SN 2005gl

SN 2005gl

Odkrywca	Puckett, Ceravolo[1]
Data odkrycia	26 października 2005[1]
Dane obserwacyjne (J2000)
Typ supernowej	IIn[1]
Galaktyka	NGC 266[1][2]
Gwiazdozbiór	Andromeda
Rektascensja	0h 49m 50,02s[1][2]
Deklinacja	32° 16′ 56,8″[1][2]
Największa jasność	17,00m
Charakterystyka fizyczna
Przodek	NGC266 LBV 1
Typ przodka	typu S Doradus
Masa przodka	100 M☉

SN 2005gl – supernowa typu IIn odkryta 26 października 2005 roku w galaktyce NGC 266^[1]. W momencie odkrycia miała maksymalną jasność 17,00^m[2][3].

Gwiazda przodek supernowej przed wybuchem miała masę rzędu 100 mas Słońca, była też milion razy jaśniejsza od Słońca. Nie była ona jednak na tyle dojrzała, by w jej wnętrzu powstało masywne żelazne jądro nuklearnego popiołu konieczne, by nastąpiła implozja prowadząca do wybuchu supernowej. Ponieważ ten obszar nieba był obserwowany w 1997 roku przez teleskop Hubble'a, jasność absolutną gwiazdy przodka oceniono na -10,3^m. Oznacza to, że progenitor supernowej należał do gwiazd typu S Doradus (ang. Luminous Blue Variables).

Podczas swojej ewolucji gwiazdy tego typu odrzucają znaczną część swojej masy w postaci intensywnego wiatru gwiazdowego. Dopiero pod koniec tego procesu mogą wytworzyć duże żelazne jądro, a następnie w wyniku kolapsu jądra eksplodują jako supernowe. Identyfikacja progenitora supernowej pozwoliła stwierdzić, że przynajmniej w niektórych przypadkach masywne gwiazdy mogą eksplodować jeszcze zanim utracą większość otoczki wodorowej.

Możliwe jest także, że przodek supernowej SN 2005gl był w rzeczywistości układem podwójnym, który uległ złączeniu. To byłoby przyczyną reakcji jądrowych i powodowałoby, że gwiazda wyglądałaby na znacznie jaśniejszą i mniej zaawansowaną ewolucyjnie niż była w rzeczywistości.

Dalsze obserwacje progenitora dowodzą, że jedynie nieznaczna część masy gwiazdy została odrzucona w wyniku eksplozji supernowej. Większość materii została wciągnięta do jądra, stając się najpewniej czarną dziurą o masie 10-15 M_☉. Kolejne obserwacje prowadzone w 2007 roku przez teleskop Hubble'a jednoznacznie udowodniły, że nadzwyczaj jasna gwiazda zniknęła.

• Teleskop Hubble’a odkrył system supernowych powiązanych z potencjalną „gwiazdą zombie”