SUV

Ten artykuł dotyczy charakterystyki samochodów typu SUV. Zobacz też: Crossover – pokrewna odmiana samochodów.
Toyota RAV4, najlepiej sprzedający się SUV na świecie w 2021 roku[1]
Dacia Duster, najlepiej sprzedający się SUV w Polsce w 2021 roku[2]

SUV (skrót od ang. sport utility vehicle) – rodzaj samochodu, który łączy cechy samochodu osobowego i terenowego. SUV od klasycznego samochodu terenowego różni się m.in. mniej użytkowym charakterem i brakiem konieczności posiadania właściwości pozwalających na jazdę w terenie na rzecz bardziej komfortowo zestrojonego zawieszenia i bogatszego wyposażenia[3].

Na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku SUV-y stały się tak popularne, że większość producentów samochodów popularnych i luksusowych ma takie konstrukcje w ofercie[4]. W 2021 roku prawie połową ze wszystkich nowych samochodów sprzedanych w Stanach Zjednoczonych (48%)[5] i Europie (44%)[6] były samochody z grona SUV-ów, jak i pokrewnych crossoverów.

Samochody z tej rodziny krytykowane są ze względu na ich zauważalny negatywny wpływ na środowisko – ocenia się, że w okresie od 2010 do 2018 roku SUV-y stały się drugim największym emitentem dwutlenku węgla[7]. Łączna coroczna emisja dwutlenku węgla do 2018 roku przez SUV-y ze względu na rosnącą popularność tego rodzaju samochodów wzrosła do 700 megaton, stawiając przemysł ciężki, lotnictwo czy statki w tyle[8]. Według badania Insurance Institute for Highway Safety, ryzyko śmierci pieszego w wypadku drogowym z SUV-em jest większe średnio o 45%[9].

Etymologia

Willys Jeep Station Wagon
Range Rover
Jeep Cherokee

Rozpowszechnione w Polsce dosłowne tłumaczenie terminu Sport Utility Vehicle jako „samochód sportowo-użytkowy” jest błędne. Nie chodzi bowiem o połączenie cech samochodu sportowego (np. Toyota GT86) i użytkowego (np. VW Transporter), lecz jest to marketingowe określenie samochodu, który jest z założenia przeznaczony do aktywnego stylu życia, dla osób uprawiających różne formy sportu i aktywnego wypoczynku na łonie natury (np. polowanie, wędkowanie)[10].

W czasie gdy w krajach anglojęzycznych rozwinięcie skrótu SUV – sport utility vehicle jest często stosowane naprzemiennie, tak w Polsce SUV stał się samodzielnym wyrazem i akronimem odmienianym przez przypadki. Jego upowszechnienie w XXI wieku stało się tak silne, że SUV to popularne określenie każdego samochodu z podwyższonym prześwitem[11].

Historia

Określenie to pojawiło się w USA i tam funkcjonowało w odniesieniu do luksusowych samochodów terenowych. Ponieważ obecnie w Ameryce Północnej z reguły nie oferuje się surowo wyposażonych terenówek, więc określenie SUV jest tam często mylnie uważane za tożsame z określeniem „samochód terenowy” (all-terrain lub off-road vehicle). Rolę aut terenowych spełniają tam najczęściej pick-upy, nazywane z ang. pickup truck (ciężarówka). Kategoria SUV została wyodrębniona prawnie w USA pod koniec lat 80. na skutek lobbingu firm samochodowych jako pośrednia między samochodami osobowymi a lekkimi ciężarówkami, dzięki czemu nie musiały one spełniać surowych norm emisji i ekonomii jak samochody osobowe[10].

W rozumieniu SUV-a jako samochodu terenowego o wyższym komforcie jazdy za pierwsze auto tego typu uważa się Jeepa Wagoneera, który pojawił się na rynku w USA w 1962 roku. Za pierwszy europejski samochód tego rodzaju uchodzi Range Rover, który zadebiutował w 1970. Jednak dopiero dziesięć lat później posiadał on wyposażenie klasyfikujące go do tej kategorii. Warto dodać, że jednymi z pierwowzorów uterenowionych samochodów osobowych były powstające w ZSRR pod koniec lat 50. GAZ M-73 i Moskwicz 410/411, lecz specyfika tamtego rynku powodowała, że nie zyskały komercyjnego rozpowszechnienia i nie miały wpływu na inne konstrukcje.

W Europie za samochody segmentu SUV uznaje się najczęściej konstrukcje o nadwoziu samonośnym. Modelem, który rozpoczął modę na takie auta, była Toyota RAV4[12]. Z czasem SUV-y stały się niezwykle popularne, a kolejni producenci aut postanowili uzupełnić swoje oferty o auta w takiej odmianie nadwoziowej. Samochody tego rodzaju na ogół nie są wykorzystywane do celów „sportu” na łonie natury, a ich użytkowe przeznaczenie rozumiane jako możliwość transportu ładunku straciło priorytet, natomiast są kupowane w roli tradycyjnych samochodów osobowych jako wyższe i dające większe poczucie solidności konstrukcji[10]. Obecnie wybór samochodów tego typu jest niezwykle szeroki[13]. Dalszą ewolucję stanowią samochody typu crossover, które konstrukcyjnie są jeszcze bardziej zbliżone do samochodów osobowych z nadwoziem hatchback lub kombi, posiadając często jedynie nieznacznie podwyższone zawieszenie[10].

SUV-y według wielkości

Miejskie

Najmniejsze SUV-y, bliskie wymiarom klasycznych samochodów osobowych segmentu A, są stosunkowo niszowym rodzajem pojazdów tego typu. Spopularyzowane przez japońskich producentów, z racji niewielkich wymiarów, wymagają często jedynie drobnych modyfikacji, by spełniać na lokalnym rynku wymogi dla samochodów typu kei car[14]. Na przykładzie najpopularniejszego modelu o zarazem najbardziej globalnym zasięgu rynkowym, Suzuki Jimny, najmniejsze SUV-y w przeciwieństwie do podobnych rozmiarów crossoverów oferują właściwości samochodów terenowych[15].

Subkompaktowe

Podobnie jak najmniejsze SUV-y, także i te o wielkości bliskiej lub przekraczającej 4 metry oraz odpowiadające wielkości samochodom osobowym segmentu B, często charakteryzują się cechami samochodów terenowych, jak napęd AWD, reduktor czy podwyższony prześwit. Jednymi z pierwszych tego typu samochodów były radziecka, a później rosyjska, Łada Niva, a także rumuńskie ARO 10. W XXI wieku subkompaktowe SUV-y spopularyzowane zostały głównie za zasługą Forda EcoSporta i Jeepa Renegade'a[16]. Małe SUV-y z właściwościami pozwalającymi na jazdę w gorszych warunkach drogowych pozostają stosunkowo marginalną koncepcją w gronie podwyższanych samochodów subkompaktowych. W stosunku do nich wyraźnie dominują spopularyzowane na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI wieku subkompaktowe crossovery, które nie tylko mają mniejszy prześwit, ale i oferują wyłącznie napęd przedni[17].

Kompaktowe

Kompaktowe SUV-y to najpopularniejsza i najliczniej reprezentowana kategoria SUV-ów, o różnym charakterze, w większości oferując jednak standardowy lub opcjonalny napęd AWD i wyraźnie podwyższony prześwit. Przełomowym modelem przyczyniającym się dla wzrostu popularności była Honda CR-V oraz Toyota RAV4[18]. W pierwszej dekadzie XXI wieku takie firmy jak Land Rover, Suzuki, Toyota czy Honda nawiązywały do estetyki samochodów terenowych bojowym wyglądem i kołem zapasowym przymocowanym do klapy. Następnie, wraz ze wzrosem popularności crossoverów, kompaktowe SUV-y utraciły te cechy na rzecz bardziej stonowanej estetyki, która zdobyła szczególną popularność. Z tego powodu, kompaktowe SUV-y i crossovery są często zestawiane ze sobą naprzemiennie jako jedna zbiorcza grupa[19].

Klasy średniej

Większą, bardziej przestronną alternatywą dla SUV-ów kompaktowych są SUV-y klasy średniej, które często wskutek tendencji wzrostu wymiarów zewnętrznych z generacji na generację wyewoluowały z mniejszych klas, jak np. Honda CR-V czy Toyota RAV4. Samochody te nie cieszą się znaczącą popularnością w Europie w przypadku producentów samochodów popularnych, co udowadnia przykład drugiej generacji Renault Koleosa[20], a większe znaczenie posiadają tu producenci premium, jak Audi czy Volvo. Głównym rynkiem zbytu dla średniej wielkości SUV-ów jest prede wszystkim rynek Ameryki Północnej[21].

Klasy średniej-wyższej

Duże SUV-y spopularyzowane zostały za zasługą głównie producentów amerykańskich i japońskich, za zasługą takich konstrukcji jak Jeep Grand Cherokee, Dodge Durango, Mitsubishi Pajero czy Nissan Patrol. Samochody te budowane są z zachowaniem różnych koncepcji – niektórzy producenci nadają charakter ściśle luksusowy i drogowy, a inni koncentrują się na specyfice terenowej[22]. To właśnie tej wielkości SUV-y współtworzą słynne samochody terenowe, jak Jeep Wrangler, Land Rover Defender czy Toyota Land Cruiser.

Pełnowymiarowe

Prekursorskie dla klasy dużych SUV-ów o długości przekraczającej pułap 5 metrów były takie konstrukcje jak Cadillac Escalade czy Toyota Sequoia, które powstały specjalnie z myślą o rynku północnoamerykańskim. W XXI wieku samochody tego rozmiaru, jako największe i najdroższe SUV-y w swojej ofercie, rozpoczęły oferować także firmy europejskie z grona producentów samochodów luksusowych, jak Mercedes-Benz z modelem GLS czy BMW z modelem X7. Pełnowymiarowe SUV-y, określane w USA jako full-size SUV, pozostają najpopularniejsze na takich rynkach jak kraje Ameryki Północnej[23].

XL

Skrajnym, największym rodzajem SUV-ów powstałym specjalnie z myślą o uwarunkowaniach przychylnego dużym samochodom rynków Ameryki Północnej, są te typu XL, które bazują głównie na bazie pełnowymiarowych SUV-ów i odróżniają się od nich trzema rzędami siedzeń oraz dłuższym rozstawem osi[24]. Prekursorem tej odmiany SUV-ów był długi na ponad 5,7 metra Ford Excursion oraz skonstruowane po latach 90. XX wieku nowe generacje modelu Chevrolet Suburban wraz z bliźniaczymi konstrukcjami Cadillaka i GMC.

SUV-y według nadwozia

Klasyczne

Najpowszechniejszą postać, jaką przyjmują SUV-y, jest nadwozie 5-drzwiowe, z poziomo poprowadzoną linią dachu i przestrzenią bagażową podobną do samochodów typu kombi czy minivan[25]. Niszową pododmianą tego typu samochodów są krótsze SUV-y 3-drzwiowe, upowszechnione głównie wśród modeli o charakterze samochodów terenowych jako tańsza i bardziej zwrotna alternatywa dla wariantów 5-drzwiowych: Toyota Land Cruiser, Suzuki Grand Vitara czy Jeep Wrangler.

SUV Coupé

W pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczęto eksperymenty z ukształtowaniem linii dachu w SUV-ach na rzecz łagodnie opadającej, w stylu samochodów typu coupé. Prekursorem był tu południowokoreański SsangYong z niszowym modelem Actyon przedstawionym w 2005 roku[26]. Przełomowy dla kształtowania podkategorii tzw. SUV-ów Coupe był jednak inny model – droższe, luksusowe BMW X6 zaprezentowane w 2008 roku, które spopularyzowało taki rodzaj samochodów i skłoniło konkurencyjne firmy do prezentowania podobnych konstrukcji w drugiej dekadzie XXI wieku[27]. Na przełomie drugiej i trzeciej dekady koncepcja SUV-ów Coupe zyskała uwagę także producentów samochodów popularnych, jak Renault z modelem Arkana czy licznych producentów chińskich, jak Changan, Dongfeng czy Geely.

SUV Cabrio

Pierwszymi podejściami do połączenia nadwozia SUV z miękkim składanym dachem były modele Jeepa z rodziny CJ, a potem Wrangler, gdzie jako opcję, z zachowaniem stelaża bezpieczeństwa, można było zdemontować panele boczne oraz górne nadwozia za pomocą brezentowego zdejmowanego dachu. Kolejnymi podejściami do takiego rodzaju nadwozia była Toyota RAV4 Cabrio oferowana krótkotrwale z końcem lat 90. XX wieku[28], a także Mercedes-Benz G Cabrio, który również z racji niewielkiej popularności zniknął z oferty w 2013 roku po 34 latach produkcji[29].

Koncepcję SUV-a Cabrio na nowo zdefiniował w 2010 roku Nissan, który zdecydował się przenieść bezpośrednio charakterystykę klasycznych kabrioletów na grunt SUV-ów. W ten sposób, model Murano CrossCabrio otrzymał duży, składany miękki dach, który po demontażu nie pozostawiał żadnych pozostałości z bryły nadwozia – w przeciwieństwie do SUV-ów typu soft-top. Samochód zniknął z rynku 4 lata później i nie zdobył popularności[30]. Drugim, ale i ostatnim podejściem do takiej źle przyjętej przez rynek koncepcji, był Range Rover Evoque Cabrio, produkowany krótko między 2016 a 2018 rokiem[31].

Przypisy

  1. ↑ Honda CR-V is the world's best-selling SUV, right? Toyota RAV4: Nope. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
  2. ↑ Najlepiej sprzedający się SUV w Polsce w 2021 roku… Król dróg jest tylko jeden. [dostęp 2022-03-05]. (pol.).
  3. ↑ Najlepszy SUV do 35 tysięcy | Wybór Kierowców [online], www.wyborkierowcow.pl [dostęp 2017-10-11] (pol.).
  4. ↑ Najlepsze rodzinne SUVy. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  5. ↑ Rise of S.U.V.s: Leaving Cars in Their Dust, With No Signs of Slowing. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  6. ↑ SUVs now make up almost half of all European new car sales. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  7. ↑ Growing preference for SUVs challenges emissions reductions in passenger car market – Analysis - IEA [online], web.archive.org, 4 lutego 2020 [dostęp 2025-03-09] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-04].
  8. ↑ Niko Kommenda, SUVs second biggest cause of emissions rise, figures reveal, „The Guardian”, 25 października 2019, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-03-09] (ang.).
  9. ↑ By, Vehicles with higher, more vertical front ends pose greater risk to pedestrians [online], IIHS-HLDI crash testing and highway safety [dostęp 2025-03-09] (ang.).
  10. ↑ a b c d HammerheadFistpunch, Etymology – SUV. Or no, its not supposed to be „sporty”., „Oppositelock” [dostęp 2017-10-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-28] (ang.).
  11. ↑ Co to jest SUV i tzw. crossover?. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  12. ↑ INTERIA.PL, Toyota RAV4, pierwszy SUV świata, ma 20 lat! [online] [dostęp 2018-04-17] (pol.).
  13. ↑ Wysyp nowych SUV-ów | Wybór Kierowców [online], www.wyborkierowcow.pl [dostęp 2017-10-11] (pol.).
  14. ↑ Suzuki Jimny. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
  15. ↑ The smallest SUVs. [dostęp 2022-03-05]. (ang.).
  16. ↑ Jeep Renegade Trailhawk – z terenowymi aspiracjami. [dostęp 2022-03-05]. (pol.).
  17. ↑ SUV-y i crossovery. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  18. ↑ Zaczęło się od RAV4, czyli historia samochodów SUV w pigułce. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  19. ↑ Najoszczędniejsze SUV-y i crossovery – TOP 25. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  20. ↑ Nie wszystkie crossovery są hitami sprzedaży. Renault Koleos znika z brytyjskiego rynku. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  21. ↑ Hyundai Santa Fe 2.0 CRDi Platinum. Wycieczka do Ameryki i z powrotem. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  22. ↑ Nie tylko Land Cruiser. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  23. ↑ Every 2021 Full-Size SUV Ranked from Worst to Best. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  24. ↑ The Best Full-Size Three-Row SUVs to Buy in 2022. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  25. ↑ Używane SUV-y – którego warto kupić za 20-30 tys. zł?. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  26. ↑ SUV-y coupe rodziły się w bólach. Oto historia tych paskudnych (lub pięknych) samochodów. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  27. ↑ To chyba najbardziej znienawidzony typ nadwozia, a jednocześnie przyszłość motoryzacji. O co chodzi z SUV-ami coupe?. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  28. ↑ Toyota RAV4 History: The Compact Crossover Goes From Wacky Concept to Best Seller. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  29. ↑ Koniec Mercedesa klasy G Cabrio. [dostęp 2022-03-06]. (pol.).
  30. ↑ Nissan’s oddball Murano CrossCabriolet axed. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  31. ↑ Range Rover Evoque three-door axed ahead of second-generation model. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Typy nadwozi samochodów osobowych
współczesne
historyczne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya