ↓, s. 80.
  22. ↑ Glass 2007 ↓, s. 74.
  23. ↑ Glass 2007 ↓, s. 95.
  24. ↑ Glass 2007 ↓, s. 106.
  25. ↑ Glass 2007 ↓, s. 109.
  26. ↑ Dulęba i Glass 1983 ↓, s. 64–65.
  27. ↑ Majewski 2008 ↓, s. 182.
  28. ↑ Krzyżan 1983 ↓, s. 100–103.
  29. ↑ RWD 13 ↓.
  30. ↑ RWD 21 ↓.
  31. ↑ Glass 2007 ↓, s. 91.
  32. ↑ wp 2016 ↓.
  33. ↑ RWD 5R 2014 ↓.
  34. ↑ RWD 5R 2018 ↓.
  35. ↑ plar.pl ↓.
  36. ↑ Uchwała 1979 ↓.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Ciąg oznaczeń samolotów RWD

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya