Rayong (1936)

Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Rayong (ระยอง)

Klasa	torpedowiec
Typ	Trat
Historia
Stocznia	CRDA(inne języki), Monfalcone
Położenie stępki	6 czerwca 1936
Wodowanie	16 grudnia 1936
Tajlandia
Wejście do służby	21 marca 1937
Wycofanie ze służby	16 grudnia 1976
Los okrętu	złomowany w 1982
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	standardowa: 318 ton pełna: 470 t
Długość	68 metrów całkowita 67 m na KLW
Szerokość	6,45 m
Zanurzenie	maksymalne: 2,8 m średnie: 2,15 m
Napęd
2 zespoły turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 8800 KM 2 kotły Yarrow 2 śruby
Prędkość	31 węzłów
Zasięg	1700 Mm przy prędkości 15 węzłów
Uzbrojenie
3 działa kal. 76 mm (3 x I) 2 działka plot. kal. 20 mm (2 x I) 4 km kal. 8 mm (4 x I)
Wyrzutnie torpedowe	6 × 450 mm (2 x II, 2 x I)
Załoga	70

Rayong (taj.: ระยอง) – syjamski torpedowiec z lat 30. XX wieku i okresu II wojny światowej, szósta zamówiona jednostka typu Trat. Okręt został zwodowany 16 grudnia 1936 roku we włoskiej stoczni Cantieri Riuniti dell’Adriatico(inne języki) w Monfalcone, a do służby w Królewskiej Marynarce Wojennej Syjamu wszedł 21 marca 1937 roku. Jednostka uczestniczyła w wojnie francusko-tajlandzkiej, a w latach 60. przebudowano ją na ścigacz okrętów podwodnych. Okręt wycofano ze służby w grudniu 1976 roku, a następnie złomowano.

„Rayong”^[a] był czwartym z drugiej serii siedmiu torpedowców typu Trat, zamówionych przez Syjam^[b] we włoskiej stoczni Cantieri Riuniti dell’Adriatico(inne języki) (CRDA) w Monfalcone w lipcu 1935 roku^[1]. Łączna wartość kontraktu opiewała na 3 900 000 bahtów (ok. 350 000 £)^[1]. Projekt jednostek był oparty na konstrukcji austro-węgierskich pełnomorskich torpedowców typu Tb 98 M z okresu I wojny światowej, które zostały zbudowane w tej stoczni (ówcześnie znanej pod nazwą Cantieri Navale Triestino)^[1]. W porównaniu do swych protoplastów sprzed 20 lat nowe okręty miały większe wymiary i nowocześniejszą sylwetkę, a także część rozwiązań konstrukcyjnych zaczerpniętych z nowocześniejszych włoskich torpedowców typów Orsa i Spica^[1]. Na okrętach zamontowano uzbrojenie produkcji brytyjskiej firmy Vickers-Armstrong^[4][5].

Stępkę torpedowca położono 6 czerwca 1936 roku, został zwodowany 16 grudnia tego roku i ukończony 18 marca 1937 roku (numer budowy 1150)^[4][6][c]. W dniu 21 marca 1937 roku w Monfalcone okręt uroczyście przyjęto w skład Królewskiej Marynarki Wojennej^[7]. Jednostka otrzymała nazwę nadmorskiej prowincji i numer 23^[6][7].

Okręt był małym torpedowcem, z klasycznym dla okrętów tej klasy wyglądem: uskokiem pokładu na 1/3 długości kadłuba, piętrową nadbudówką i pojedynczym kominem^[4][8]. Długość całkowita wynosiła 68 metrów (67 metrów na konstrukcyjnej linii wodnej), maksymalna szerokość 6,45 metra (6,35 metra na owrężu) i średnie zanurzenie 2,15 metra (maksymalne 2,8 metra)^[2][5]. Wyporność standardowa wynosiła 318 ton, konstrukcyjna 363 tony, a pełna 470 ton^[2][5]. Okręt napędzany był przez dwa zestawy turbin parowych systemu Parsonsa(inne języki) o łącznej mocy 8800 koni mechanicznych (KM), do których parę dostarczały dwa kotły Yarrow^[5]. Prędkość maksymalna napędzanej dwiema śrubami jednostki wynosiła 31 węzłów^[2][5][d]. Okręt zabierał 102 tony mazutu, co pozwalało osiągnąć zasięg wynoszący 870 Mm przy prędkości maksymalnej, 1700 Mm przy 15 węzłach i 3500 Mm przy prędkości ekonomicznej 12 węzłów^[4][5]. Autonomiczność okrętu wynosiła 3-4 doby^[5].

Okręt wyposażony był w sześć wyrzutni torped kalibru 450 mm (18 cali)^[e] – dwa podwójne aparaty na śródokręciu oraz dwie pojedyncze na każdej z burt, na wysokości nadbudówki^[7]. Torpedy Mark XI miały masę 680 kg (w tym głowica bojowa 211 kg), maksymalną prędkość 40 węzłów i zasięg wynoszący 1370 metrów przy prędkości maksymalnej i 3660 m przy 25 węzłach^[7][9]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły trzy pojedyncze działa uniwersalne kalibru 76 mm (3 cale) QF 20 cwt L/50 (umieszczone na pokładzie dziobowym, na platformie na śródokręciu i na rufie)^[7]. Masa działa z podstawą wynosiła 3 tony, masa zespolonego naboju 7,3 kg, kąt podniesienia lufy od -10 do +90°, prędkość wylotowa pocisku 750 m/s, donośność maksymalna 9000 metrów (efektywna 5000 metrów), a szybkostrzelność 18 strz./min^[7]. Broń małokalibrową stanowiły dwa pojedyncze działka automatyczne Oerlikon kal. 20 mm L/70, umieszczone ponad wyrzutniami torpedowymi na śródokręciu^[7]. Masa działka bez podstawy wynosiła 68 kg, masa scalonego naboju 86 g, kąt podniesienia lufy od -15 do +90°, prędkość wylotowa pocisku 840 m/s, donośność maksymalna 4400 metrów przy kącie podniesienia 45° (efektywna 915 metrów), a szybkostrzelność efektywna 300 strz./min^[7]. Dodatkowo na okręcie zamontowano cztery pojedyncze karabiny maszynowe kal. 8 mm L/80^[4][7].

Załoga okrętu składała się początkowo z 8 oficerów oraz 62 podoficerów i marynarzy^[4][7][f].

„Rayong” wraz z sześcioma bliźniaczymi jednostkami opuścił Włochy w połowie kwietnia 1937 roku i przybył do Bangkoku na przełomie maja i czerwca^[7]. 5 października 1938 roku dokonano ponownej uroczystej ceremonii wcielenia okrętu do służby^[7]. Torpedowiec wchodził w skład 3. Dywizjonu 1. Flotylli (wraz z „Chonburi” i „Songkhla”), a jego dowódcą był kmdr ppor. Bai Thetanasadap^[7]. Po rozpoczęciu wojny francusko-tajlandzkiej w grudniu 1940 roku oba dywizjony 1. Flotylli zostały skierowane w rejon archipelagu Ko Chang, w celu ochrony przewidywanego rejonu działań wojennych^[7]. 17 stycznia 1941 roku 3. Dywizjon kotwiczył nieopodal wyspy Ko Chang i został zaskoczony przez okręty francuskiej 7. Grupy Specjalnej^[10]. W bitwie pod Ko Chang „Rayong” nie wziął udziału, przebywając w oddaleniu od pozostałych okrętów tajlandzkich^[10][g].

Na przełomie lat 40. i 50. jednostka otrzymała nowy numer burtowy – 6^[7]. W pierwszej połowie lat 60. jednostkę przebudowano na ścigacz okrętów podwodnych: zamontowano radar i sonar, usunięto dwie pojedyncze wyrzutnie torped, cztery karabiny maszynowe i wszystkie działa artylerii głównej, które zastąpiono dwoma amerykańskimi działami 76 mm Mark 22 i pojedynczym działkiem przeciwlotniczym Bofors kal. 40 mm Mark 1^[11]. Prędkość maksymalna okrętu wynosiła w tym okresie 25 węzłów, spadł też zasięg – do 850 Mm przy 15 węzłach^[12]. Okręt został wycofany ze służby 16 grudnia 1976 roku, po czym złomowany w 1982 roku^[12].

• Ivan Gogin: TRAD torpedo boats (1936-1938). Navypedia. [dostęp 2017-06-06]. (ang.).
• Tony DiGiulian: Torpedoes of the United Kingdom/Britain. www.navweaps.com. [dostęp 2017-06-06]. (ang.).
• Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
• Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: Sampson Low, Marston & Co., 1941. (ang.).
• Oskar Myszor. Syjamskie torpedowce typu „Trat”. „Okręty Wojenne”. Nr specjalny 41. ISSN 1231-014X. ISBN 978-83-61069-20-1.