Rodochrozyt

Rodochrozyt

Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy	dialogit, diagolit lub szpat manganowy
Skład chemiczny	MnCO3 (węglan manganu(II))
Twardość w skali Mohsa	3,5–4,5
Przełam	nierówny, muszlowy[1]
Łupliwość	doskonała we wszystkich kierunkach (trójkierunkowa) romboedryczna[1]
Pokrój kryształu	słupowy, kolumnowy, masywny, botryoidalny, pryzmatyczny, tabularny[2], ziarnisty[3]
Układ krystalograficzny	trygonalny, heksagonalny[2]
Właściwości mechaniczne	kruchy[3]
Gęstość	3,45–3,7 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	różowy i czerwony w odcieniach czasami brunatnoczerwony lub szary, brązowy, żółtawoszary[4]
Rysa	biała, niekiedy z różowym odcieniem
Połysk	szklisty, rzadziej perłowy[1], żywiczny[5]
Współczynnik załamania	1.596 – 1.816[2](jednoosiowy)[5]
Inne	dyspersja: 0,015[5] dwójłomność: 0,208–0,220[5] pleochroizm: wyraźny; różowo-czerwony, bezbarwny/jasnoróżowy[5]
Multimedia w Wikimedia Commons

Rodochrozyt (dialogit, diagolit lub szpat manganowy) – minerał z gromady węglanów. Należy do grupy minerałów rzadkich rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi^[6].

W 2002 roku został uznany za oficjalny klejnot Kolorado^[7]. Jest narodowym kamieniem szlachetnym Argentyny^[8].

Nazwa pochodzi od greckich słów rodo = róża i chros = barwa i nawiązuje do barwy tego minerału^[1]. Po raz pierwszy odkryty został w 1800 roku w Rumunii^[4]. Uznany jako minerał dopiero w 1813 roku^[9].

Składa się w około 48% z manganu i z 10% z węgla^[2]. Bardzo rzadko tworzy kryształy o pokroju izometrycznym, czasami słupkowym płytkowym^[6]; najczęściej przyjmują postać romboedrów, lub skalenoedrów^[10], które czasami skupiają się w przepiękne druzy o lśniącej czerwonej barwie. Występuje w skupieniach zbitych, nerkowatych, kulistych^[11], ziarnistych, skorupowych, groniastych^[1], naciekowych, warstwowych, promienistych^[10]. Często tworzy sferolity, stalaktyty^[1], konkrecje i agregaty^[5]. Jest kruchy, przezroczysty do nieprzezroczystego, często zawiera domieszki wapnia – rodochrozyt wapniowy (o barwie jasnobrunatnej, szaro-różowej bądź czerwonej; występuje na obszarze Peru), żelaza, magnezu, miedzi, cynku, kobaltu^[6]. Tworzy roztwór stały z syderytem. Jest izomorficzny z kalcytem, magnezytem i smithsonitem^[6]. Krystalizuje po hausmanicie, braunicie i barycie^[11]. Często występuje w formie kryształów bliźniaczych^[8]. Wykazuje dwójłomność na poziomie 0,2180^[2]. W świetle UV fluoryzuje na różowo, choć w bliskim ultrafiolecie fluorescencja może być żółta lub nie występować w ogóle^[5]. Okazy w formie nacieków lub warstw naprzemianległych jasno i ciemnoróżowych pasków z Argentyny nazywa się inkaską różą^[12].

Występuje w kruszcowych żyłach hydrotermalnych i złożach metamorficznych^[1][11], także w karbonatytach^[1]. Może powstawać w też w wyniku oddziaływania tych roztworów na skały zawierające mangan. W rzadkich przypadkach rodochrozyt występuje w osadach lub pegmatytach granitowych^[1][6][13]. Bywa spotykany również w złożach osadowych pirytu. Rzadko występuje w szczelinach skał wulkanicznych^[11].

Współwystępuje najczęściej z kalcytem, galeną, sfalerytem, syderytem, tetraedryt, barytem, dolomitem, fluorytem, kwarcem, pirytem, rodonitem czy granatami^[1][6][14].

• Na świecie: USA – Kolorado (Kopalnia Sweet Home - kryształy wartości jubilerskiej), Montana^[6]; Argentyna – („róża Inków”), RPA – najbardziej przejrzyste kryształy, Niemcy, Austria, Hiszpania^[6], Słowacja, Bułgaria, Meksyk, Peru, Rumunia, Kanada, Chiny, Francja, Japonia, Rosja^[14], Namibia (Tsumeb)^[6].

• W Polsce: został znaleziony w szczelinach limonitu w okolicach Tarnowskich Gór (Górny Śląsk), w żyłach barytowych w okolicach Wałbrzycha oraz koło Nowej Rudy w Sudetach^[6].

• do pozyskiwania manganu (tylko tam gdzie jest to opłacalne) – zawiera 43% Mn,
• wykorzystywany w jubilerstwie,
• do wyrobu rzeźb i różnych przedmiotów ozdobnych,
• poszukiwany przez kolekcjonerów.

• 
  intensywnie czerwony okaz z fluorytem na goethycie
• 
  plaster rodochrozytu w formie stalaktytu z Argentyny
• 
  okaz z Afryki Południowej
• 
  Rodochrozyt z kopalni Sweethome z Kolorado
• 
  botryoidalny rodochrozyt z Japonii
• 
  różowy okaz z kwarcem z Kolorado

• kalcyt;
• magnezyt;
• syderyt;

• Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne, „Horyzont” 2002
• J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005
• A. Bolewski: Mineralogia szczegółowa, Wyd. Geolog. 1965
• A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa, Wyd. PAE. 1993
• O. Medenbach, C. Sussieck-Fornefeld: Minerały, „Świat Książki” 1996
• W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. ”Alma-Press” 2003