Rachela Auerbach

Rachela Auerbach
	; Szablon autorstwa 3fali przedstawiający Rachelę Auerbach wykonany na warszawskiej Woli
Data i miejsce urodzenia	18 grudnia 1903 ; Łanowce k. Tarnopola
Data i miejsce śmierci	31 maja 1976 ; Tel Awiw
Miejsce spoczynku	Cmentarz Kirjat Sza’ul
Zawód, zajęcie	pisarka, historyczka, tłumaczka i psycholożka
Alma Mater	Uniwersytet Jana Kazimierza
	Multimedia w Wikimedia Commons

Rachela Auerbach (ur. 18 grudnia 1903 w Łanowcach k. Tarnopola, zm. 31 maja 1976 w Tel Awiwie)^[1] – polska i izraelska pisarka, historyczka, tłumaczka i psycholożka narodowości żydowskiej, pisząca w języku polskim, jidysz i hebrajskim.

Życiorys

Absolwentka lwowskiego gimnazjum im. Adama Mickiewicza oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza – w zakresie filozofii i prawa^[2]. Debiutowała w latach 20. pisanymi w języku polskim wierszami, opublikowanymi na łamach lwowskiej gazety „Chwila”. Współpracowała z wieloma czasopismami jidysz i polskimi. W 1933 roku przeniosła się ze Lwowa do Warszawy, gdzie związała się z poetą Icykiem Mangerem, aż do czasu jego wyjazdu z Polski w 1938 roku.

Podczas II wojny światowej przebywała w getcie warszawskim, gdzie kierowała przez trzy lata kuchnią ludową przy ul. Leszno 40^[2]. Współpracowała z Emanuelem Ringelblumem. Członkini zespołu Oneg Szabat; napisała pracę na temat funkcjonowania kuchni ludowej oraz składała sprawozdania dotyczące warunków życia w getcie^[3]. Po wydostaniu się na aryjską stronę (9 marca 1943) działała pod fałszywym nazwiskiem Aniela Dobrucka i pracowała w Radzie Pomocy Żydom „Żegota”. Z tego okresu pochodzi jej poemat Jizkor o wymordowanej młodzieży żydowskiej. Następnie ukrywała się wraz z dużą grupą Żydów w warszawskim zoo, gdzie doczekała zakończenia wojny.

Po wojnie pozostała w Warszawie. Pracowała w Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, w której zajęła się dokumentacją czasów Holokaustu. Wyniki swoich badań opublikowała w licznych artykułach prasowych oraz dwóch książkach w języku jidysz: Na polach Treblinki (1947) i Żydowskie powstanie – Warszawa 1943 (1948). Była konsultantką filmu Ulica Graniczna (1948) w reżyserii Aleksandra Forda.

W 1950 roku wyemigrowała z Polski, udając się do Londynu, skąd następnie wyjechała do Izraela. Tam podjęła pracę w Instytucie Jad Waszem w Jerozolimie, gdzie stworzyła dział zbiorów świadków oraz prowadziła badania nad losami getta warszawskiego.

Odegrała znaczącą rolę w przygotowaniu dokumentacji do procesu Adolfa Eichmanna w Jerozolimie w 1961 r.^[1]

Zmarła w Tel Awiwie w 1976 w wieku 72 lat^[2]. Została pochowana na cmentarzu Kirjat Sza’ul^[4].

Upamiętnienie

W sierpniu 2023 roku dotychczasowemu skwerowi Mieczysława Dawida Apfelbauma na warszawskim Muranowie nadano imię Racheli Auerbach^[5].

Twórczość

1974: Warszawskie testamenty
1963: Powstanie w getcie warszawskim
1954: Nasze podwórka Warszawy
1948: Żydowskie powstanie
1947: Na polach Treblinki
1946: Treblinka

Przypisy

↑ ^a ^b Karolina Szymaniak: Kapkę uparta: Rachela Auerbach cz. II. [w:] Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma [on-line]. jhi.pl. [dostęp 2017-11-14].
↑ ^a ^b ^c Carie Friedman-Cohen: Rokhl Auerbakh, w: Jewish women, a comprehensive historical encyclopedia, 27 lutego 2009, Jewish Women's Archives [on-line]. [dostęp 2021-05-12].
↑ Listy do Oneg Szabat, red. Anna Matysiak; Tomasz Pietrasiewicz Wystawa Archiwum Emmanuela Ringelbluma - dziennik podróży, s. 112-113. ŻIH, Warszawa 2017, ISBN 978-8365254-62-7
↑ רחל אורבך [online], gravez.me [dostęp 2024-12-04] .
↑ Uchwała nr LXXXVI/2819/2023 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany nazwy obiektu miejskiego w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 10293 [on-line]. 31 sierpnia 2023. [dostęp 2023-10-19].

Bibliografia

Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska: Historia i kultura Żydów polskich. Słownik. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 2000. ISBN 83-02-07813-1.

[:0-1] Karolina Szymaniak: Kapkę uparta: Rachela Auerbach cz. II. [w:] Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma [on-line]. jhi.pl. [dostęp 2017-11-14].

[:1-2] Carie Friedman-Cohen: Rokhl Auerbakh, w: Jewish women, a comprehensive historical encyclopedia, 27 lutego 2009, Jewish Women's Archives [on-line]. [dostęp 2021-05-12].

[3] Listy do Oneg Szabat, red. Anna Matysiak; Tomasz Pietrasiewicz Wystawa Archiwum Emmanuela Ringelbluma - dziennik podróży, s. 112-113. ŻIH, Warszawa 2017, ISBN 978-8365254-62-7

[4] רחל אורבך [online], gravez.me [dostęp 2024-12-04] .

[5] Uchwała nr LXXXVI/2819/2023 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany nazwy obiektu miejskiego w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 10293 [on-line]. 31 sierpnia 2023. [dostęp 2023-10-19].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]