Sciurotamiini

	Sciurotamiini
	Kryštufek & Vohralík, 2013
	; Skałczak szczelinowy (S. davidianus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	wiewiórkokształtne
Rodzina	wiewiórkowate
Podrodzina	afrowiórki
Plemię	Sciurotamiini
	Typ nomenklatoryczny
	Plemię: Sciurotamias G.S. Miller, 1901; Rodzaj: Sciurus davidianus Milne-Edwards, 1867
Synonimy
	Rodzaju: Rupestes O. Thomas, 1922;
	Rodzaju: Rupestes O. Thomas, 1922;
Rodzaje, podrodzaje i gatunki
	Sciurotamias G.S. Miller, 1901 – skałczak; 2 podrodzaje i 5 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Sciurotamias G.S. Miller, 1901 – skałczak; 2 podrodzaje i 5 gatunków (w tym 3 wymarłe) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sciurotamiini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Zasięg występowania

Plemię obejmuje gatunki występujący endemicznie w Chińskiej Republice Ludowej^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 204–224 mm, długość ogona 140,7–160 mm; masa ciała około 260 g^[6]^[8].

Systematyka

Plemię wyodrębniła w 2013 roku słoweńsko-czeska para zoologów – Słoweniec Boris Kryštufek i Czech Vladimir Vohralík – w artykule zatytułowanym Rewizja taksonomiczna gryzoni palearktycznych (Rodentia). Część 2. Sciuridae: Urocitellus, Marmota i Sciurotamias, opublikowanym w czasopiśmie „Lynx”^[1]. Rodzaj zdefiniował w 1901 roku amerykański botanik i zoolog Gerrit Smith Miller w artykule zatytułowanym Podrodzaj Rhinosciurus z Trouessart, opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the Biological Society of Washington”^[3]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) skałczak szczelinowy (S. davidianus).

Etymologia

Sciurotamias: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Sciurus Linnaeus, 1758 (wiewiórka) oraz Tamias Illiger, 1811 (pręgowiec)^[9].
Rupestes: łac. rupes, rupis ‘skała’^[10]; przyrostek -tes ‘mający związek z’^[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rupestes forresti O. Thomas, 1922.

Podział systematyczny

Do plemienia należy jeden rodzaj wraz z następującymi występującymi współcześnie gatunkami zgrupowanymi w dwóch podrodzajach^[12]^[8]^[5]^[4]:

Podrodzaj	Grafika	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[4]	Podgatunki^[6]^[5]^[8]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[5]^[8]	Podstawowe wymiary^[6]^[8]^[a]	Status IUCN^[13]
Sciurotamias		Sciurotamias davidianus	(A. Milne-Edwards, 1867)	skałczak szczelinowy	3 podgatunki	szeroko rozpowszechniony w siedliskach skalistych	DC: 20–21 cm DO: 14,1–14,3 cm MC: około 260 g	LC
Rupestes		Sciurotamias forresti	(O. Thomas, 1922)	skałczak urwiskowy	gatunek monotypowy	południowy Syczuan i Junnan; być może północna Mjanma, Laos i Wietnam; zakres wysokości: około 3000 m n.p.m.	DC: około 22 cm^[b] DO: około 16 cm^[c] MC: brak danych	LC

Opisano również gatunki wymarłe:

Sciurotamias pusillus (Qiu Zhuding, Zheng Shaohua & Zhang Zhaoqun, 2008)^[14] (Chińska Republika Ludowa; miocen)
Sciurotamias teilhardi Zheng Shaohua, 1993^[15] (Chińska Republika Ludowa; kenozoik)
Sciurotamias wangi Qiu Zhuding, 2002^[16] (Chińska Republika Ludowa; miocen).

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
↑ Długość ciała podana tylko dla samic; u samców nieznana.
↑ Długość ogona podana tylko dla samic; u samców nieznana.

Przypisy

↑ ^a ^b B. Kryštufek & V. Vohralík. Taxonomic revision of the Palaearctic rodents (Rodentia). Part 2. Sciuridae: Urocitellus, Marmota and Sciurotamias. „Lynx”. 44, s. 73, 2013. (ang.).
↑ O. Thomas. On mammals from the Unnan highlands collected by Mr. George Forrest and presented to the British Museum by Col. Stephenson R. Clarke, D. S. O. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 10, s. 398, 1922. (ang.).
↑ ^a ^b G.S. Miller. The subgenus Rhinosciurus of Trouessart. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 14, s. 23, 1901. (ang.).
↑ ^a ^b ^c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 210. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 624. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 783–784. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Sciurotamias. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-29].
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 401. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 625, 1904. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 225.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 260.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-22]. (ang.).
↑ Taxonomy: Sciurotamias – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-05]. (ang.).
↑ 邱铸鼎, 郑绍华 & 张兆群 / Z.-d. Qiu, S.-h. Zheng & Z.-q. Zhang. 陕西蓝田晚中新世灞河组松鼠科和林跳鼠科化石 / Sciurids and zapodids from the Late Miocene Bahe Formation, Lantian, Shaanxi. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 46 (2), s. 115, 2008. (chiń. • ang.).
↑ 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 1–270. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).
↑ 邱铸鼎 / Z.-d. Qiu. 云南禄丰古猿地点的松鼠类化石 / Sciurids from the Late Miocene Lufeng hominoid locality, Yunnan. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 40 (3), s. 180, 2002. (chiń. • ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[13] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[15] Długość ciała podana tylko dla samic; u samców nieznana.

[16] Długość ogona podana tylko dla samic; u samców nieznana.

[kry&voh-1] B. Kryštufek & V. Vohralík. Taxonomic revision of the Palaearctic rodents (Rodentia). Part 2. Sciuridae: Urocitellus, Marmota and Sciurotamias. „Lynx”. 44, s. 73, 2013. (ang.).

[Thomas-2] O. Thomas. On mammals from the Unnan highlands collected by Mr. George Forrest and presented to the British Museum by Col. Stephenson R. Clarke, D. S. O. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 10, s. 398, 1922. (ang.).

[Miller-3] G.S. Miller. The subgenus Rhinosciurus of Trouessart. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 14, s. 23, 1901. (ang.).

[Cichocki&inni-4] Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 210. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-5] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 624. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Koprowski&inni-6] J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 783–784. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Sciurotamias. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-29].

[amw-8] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 401. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-9] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 625, 1904. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=265_225]-10] Jaeger 1959 ↓, s. 225.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=300_260]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 260.

[mdd-12] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-22]. (ang.).

[14] Taxonomy: Sciurotamias – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-05]. (ang.).

[qiu&inni-17] 邱铸鼎, 郑绍华 & 张兆群 / Z.-d. Qiu, S.-h. Zheng & Z.-q. Zhang. 陕西蓝田晚中新世灞河组松鼠科和林跳鼠科化石 / Sciurids and zapodids from the Late Miocene Bahe Formation, Lantian, Shaanxi. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 46 (2), s. 115, 2008. (chiń. • ang.).

[zhe-18] 郑绍华 / S.-h. Zheng: 川黔地区第四纪啮齿类 / Quaternary Rodents of Sichuan-Guizhou Area, China. 北京 / Beijing: 科学出版社 / Science Press, 1993, s. 1–270. ISBN 978-7-03-003122-8. (chiń. • ang.).

[qiu-19] 邱铸鼎 / Z.-d. Qiu. 云南禄丰古猿地点的松鼠类化石 / Sciurids from the Late Miocene Lufeng hominoid locality, Yunnan. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 40 (3), s. 180, 2002. (chiń. • ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[a]

[13]

[b]

[c]

[14]

[15]

[16]