Romaniszki

Romaniszki
Раманішкі
Ilustracja
Dwór w Romaniszkach przed 1939 rokiem
Państwo

 Białoruś

Obwód

 witebski

Rejon

postawski

Sielsowiet

Łyntupy

Wysokość

205 m n.p.m.

Populacja (2009)

 

• liczba ludności

17

Nr kierunkowy

+375 2155

Kod pocztowy

211870

Tablice rejestracyjne

2

Położenie na mapie obwodu witebskiego
Mapa konturowa obwodu witebskiego, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Romaniszki”
Położenie na mapie Białorusi
Mapa konturowa Białorusi, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Romaniszki”
Ziemia55°03′00″N 26°15′50″E/55,050000 26,263889
Multimedia w Wikimedia Commons

Romaniszki (biał. Раманішкі; ros. Романишки) – wieś na Białorusi, w rejonie postawskim obwodu witebskiego, około 38 km na zachód od Postaw.

Historia

Przez około 300 lat był to majątek rodziny Giedroyciów-Jurahów, do momentu, gdy jego dziedziczka ks. Anastazja Giedroyciówna (~1784–1862[1]) wyszła w 1814 roku za Wincentego Dowgiałłę (1783–1859) herbu Zadora, późniejszego podkomorzego zawilejskiego i prezydenta departamentu Sądu Głównego Wileńskiego. Po nich majątek dziedziczył ich tu urodzony syn, Ksawery (1815–1914), a następnym właścicielem był syn Ksawerego, Władysław Ignacy (1875–1929). Jego żona, Helena z Wagnerów (1879–1972) była ostatnią właścicielką Romaniszek przed 1939 rokiem[2][3][4].

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku dobra te, wcześniej leżące na terenie województwa wileńskiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie powiatu święciańskiego (ujezdu) guberni wileńskiej. Po wojnie polsko-bolszewickiej Romaniszki wróciły do Polski, należały do gminy Łyntupy. 13 kwietnia 1922 roku gmina weszła w skład objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej[5], przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie[6]. Od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[2][7][8][9].

300 metrów na północ od wsi, przy skrzyżowaniu dróg stoi kapliczka przydrożna, prawdopodobnie z XIX wieku[8][9].

W latach 80. XIX wieku w folwarku mieszkało 31 katolików i 4 żydów[2]. W 1931 roku w majątku mieszkały 64 osoby[7], w 1999 roku wieś liczyła 24 osoby, a 2009 roku w wiosce Romaniszki mieszkało 17 osób[10].

Nieistniejący dwór

W XVIII wieku Giedroyciowie wznieśli tu stosunkowo niewielki, siedmioosiowy, modrzewiowy, parterowy, dwór z gankiem o czterech filarach. Był przykryty gładkim, czterospadowym dachem. Dowigałłowie wymienili ganek na oszkloną werandę oraz dobudowali dodatkowe skrzydła od tyłu, to przy lewym boku starego domu – kwadratowy alkierz z wysokim, łamanym dachem z lukarnami. Obie przybudówki były z drzewa sosnowego. Znacznie powiększony dom zyskał dzięki temu cechy siedziby zieiańskiej. Od tyłu dom miał obszerny taras między przybudówkami, z widokiem na park i sadzawki[3].

Wnętrza urządzone były świadomie tradycyjnie i staroświecko. Stylowe meble mahoniowe, palisandrowe i czeczotkowe (stoły, kanapy, lustra, biurka, szafy), niektóre z jasnymi intarsjami, zdobiły pokoje recepcyjne i gabinety. W jednym z salonów stał fortepian firmy Kern sprowadzony z Wiednia, w innym – mahoniowe pianino firmy Blüthner. Na ścianach wisiały cenne dzieła takich malarzy jak: Nicolas Poussin, Antonio Molinari (Pijany faun), Philips Wouwerman (Polowanie), Archip Kuindży (Krajobraz), kopie obrazów Tycjana, van Dycka, czy Salvatora Rosy. Było tam również wiele obrazów polskich malarzy, których reprezentowali m.in.: Stanisław Bohusz-Siestrzeńcewicz (Scena w gospodzie, Scena rynkowa, W piwiarni) i Mojżesz Lejbowski (portret Władysława Dowgiałły)[3].

Do dworu prowadziła aleja wysadzana drzewami liściastymi. Ograniczała ją główna brama wjazdowa w formie czterech murowanych słupów i pięknie kutej kraty. Między bramą a domem rozciągał się wielki gazon z rabatami kwiatów i klombem z palmą pośrodku. Latem przed dom wynoszono z cieplarni donice z agawami i innymi egzotycznymi roślinami. Gazon otoczony był monumentalnymi drzewami. Po prawej stronie stała oficyna kryta wysokim czterospadowym dachem gontowym, z gankiem, którego dwie pary smukłych kolumn podpierały trójkątny szczyt[3].

Nieco mniejszy gazon urządzony był od tylnej strony domu, były tam również rabaty i krzewy wysokopiennych róż. Ogród schodził do sadzawki i kanałków, nad którymi przerzucono białe, brzozowe mostki. Nad jednym z kanałów stał mały domek zbudowany z polnych kamieni, przykryty gontowym dachem. Park był poprzecinany licznymi alejami.

Dwór wraz z całym wyposażeniem został zniszczony w czasie II wojny światowej. Do dziś zachował się alkierz (ostatnio wyremontowany), oficyna, ruina drewniano-murowanego spichlerza oraz resztki parku nad rzeczką Pieleką[4][8][9].

Majątek Romaniszki został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[3].

Przypisy

  1. ↑ Maria Minakowska, Wielka genealogia Minakowskiej [online], www.wielcy.pl [dostęp 2025-08-23].
  2. ↑ a b c Romaniszki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 719.
  3. ↑ a b c d e Romaniszki, [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 4: Województwo wileńskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 333–337, ISBN 83-04-04020-4, ISBN 83-04-03701-7 (całość).
  4. ↑ a b Romaniszki. W: Grzegorz Rąkowski: Kresowe rezydencje. Zamki, pałace i dwory na dawnych ziemiach wschodnich II RP, tom 1: województwo wileńskie. T. 5. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2017, s. 223–224, seria: Dopalanie Kresów. ISBN 978-83-8098-093-8.
  5. ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (ISAP) – Art. 8.
  6. ↑ Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 (ISAP)
  7. ↑ a b Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo wileńskie. T. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1938, s. 50. [dostęp 2017-12-16].
  8. ↑ a b c Romaniszki na stronie Radzima.org. [dostęp 2017-12-16].
  9. ↑ a b c Романишки na stronie Globus Białorusi. [dostęp 2017-12-16]. (ros.).
  10. ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu witebskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. [dostęp 2017-12-16]. (ros.).
Gmina Łyntupy (II Rzeczpospolita)
Miasteczko
Wsie
Zaścianek
Folwarki
Kolonie
Majątki
Leśniczówka
Osada młyńska
Smolarnia
Osada kolejowa
Osada leśna

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya