Secoliga jenensis

Secoliga jenensis
Ilustracja
Plecha z dojrzałymi apotecjami
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

workowce

Klasa

miseczniaki

Rząd

Gyalectales

Rodzina

Gyalectaceae

Rodzaj

Secoliga

Gatunek

Secoliga jenensis

Nazwa systematyczna
Secoliga jenensis (Batsch) P.F. Cannon
Cat. Lich. Univers. 2: 720 (1924)
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Plecha z niedojrzałymi apotecjami

Secoliga jenensis (Batsch) P.F. Cannon, wgłębniczek jenajski – gatunek grzybów należący do rodziny Gyalectaceae[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gyalectaceae, Ostropales, Ostropomycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1786 August Johann Georg Karl Batsch, nadając mu nazwę Peziza jenensis. W 1997 r. Alexander Zahlbruckner przeniósł go do rodzaju Gyalecta, a w 2024 r. Paul Francis Cannon do rodzaju Secoliga[1]. Nadano mu polską nazwę wgłębniczek jenajski[2], ale w czasie, gdy gatunek ten zaliczany był do rodzaju Gyalecta (wgłębniczek). Po przeniesieniu do rodzaju Secoliga nazwa polska stała się niespójna z nazwą naukową.

Charakterystyka

Tworzy skorupiastą, jednolitą lub popękaną i cienką plechę, która może częściowo wnikać w skałę (jest endolityczna), lub tworzyć na niej zewnętrzna warstewkę. Jej powierzchnia jest gładka lub nierówna i ma barwę żółtą, zielonoszarą, czasami różowobiałą. Brak kory. Plecha zawiera glony z rodzaju trentepolia[3]. Hymenium ma grubość 110–150 μm, w górnej części jest bezbarwne, w dolnej różowawe z kroplą oleju. Są w nim wstawki (parafizy) o grubości 1,5–2 μm. Zazwyczaj są pojedyncze, czasami mają końce rozwidlone o szerokości do 3 μm. Hypotecjum bezbarwne[4].

Apotecja siedzące, dość liczne, skupione lub rozproszone. Mają okrągławy kształt, zazwyczaj zwężoną nasadę i średnicę 0,3–1,2 mm. Tarczki są wgłębione lub płaskie, o barwie cielistoczerwonawej, czerwonożółtej lub jasnobrunatnej. Brzeżek jest trwały, wyniesiony, szeroki, karbowany lub promieniście popękany. Ma barwę białawą lub jasnocielistą[3]. Niedojrzałe apotecja są kuliste, zamknięte i przypominają wyglądem perytecja. W jednym worku powstaje po 8, wyjątkowo po 4 zarodniki. Są one wrzecionowato-elipsoidalne, bezbarwne z 3–6 poprzecznymi przegrodami. Mają rozmiar (11–) 15–25 (–40) x 6–10 (–16) μm[4].

Reakcje barwne: plecha K-, C-, KC-, P-. Kwasów porostowych nie wykryto[4].

Występowanie i siedlisko

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Europie oraz na Wyspach Kanaryjskich[5]. W Polsce jest dość częsty w górach i na wyżynach, na nizinach spotykany jest bardzo rzadko[3]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status NT – jego populacje są bliskie zakwalifikowania do kategorii gatunków narażonych na wyginięcie[6].

Rozwija się głównie na skałach wapiennych, wapnistych piaskowcach i na betonie, dużo rzadziej na skałach krzemianowych, na ziemi, drewnie i na mchach[3]. Występuje zwykle na podłożu wilgotnym, często na częściowo zacienionym[4].

Przypisy

  1. ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2026-01-14].
  2. ↑ a b Wiesław Fałtynowicz, Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 127, ISBN 83-89648-06-7.
  3. ↑ a b c d Hanna Wójciak, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 47, ISBN 978-83-7073-552-4.
  4. ↑ a b c d Gyalecta jenensis [online], North American Lichen Herbaria [dostęp 2015-02-08].
  5. ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2015-02-08].
  6. ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 83, ISBN 83-89648-38-5.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya