Radeczki

Radeczki
(nazwa oboczna Radecki)

Kontynent	Europa
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Lokalizacja	pow. żywiecki gmina Rajcza
Potok
Długość	6,5 km
Spadek	68‰
Źródło
Miejsce	północno-wschodni stok góry Kikula
Wysokość	1050 m n.p.m.
Współrzędne	49°27′16,9″N 18°57′48,4″E/49,454694 18,963444
Ujście
Recypient	Rycerski
Miejsce	Rycerka Górna
Wysokość	606 m n.p.m.
Współrzędne	49°28′02,0″N 19°01′39,9″E/49,467222 19,027750
Położenie na mapie powiatu żywieckiego źródło ujście
Położenie na mapie Polski źródło ujście
Położenie na mapie województwa śląskiego źródło ujście

Radeczki^[1][2] (nazwa oboczna Radecki^[1][3][4]) – górski potok, dopływ potoku Rycerskiego^[5], należący do zlewiska Morza Bałtyckiego. Ma długość około 6,5 km, a jego zlewnia znajduje się w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim, w województwie śląskim, w gminie Rajcza^[6] . Źródło położone jest blisko szczytu Kikula^[4].

Potok Radeczki jest lewobrzeżnym dopływem potoku Rycerskiego, do którego wpada w 8,3 km jego biegu^[7]. Potok ma swoje źródlisko na północnych stokach granicznego polsko-słowackiego grzbietu Beskidu Żywieckiego, pomiędzy szczytami gór Kikula (1087 m) i Magura (1073 m)^[4]. Najwyżej położone (główne) źródło znajduje się na wysokości około 1050 m (mniej więcej 200 m na wschód od szczytu Kikuli), w miejscu o współrzędnych geograficznych 49°27′16,9″N 18°57′48,4″E/49,454694 18,963444.

Spływa głęboką doliną, początkowo w kierunku północnym, wzdłuż granicznego grzbietu, później ostro zakręca w kierunku południowo-wschodnim, opływając północny grzbiet góry Skrzadnica (1070 m). Niżej wielokrotnie jeszcze zmienia kierunek płynąc krętym korytem. W miejscowości Rycerka Górna (okolice mostu na drodze Raztoki – Rycerka Dolna) uchodzi do potoku Rycerskiego, jako jego lewy i zarazem największy dopływ. Następuje to na wysokości 606 m n.p.m., w miejscu o współrzędnych geograficznych 49°28′02,0″N 19°01′39,9″E/49,467222 19,027750^[6] . Przy potoku na całym niemal jego przebiegu znajduje się droga na trasie Rycerka Górna – osiedle Ducola – osiedle Magura – osiedle Bernat^[4].

Niemal cały potok (oprócz niewielkiej części przy jego ujściu) znajduje się na obszarze Żywieckiego Parku Krajobrazowego, utworzonego w 1986 roku w celu ochrony ekologicznej utworów skalnych oraz ziemnych, jak również znajdującej się tam flory i fauny^[4].

Szerokość koryta potoku Radeczki zmienia się od 3 m, w rejonie przyujściowym do 1,5–2,0 m; od mniej więcej 1,8 km od ujścia^[7]. W tym rejonie jest on już uregulowany, poprzez zabudowę ze stopni kamienno-drewnianych^[7]. Powyżej od mniej więcej 4 km od ujścia, ciek staje się małym (wąskim) potokiem źródłowym^[7]. Przeciętna głębokość potoku wynosi 0,2 m^[7]. Dno potoku zalegają skały, głazy oraz średnie i grube żwiry^[7].

Orograficznie lewe zbocza doliny tego potoku tworzy główny grzbiet Beskidu Żywiecko-Kisuckiego na odcinku od Magury po Beskid Wrzeszczowski (Beskid Graniczny), niżej odchodzący od Beskidu Granicznego grzbiet góry Oźna (952 m), zbocza prawe północny grzbiet Skrzadnicy oraz północno-wschodnie zbocza Skrzadnicy i Jaworzyny (1021 m). Dolina potoku Radecki ogranicza następujące góry i ich stoki:

• Kikula (stok północno-wschodni)
• Magura (stok północno-zachodni)
• Skrzadnica (stoki: północno-zachodni, północny i północno-wschodni)
• Jaworzyna (stoki: północny i północno-wschodni)
• Barania Góra (820 m) (stoki: południowy i południowo-wschodni)
• Oźna (stoki: południowy i południowo-zachodni)

Wody spływające tym potokiem należą do dorzecza Wisły, będącej rzeką należącą do zlewiska Morza Bałtyckiego w następującym łańcuchu:

Radeczki → Rycerski → Rycerka → Soła → Wisła → Morze Bałtyckie

Większa część zlewni potoku to obszary zalesione (80%), a pozostałą część zboczy zajmują pola i zabudowania Rycerki Górnej (20%)^[7]. Do potoku na całej jego długości płyną krótkie potoki, będące jego dopływami, których jest 57^[8].

W okresie intensywnych opadów na obszarze zlewni potoku Radeczki istnieje możliwość czasowego zalania niektórych zabudowań znajdujących się w pobliżu potoku. W lutym 2014 roku Starostwo powiatowe w Żywcu (Wydział zarządzania kryzysowego) oceniło stan zabezpieczenia przeciwpowodziowego m.in. tego obszaru, określając miejsca narażone powodzią wraz z ewentualną liczbą osób ewakuowanych^[9].

Blisko płynącego potoku Radeczki zlokalizowano kilka obiektów turystycznych z bazą noclegową z myślą o turystach^[4]:

• Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie, filia w Rycerce-Kolonii (60 miejsc noclegowych)^[10]
• Szkolne schronisko młodzieżowe w Rajczy-Nickulinie, filia w Soli-Oźnej (30 miejsc)^[11]
• Dom rekolekcyjno-wypoczynkowy Michael w Rycerce Górnej (60 miejsc)^[12]
• Schronisko PTTK na Wielkiej Raczy w Rycerce Górnej (50 miejsc)^[13]
• Ośrodek Wypoczynkowy Krepol w Rycerce Górnej (50 miejsc)^[14]
• Pensjonat Helenka w Rycerce Górnej (30 miejsc)^[15]
• Pensjonat Olimp w Rycerce Górnej (25 miejsc)^[16]

W obrębie doliny potoku Radecki wytyczono dwa szlaki turystyczne na trasach^[17][4]:

Sól – dolina potoku Słanica – góra Rachowiec – Zwardoń – Gomółka – Przełęcz Zwardońska – Beskid Wrzeszczowski – dolina potoku Radeczki – Kikula – Wielka Racza

Zwardoń – schronisko turystyczne „Dworzec Beskidzki” – dolina potoku Słanica – Oźna – dolina potoku Radeczki – Magura – dolina potoku Plaskórówka – Kolonia (Rycerka Górna).

W okolicy potoku Radeczki znajdują się trzy szlaki rowerowe^[18][19]:

Rycerka Górna (Roztoki) – Wielki Przysłop – Magura – Grańczne – Zwardoń (Bór) – Sól (Słańce)

Rycerka Górna – Sól (Oźna) – Magura

Zwardoń – Misiorki – Miodowiec – Magura – Podścigłów

• JacekJ. Korpak JacekJ., MariuszM. Maryniak MariuszM., RomanR. Trzmielewski RomanR., Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa turystyczna w skali 1:50 000, wyd. 18, Kraków: Wydawnictwo Kartograficzne „Compass”, 2018, ISBN 978-83-7605-905-1, OCLC 1150697465  (pol. • ang. • cz.).
• Polska (krajowa mapa topograficzna, satelitarna, katastralna i rastrowa), [w:] Geoportal Otwartych Danych Przestrzennych [online], polska.e-mapa.net . strona główna serwisu
• Radecki (Strumień) (mapa turystyczna) 1:24 000 [online], pl.mapy.cz [dostęp 2021-10-28] .
• GrzegorzG. Zwoliński GrzegorzG., DariuszD. Wojciechowski DariuszD., DamianD. Cegiełka DamianD., Beskid Żywiecki, część zachodnia. Skala 1:25 000, wyd. 1, Wrocław: Studio Plan, 2018 (Galileos), ISBN 978-83-65689-80-1, OCLC 1241599776  (pol. • cz.).

• Radecki potok, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 379 .