Realgar
 Realgar z Rumunii | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
As4S4 – tetrasiarczek tetraarsenu |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
1,5–2 |
| Przełam |
muszlowy, nierówny[1] |
| Łupliwość | |
| Układ krystalograficzny |
jednoskośny[1]< |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[2] |
| Gęstość |
3,5-3,6 g/cm³[1] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
pomarańczowoczerwona |
| Rysa |
pomarańczowa, pomarańczowożółta[1] |
| Połysk |
diamentowy na ścianach kryształu, tłusty lub żywiczny na przełamie[3] |
Realgar – minerał z gromady siarczków. Należy do grupy minerałów rzadkich. Zbudowany jest z tetrasiarczku tetraarsenu, As4S4[4].
Nazwa pochodzi od arab. رهج الغار rahdż al-ghar – „pył (proszek) kopalniany”.
Charakterystyka
Właściwości
Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju krótkosłupkowym[5] często wzdłużnie prążkowane[3]. z wyraźnymi zbrużdżeniami, słupowe, pylaste[6]. Spotykany w formie zrosłych bliźniaków[3]. Występuje w skupieniach drobnoziarnistych, pręcikowych, łuseczkowych, zbitych, ziemistych, naskorupieniach, proszkowych, naciekowych[3]. Ładnie wykształcone kryształy spotyka się w druzach mineralnych. Jest kruchy, strugalny, przeświecający do przezroczystego[3]. Rozpuszczalny w kwasie azotowym i wodorotlenku potasu. Łatwo topliwy wydzielając przy tym zapach czosnku[3]. Długotrwałe naświetlanie sprawia, że na jego powierzchni pojawia się żółtawy osad, a sam minerał ulega przemianie w pararealgar lub aurypigment[3][5]. Realgar jest toksyczny.
Powstanie i występowanie
Powstaje w wyniku niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych; żyłach kruszcowych[6]. Jest składnikiem osadów gorących źródeł i ekshalacji wulkanicznych (fumarola). Produkt przeobrażeń kruszców zawierających arsen[6]. Współwystępuje z aurypigmentem, antymonitem, dolomitem, wakabayashilitem[6], sfalerytem, stibnitem, cynobrem[5].
Miejsce występowania
Na świecie
- Stany Zjednoczone (Arizona, Kalifornia, Idaho, Luizjana, Maine, Montana, Nevada, New Hampshire, New Jersey, Nowy Meksyk, Nowy Jork, Oregon, Pensylwania, Waszyngton, Wyoming, Utah);
- Rosja i Gruzja – Kaukaz;
- Chiny – prowincja Hunan;
- Niemcy (Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Hesja, Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Saksonia-Anhalt, Saksonia, Turyngia);
- Wielka Brytania (Anglia, Walia);
- Austria (Karyntia, Salzburg, Styria, Tyrol, Vorarlberg);
Ponadto został stwierdzony także w: Argentynie, Australii, Boliwii, Bułgarii, Kanadzie, Chile, Czechach, Macedonii Północnej, Indonezji, Irlandii, Japonii, Kazachstanie, Kirgistanie, Meksyku, Peru, Papui-Nowej Gwinei, Maroku, Rumunii, RPA, Hiszpanii, Sudanie, Szwajcarii, Szwecji (Värmland), Turcji, Uzbekistanie, na Ukrainie, Słowacji, Węgrzech, we Francji i we Włoszech[3].
W Polsce
Występuje w kredowych łupkach, piaskowcach i zlepieńcach fliszowych Karpat (okolice Leska). Stwierdzono go w kopalni „Orzeł Biały” (Śląsko-Krakowskie Złoża Zn-Pb)[5], gdzie utworzył się w zwałach kopalnianych w wyniku długotrwałego pożaru. Występuje także w Rabem, Bystrem i Jabłonkach w Bieszczadach[5].
Zastosowanie
- źródło otrzymywania arsenu (70% As);
- stosowany w przemyśle chemicznym, szklarskim, pirotechnicznym (fajerwerki)[3];
- stosowany przy produkcji farb odblaskowych[3], garbników, trutek, środków ochrony roślin;
- w przeszłości służył jako barwnik i medykament;
- poszukiwany i bardzo atrakcyjny kamień kolekcjonerski;
- kryształy bywają używane do wyrobu ozdób.
Przypisy
- ↑ a b c d e Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne skały, Multico Oficyna Wydawniczam, 2022, s. 40, ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b Eligiusz Szełęg, MINERAŁY I SKAŁY POLSKI, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 68, ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b c d e f g h i j Jan Parafiniuk, ATLAS MINERAŁÓW, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 86, ISBN 978-83-7073-845-7.
- ↑ Inorganic Chemistry. James House (red.). Wyd. 2. Elsevier, 2013, s. 478. ISBN 978-0-12-385110-9.
- ↑ a b c d e Eligiusz Szełęg, MINERAŁY I SKAŁY POLSKI, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 68, ISBN 978-83-7763-668-8.
- ↑ a b c d Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 40, ISBN 978-83-7073-816-7.
Linki zewnętrzne
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.