Rańtuch

Rańtuch. Barbara Starosielska herbu Abdank. Miedzioryt według miniatury Stanisława Samostrzelnika z około 1532 roku

Rańtuch – kobiece nakrycie głowy, używane w Polsce od XVI do XVIII wieku.

Występowało w formie sporych rozmiarów chusty prostokątnej z białego płótna[1][2]. Chustę nakładało się na głowę, najpierw złożywszy ją na pół. Okrywała ona głowę, część twarzy, ramiona i plecy, sięgała nawet do ziemi[1]. Rańtuch zakładano zarówno bezpośrednio na włosy i przykrywano czepkiem lub kołpakiem[2] jak i na płócienne czepki, a kołpak zakładano na wierzch[1]. W czasie zimy na rańtuchy nakładano futrzane czapy.

Chusty takie w XVI i XVII wieku nosiły zamożniejsze mężatki. W XVII wieku rańtuch uległ skróceniu. Zaczął też być ozdabiany czarnym i czerwonym haftem z motywami kwiatowymi lub haftem metalową nicią[1].

Rańtuchem nazywano też duże wełniane chusty, narzucane na głowę i ramiona dla ochrony przed zimnem[2], noszone w Europie Środkowej od XVI wieku[1], które w XVIII wieku zaczęły nosić głównie kobiety na wsi[3]. Często same tkały rańtuchy z lnu i owczej wełny, w pasy lub kratkę, nosiły je jako szal na plecach[3].

Rańtuchy przetrwały jako elementy stroju ludowego w niektórych rejonach Polski np. w okolicach Łańcuta i Rzeszowa do XX wieku. Płócienny, ozdobiony rańtuch, zgarnięty do przodu, sięgający do ud kobiety traktowany był jako element odświętnego ubioru[4].

Odmianą rańtucha był tzw. rąbek, który był szerszy, dłuższy i miał bogatsze zdobienia[4].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e Sztuka świata. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, ISBN 978-83-213-4726-4.
  2. ↑ a b c Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.
  3. ↑ a b Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1985, tom 4, ISBN 83-214-0411-1.
  4. ↑ a b Nakrycia głowy. [w:] Ubiory Ludowe w Rzeszowskiem [on-line]. Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie (ubioryludowe.muzeumetnograficzne.rzeszow.pl). [dostęp 2022-05-05].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya