Roz Kaveney

Roz Kaveney

Roz Kaveney (2007)
Data urodzenia	9 lipca 1949
Dziedzina sztuki	literatura piękna
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Roz Kaveney (ur. 9 lipca 1949) – brytyjska pisarka, krytyczka i poetka, znana przede wszystkim z prac krytycznych na temat kultury popularnej oraz jako kluczowa członkini kolektywu Midnight Rose(inne języki)^[1][2].

Tworzy zarówno prozę, jak i literaturę faktu, pisze wiersze, recenzje oraz zajmuje się redakcją tekstów^[3]. Jest także aktywistką na rzecz praw obywatelskich i praw osób transpłciowych^[4]. Współpracowała z takimi gazetami jak „The Independent”^[5] i „The Guardian”^[6]. Jest współzałożycielką organizacji Feminists Against Censorship(inne języki) oraz byłą wiceprzewodniczącą organizacji Liberty(inne języki)^[7][8]. Pełniła funkcję redaktorki czasopisma „META”, poświęconego tematyce transpłciowości^[9].

Kaveney studiowała w Pembroke College(inne języki) na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie uczestniczyła w grupie poetyckiej, która szczególnie interesowała się poezją marsjańską, oraz dzieliła mieszkanie z Christopherem Reidem^[10]. Jest kobietą transpłciową; rozpoczęła tranzycję w ostatnim roku studiów w Oksfordzie^[11].

Na początku lat 70. Kaveney należała do Transvestite, Transsexual and Drag Queen Group w ramach brytyjskiego Gay Liberation Front^[12]. Wspólnie z innymi osobami, w tym Rachel Pollack, przyczyniła się do powstania eseju Don’t call me mister, you fucking beast (1972), który został opisany jako pierwszy brytyjski „manifest transpłciowy”^[13][14]. Tekst ukazał się w drugim numerze kobiecym gazety „Come Together”, wydawanej przez Gay Liberation Front^[15].

Po namowach feministycznych przyjaciółek Kaveney odłożyła tranzycję na kilka lat. Ostatecznie dokonała jej około 1978^[11].

Od końca lat 70. Kaveney jest aktywną krytyczką kulturową. Publikowała recenzje i eseje w licznych wydawnictwach, w tym w periodykach poświęconych fantastyce naukowej i fantasy, takich jak „Vector(inne języki)” i „Foundation(inne języki)”^[16], a także w „The Times Literary Supplement(inne języki)”^[17]. Znana jest również jako redaktorka książek zawierających zbiór esejów o popularnych filmach i serialach telewizyjnych, m.in. Buffy: Postrach wampirów i Battlestar Galactica^[18][19].

Pierwsza powieść Kaveney, Tiny Pieces of Skull, została opublikowana w 2015 przez Team Angelica Press, 27 lat po jej napisaniu w latach 80^[11]. Historia opowiada o transpłciowej protagonistce Annabelle Jones, która w 1978 podróżuje z Londynu do Stanów Zjednoczonych, by dołączyć do przyjaciela, i okazuje się osamotniona w Chicago^[20]. Wczesną wersję powieści przeczytał Neil Gaiman, który w 2016 napisał, że był „zasmucony i przerażony, że wydawcy nie chcieli jej opublikować”^[21].

W recenzji dla „The Times Literary Supplement” Lucy Popescu opisuje Tiny Pieces of Skull jako dzieło, które „zasługuje na uznanie jako przełomowa powieść na temat tożsamości transpłciowej i transfomii […] zabawną i przerażającą”^[22]. Książka zdobyła Lambda Literary Award for Transgender Literature(inne języki) w 2016^[23].

W latach 1982–1984 Kaveney była redaktorką brytyjskiego czasopisma fantasy i science fiction „Interzone”^[16][24]. Później redagowała antologie opowiadań Tales From the Forbidden Planet (1987) i More Tales From the Forbidden Planet (1990), w których znaleźli się autorzy tacy jak Iain Banks, Gwyneth Jones, Michael Moorcock, Larry Niven, Rachel Pollack i Terry Pratchett^[25][26].

Jako członkini kolektywu Midnight Rose Kaveney pisała opowiadania do serii antologii osadzonych w wspólnym świecie, wydawanych w latach 90., a wraz z Mary Gentle współredagowała The Weerde Book 1^[27] i Book 2^[28] oraz Villains!^[16].

W 2012 ukazała się Rituals – pierwsza z pięciu powieści z cyklu fantasy Rhapsody of Blood. Książka została nominowana do Nagrody Williama L. Crawforda i znalazła się na liście honorowej Nagrody Jamesa Tiptree Jr.^[29][30]

Kaveney porzuciła poezję w wieku dwudziestu kilku lat, by powrócić do niej dopiero po pięćdziesiątce. Jej wczesne wiersze pisane były w wolnym wierszu rytmicznym, jednak później zwróciła się ku formalizmowi^[11][31]. Powrót do poezji, jak sama przyznaje, został zainspirowany serią strat osobistych. W wywiadzie dla PinkNews(inne języki) powiedziała^[11]:

W 2012 A Midsummer Night’s Press opublikowało jej pierwsze dwa zbiory poezji. What If What’s Imagined Were All True to zbiór wierszy o tematyce science fiction, fantasy i mitologicznej^[32]. Natomiast Dialectic of the Flesh (2012)^[33] zawiera poezję Kaveney na temat kultury queer, doświadczeń transpłciowych i ciała. Książka była finalistką Lambda Literary Award for Transgender Fiction^[34][35].

W 2018 Sad Press opublikowało Catallus – tłumaczenie i reinterpretację łacińskich dzieł rzymskiego poety Katullusa dokonane przez Kaveney. Recenzując Catallus dla „Tears in the Fence(inne języki)”, Antony John chwali „bardzo wulgarne tłumaczenia” Kaveney „bardzo wulgarnych wierszy” Katullusa^[36]. Z kolei Tori Lee w „Bryn Mawr Classical Review(inne języki)” napisał, że Kaveney „wywraca do góry nogami tradycyjne rozumienie tego, co reprezentuje Katullus – ze swoją agresją, obscenicznością i seksualnością”, i opisuje zbiór jako „lekkostrawny, czytelny i niezwykle zabawny Katullus, który ucieszy zarówno klasycystów, jak i laików”^[31].

W 1988 Kaveney wystąpiła w programie dyskusyjnym After Dark(inne języki) u boku m.in. Andrei Dworkin i Anthony’ego Burgessa^[37]. Później napisała^[38]:

W 2021 Kaveney pojawiła się w dokumentalnym filmie Rebel Dykes(inne języki), który eksploruje historię radykalnej subkultury lesbijskiej w Londynie w latach 80^[39].

• Oficjalna strona Roz Kaveney (ang.)
• Roz Kaveney w bazie Goodreads (ang.)