S312c

S312C (spotykany też zapis S-312C) – polski, dwucylindrowy, czterosuwowy silnik wysokoprężny o zapłonie samoczynnym i pojemności skokowej 1,96 dm³, należący do rodziny silników S312, podstawowa jednostka napędowa lekkiego ciągnika rolniczego Ursus C-330 o mocy ok. 30 KM^[1][2].

Konstrukcja rodziny silników S312 została opracowana jako rozwinięcie wcześniejszych, dwucylindrowych jednostek wysokoprężnych stosowanych w lekkich ciągnikach Ursus, w ramach programu unowocześniania polskich ciągników rolniczych w latach 60. XX wieku^[3]. Wersja S312C była jedną z odmian tej rodziny, przygotowaną jako jednostka napędowa dla ciągnika Ursus C-330, który wszedł do produkcji seryjnej w 1967 roku jako następca modeli C-325 i C-328.^[1][2]

W porównaniu z wcześniejszymi odmianami silnika S312 zwiększono moc maksymalną do około 30 KM, poprawiono elastyczność oraz zastosowano nowszy osprzęt, m.in. zmodernizowany układ wtryskowy i ulepszony układ smarowania, co było związane z wymaganiami stawianymi nowemu ciągnikowi, przeznaczonemu zarówno na rynek krajowy, jak i na eksport^[1][3].

Silnik S312C był produkowany przez wiele lat równolegle z kolejnymi modyfikacjami ciągnika C-330 i jego odmian, a dzięki dobrej dostępności części zamiennych pozostaje popularny w remontach kapitalnych i rekonstrukcjach zabytkowych maszyn rolniczych^[2].

Według współczesnych opracowań dotyczących ciągnika Ursus C-330 silnik S312C charakteryzuje się następującymi parametrami i rozwiązaniami konstrukcyjnymi^[1][2]:

• typ: silnik wysokoprężny, czterosuwowy, dwucylindrowy, rzędowy, pionowy, z bezpośrednim wtryskiem paliwa i górnym układem zaworów (OHV)^[1]
• pojemność skokowa: 1960 cm³^[1][2]
• średnica cylindra × skok tłoka: 102 × 120 mm^[1]
• moc znamionowa: ok. 30 KM (ok. 22,5 kW) przy prędkości obrotowej 2200 obr./min^[1][2]
• prędkość obrotowa biegu jałowego: ok. 550 obr./min^[1]
• maksymalny moment obrotowy: według dostępnych opracowań ok. 70–80 Nm przy 1600–1800 obr./min (wartości różnią się w zależności od źródła)^[1]
• system zasilania: mechaniczny układ wtryskowy z pompą wtryskową i wtryskiwaczami czopikowymi^[1]
• układ smarowania: smarowanie pod ciśnieniem z rozbryzgiem, z szeregowym filtrem oleju^[1]
• układ paliwowy: dwukomorowy filtr paliwa^[1]
• chłodzenie: cieczowe, z obiegiem wymuszonym i termostatem^[1]
• zużycie paliwa: ok. 2,5 l/mth przy pracy ciągnika z prędkością obrotową ok. 1865 obr./min (w zależności od obciążenia)^[1]
• masa silnika (sucha): około 370 kg (wartości w źródłach mieszczą się w przedziale ok. 320–370 kg w zależności od wersji wyposażenia)^[1][2]

Podstawowym zastosowaniem silnika S312C był napęd lekkiego ciągnika rolniczego Ursus C-330, produkowanego w latach 1967–1987, a także jego odmian modernizacyjnych (m.in. C-330M)^[1][2]. Dzięki wielkoseryjnej produkcji „trzydziestki” i eksportowi tych ciągników do wielu krajów Europy oraz poza nią, jednostka S312C stała się rozpoznawalna wśród użytkowników maszyn rolniczych^[3].

W czasach PRL S312C wykorzystywano w zestawach stacjonarnych jako napęd:

• agregatów prądotwórczych o mocy około 10–15 kW,
• pomp do nawadniania pól i odwadniania wykopów,
• stacjonarnych zestawów napędzających młocarnie, śrutowniki i sieczkarnie^[3].

Silniki S312C stosowano również jako źródło napędu w lekkich maszynach komunalnych i budowlanych, przede wszystkim w niewielkich walcach drogowych używanych przy remontach chodników i dróg osiedlowych, a także w różnego typu wózkach warsztatowych, platformach transportowych i pomocniczych żurawikach budowanych na bazie podzespołów Ursusa C-330.^[3]

W literaturze branżowej opisano próby wykorzystania silnika S312C w samobieżnych maszynach rolniczych innych niż ciągniki, m.in. w kombajnach ziemniaczanych oraz specjalistycznych opryskiwaczach samojezdnych, a także w samodzielnie konstruowanych maszynach paszowych oraz rozrzutnikach obornika z napędem własnym^[3].

W dokumentacji i opracowaniach dotyczących historii Ursusa i Andorii wzmiankuje się ponadto o wersjach eksportowych i wojskowych silnika S312C, stosowanych m.in. w mobilnych zestawach energetycznych i warsztatach kontenerowych oraz w odmianach przystosowanych do pracy w klimacie gorącym (tzw. wersje tropikalne)^[3].

Silniki pochodzące z Ursusa C-330 były stosowane także jako napęd w wózkach widłowych typu Rak produkowanych w Suchedniowie (m.in. Rak 7A)^[3][4][5].

Jednostka S312C znalazła również zastosowanie jako silnik badawczy na stanowisku laboratoryjnym w Laboratorium Eksploatacji Siłowni Okrętowych. Celem tego badania było doświadczalne ustalenie, w jakim stopniu zmieniający się stan techniczny łożyskowania silnika (łożyska główne, korbowe i sworznia tłokowego), pracującego w trudnych warunkach typowych dla okrętów wojennych, wpływa na wzrost strat mechanicznych silnika wynikających z pogorszenia warunków smarowania. Opis stanowiska laboratoryjnego z silnikiem S312C obciążanym hamulcem wodnym typu H3Bis, wykorzystywanego do badań diagnostycznych układu łożyskowania, opublikowano w „Zeszytach Naukowych Akademii Morskiej w Szczecinie” (seria „Explo-Ship”)^[6].

• Piotr Pawlak, Ciągnik rolniczy Ursus C-330 najlepszym ciągnikiem PRL-u, „Bezpieczna Podróż”, 9 listopada 2022 [on-line]. [dostęp 16 listopada 2025].
• Maciej Zdunek, Zestaw naprawczy, a może nowy silnik do Ursusa C-330? Ile to kosztuje?, „Wiadomości Rolnicze Polska”, 18 września 2024 [on-line]. [dostęp 17 listopada 2025].
• Adam Ładowski, Gdzie stosowano silnik Ursusa C-330 poza Ursusem C-330? Możecie być zaskoczeni, „Wiadomości Rolnicze Polska”, 24 maja 2025 [on-line]. [dostęp 18 listopada 2025].