Scenedesmus

Scenedesmus
Ilustracja
Scenedesmus obtusus(inne języki) wg Carla Nägelego
Systematyka[1]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Gromada

Zielenice

Klasa

Zielenice właściwe

Rząd

Sphaeropleales

Rodzina

Scenedesmaceae

Podrodzina

Scenedesmoideae

Rodzaj

Scenedesmus

Nazwa systematyczna
Scenedesmus Meyen 1829
Beobachtungen über einige niedere Algenformen. Nova Acta Physico-Medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae 14: 768-778, pl. XLIII [43]
Typ nomenklatoryczny

Scenedesmus obtusus(inne języki)

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Scenedesmus – rodzaj glonów z gromady zielenic.

Biologia i ekologia

Wałeczkowate komórki tworzą najczęściej czterokomórkowe cenobia ustawiając się w rządku lub dwóch. Cenobia mogą być również tworzyć układ o liczbie komórek 2, 8, 16, 32[1][2]. Komórki mogą występować także pojedynczo[1]. Postuluje się, że tworzenie cenobiów jest mechanizmem obronnym przed pochwyceniem przez zwierzęta, rodzajem cyklomorfozy, choć nie można wykluczyć hipotezy, że taki kształt jest próbą zapobieżenia opadaniu w toni wodnej. Za pierwszą hipotezą przemawiają obserwacje indukcji tworzenia cenobiów przez wydzielane przez zwierzęta planktonowe kairomony[3]. Wielkość komórek zmienna – długość w zakresie 3–75 μm, szerokość 1,6-14 μm. Ściana komórkowa gładka, ewentualnie z ząbkami lub listewkami, ale bez kolców[2]. Zbudowana z hemicelulozy i sporopoleniny. Po jednym jądrze i chloroplaście na komórkę. Chloroplast przyścienny z pirenoidem[1].

Rozmnażanie bezpłciowe przez autospory powstające po 2–32 w sporangium. Autospory pojedyncze lub zorganizowane w cenobia i uwalniane przez pęknięcie ściany komórkowej komórki rodzicielskiej. Rzadko obserwowana jest izogamia. Gamety dwuwiciowe[1].

Rodzaj słodkowodny. Jest jednym z najpospolitszych w jeziorach mezotroficznych i eutroficznych rodzajów wchodzących w skład fitoplanktonu. W wodach słonawych rzadki. Kosmopolityczny. Występuje w regionach o różnym klimacie[1].

Niektóre gatunki np. Scenedesmus quadricauda są obiektem analizy toksykologicznej (Karta charakterystyki (MSDS))[4]. We wskaźniku IFPL Scenedesmus ma wartość troficzną 3,5, co oznacza preferencję wód lekko eutroficznych[5].

Zmienność wewnątrzgatunkowa

Nazwa najprawdopodobniej nawiązuje do greckich słów σκηνή oznaczającego namiot (na scenie) i δεσμός – 'wiązanie'[1].

Na podstawie kryteriów morfologicznych wyróżniono kilka podrodzajów[6]:

  • Scenedesmus sensu stricto – cenobia linearne, grube osłony galaretowate, komórki owalne lub eliptyczne
  • Armati – cenobia linearne lub silnie naprzemienne, wyraźna ornamentacja komórek, osłony galaretowate
  • Abundantes – cenobia linearne, kolce
  • Spinosi – cenobia linearne, duże i małe kolce
  • Desmodesmus – cenobia linearne, kolce
  • Acutodesmus – cenobia linearne, zdarzają się żeberkowania

W literaturze naukowej opisano około 900 gatunków lub odmian. W systemie AlgaeBase pod koniec 2025 roku jako zweryfikowane wyróżniono 153 gatunki:

Od końca XX w. liczne gatunki Scenedesmus na podstawie danych molekularnych przeniesiono do wyodrębnionego rodzaju Desmodesmus(inne języki)[7]. W czasie, gdy wyróżniano podrodzaj Desmodesmus, charakteryzowano go występowaniem kolców[1]. Ich obecność jest jedną z cech rozróżniających te rodzaje[2].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h M.D. Guiry, Scenedesmus Meyen, 1829 [online], AlgaeBase, 6 lipca 2023 [dostęp 2025-11-05].
  2. ↑ a b c Joanna Picińska-Fałtynowicz, Jan Błachuta, Klucz do identyfikacji organizmów fitoplanktonowych z rzek i jezior dla celów badań monitoringowych części wód powierzchniowych w Polsce [pdf], Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2012 (Biblioteka Monitoringu Środowiska), s. 91-92, ISBN 978-83-61227-05-2.
  3. ↑ A. Ewa Rutkowska, Joanna Pijanowska, Zmienność morfologiczna organizmów planktonowych - sposób na życie w zmiennym środowisku, „Kosmos”, 48 (4), 1999, s. 451-463 (pol.).
  4. ↑ Jozef Kováčik, Petr Babula, Josef Hedbavny, Olga Kryštofová, Ivo Provazni, Physiology and methodology of chromium toxicity using alga Scenedesmus quadricauda as model object, „Chemosphere”, 120, 2015, s. 23–30, DOI: 10.1016/j.chemosphere.2014.05.074.
  5. ↑ Joanna Picińska-Fałtynowicz, Jan Błachuta, Agnieszka Pasztaleniec, Fitoplankton w rzekach i zbiornikach zaporowych, [w:] Agnieszka Kolada (red.), Podręcznik do monitoringu elementów biologicznych i klasyfikacji stanu ekologicznego wód powierzchniowych. Aktualizacja metod [pdf], Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2020, s. 43 [dostęp 2025-11-05].
  6. ↑ Karol Starmach: Plankton roślinny wód słodkich : metody badania i klucze do oznaczania gatunków występujących w wodach Europy Środkowej. Warszawa–Kraków: PWN, 1989. ISBN 83-01-09190-8.
  7. ↑ S.S. An, T. Friedl, E. Hegewald, Phylogenetic Relationships of Scenedesmus and Scenedesmus-like Coccoid Green Algae as Inferred from ITS-2 rDNA Sequence Comparisons, „Plant Biology”, 1999, DOI: 10.1111/j.1438-8677.1999.tb00724.x.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya