Rzyki

Rzyki

wieś
Kościół w Rzykach
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	wadowicki
Gmina	Andrychów
Liczba ludności (2017)	3180[2]
Strefa numeracyjna	33
Kod pocztowy	34-125[3]
Tablice rejestracyjne	KWA
SIMC	0045333
Położenie na mapie gminy Andrychów Rzyki
Położenie na mapie Polski Rzyki
Położenie na mapie województwa małopolskiego Rzyki
Położenie na mapie powiatu wadowickiego Rzyki
49°48′55″N 19°23′18″E/49,815278 19,388333[1]
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Rzyki – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Andrychów^[4][5].

Pola i zabudowania miejscowości Rzyki znajdują się w dolinie potoku Rzyczanka, oraz na stokach wznoszących się nad nią gór Beskidu Małego. Od południa jest to północno-wschodni grzbiet Potrójnej (Czarnego Gronia) i Pasmo Łamanej Skały, od wschodu odchodzący od Gronia Jana Pawła II jego boczny, północno-zachodni grzbiet^[6]. Komunikację zapewnia MZK, PKS oraz busy.

Nazwa wsi pochodzi od licznie spływających potoków. Pierwotnie Rzyki określano jako Nową Wieś. Później pojawiły się: Rzeczki, Rzyczki. Po osadnikach wołoskich pozostały ślady w postaci nazw przysiółków np. Praciaki (od słowa proc – człowiek zajmujący się hodowlą świń^[7]).

Rzyki powstały w latach 1558–1560^[8]. Po raz pierwszy wzmiankowane zostały w 1564 roku jako Nowa Wieś, w 1569 jako Nowa Wieś Zagorniki, a w 1580 jako Rzeczki^[9]. Zostały zasiedlone ludnością wołoską na prawie wołoskim. Były siedzibą wojdy dla okolic Beskidu Małego.

Słynęły z wyrobu gontów zwanych regionalnie pascekami. Mieszkańcy zajmowali się również tkactwem i wyrobem szkła. W XVIII w. na stokach Turonia (683 m) funkcjonowała niewielka huta szkła. W 1789 roku powołano tutaj sąd kupiecki, który rozpatrywał sprawy osadników klucza zatorskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 roku miejscowość miała 3171 mieszkańców. Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia św. Jakuba).

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Rzyki, po jej zniesieniu w gromadzie Andrychów. W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie bielskim.

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego^[10].

• Zespół sakralny: kościół pw. św. Jakuba Starszego, otoczenie.

Inne

• Stara kuźnia w Rzykach, przy której odpoczywał Karol Wojtyła.

• Mieczysław Kozłowski – żołnierz NOW-AK, dowódca oddziału Żołnierzy Wyklętych, zamordowany przez UB^[11].

W Rzykach istnieje futbolowy Ludowy Klub Sportowy Leskowiec Rzyki który został założony w 1957 roku^[12]. Największym sukcesem klubu jest dwukrotny awans do ligi okręgowej^[13].

Rzyki leżą u podnóża Leskowca. Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne:

– z Rzyk na przełęcz pomiędzy Leskowcem a Groniem Jana Pawła II.

– z Inwałdu do Rzyk.

We wsi znajduje się Całoroczny Ośrodek Wypoczynkowy „Czarny Groń” (z rozbudowaną bazą noclegową i wypoczynkową), SKI-Centrum Pracica (stoki narciarskie z niezbędną infrastrukturą) oraz kilka gospodarstw agroturystycznych.

• Mapa Beskidu Małego. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1993.
• Andrzej Matuszczyk: Beskid Mały. Wadowice: Grafikon, 2004. ISBN 83-88744-18-6.
• Jan Zieliński: Do źródeł Wieprzówki. Andrychów: Polska Fundacja Ochrony Przyrody „PRONATURA” w Krakowie, 2003. ISBN 83-917420-1-6.

• Rzyki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 170 .