Semanotus russicus

Semanotus russicus
(Fabricius, 1777)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Rząd

chrząszcze

Podrząd

chrząszcze wielożerne

Rodzina

kózkowate

Podrodzina

kózkowe

Plemię

Callidiini

Rodzaj

tomanek

Gatunek

Semanotus russicus

Synonimy
  • Callidium russicum Fabricius, 1777
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Semanotus russicus – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych i podrodziny kózkowych. Zamieszkuje Europę oraz zachodnią i środkową część Azji.

Taksonomia

Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1777 roku przez Johana Christiana Fabriciusa pod nazwą Callidium russicum[1]. Wyróżnia się w jego obrębie trzy podgatunki[2]:

  • Semanotus russicus anatolicus Özdikmen, 2023
  • Semanotus russicus persicus (Solsky, 1876)
  • Semanotus russicus russicus (Fabricius, 1777).

Pierwszy z wymienionych podgatunków opisany został w 2023 roku przez Hüseyina Özdikmena. Jako miejsce typowe wskazany został dystrykt Çamlıyayla w tureckiej prowincji Mersin[2]. Drugi z wymienionych podgatunków opisany został po raz pierwszy w 1876 roku przez Siemiona Solskiego pod nazwą Sympiezocera persica[3][1]. Sympiezocera później sklasyfikowana została jako podrodzaj w obrębie rodzaju Semanotus, a ostatecznie z nim zsynonimizowana[1].

Morfologia

Chrząszcz o ciele długości od 7 do 18 mm. Barwa głowy i przedplecza jest czarna[4]. Oczy wskutek drobnego fasetkowania robią wrażenie gładkich. Długość trzeciego członu czułków nie przekracza długości następnego ich członu, a piątego jest znacznie mniejsza niż dwóch poprzednich mierzonych razem. Rozstaw czułków jest większy niż oczu[5]. Przedplecze jest znacznie szersze niż dłuższe[5], ku tyłowi mocniej niż ku przodowi zwężone, z wyjątkiem kilku gładkich, lśniących guzków bardzo gęsto punktowane[4], pozbawione pośrodkowych zębów na tylnym brzegu[5]. Pokrywy są gęsto pokryte drobnymi punktami o średnicach większych niż odstępy między nimi[4]. U podgatunku nominatywnego pokrywy są żółtobrązowe, każda z czarną, nigdy nie dochodzącą do szwu ani bocznej krawędzi plamką pośrodku oraz zaczernioną wierzchołkową ćwiartką lub ⅓[2][4]. U S. r. anatolicus ubarwienie jest podobne, ale pośrodkowa plamka ma wyraźnie mniejsze rozmiary. U S. r. persicus zamiast pośrodkowej plamki obecna jest poprzeczna przepaska sięgająca bocznych krawędzi pokrywy, a zwykle także jej szwu[2]. Przednie biodra są wąsko, ale na całej długości rozdzielone wypustką przedpiersia[5]. Masywne odnóża z maczugowatymi udami mają czarne ubarwienie z jaśniejszymi stopami[4].

Biologia i ekologia

Gatunek ciepłolubny[4], kambiofagiczny i ksylofagiczny. Roślinami pokarmowymi podgatunku nominatywnego są jałowiec pospolity, jałowiec pestkowaty, cedr libański i żywotnik zachodni. S. r. anatolicus podawany jest z cyprysu arizońskiego, cyprysu wiecznie zielonego, jałowca greckiego, żywotnika zachodniego, jodły syryjskiej, dębu szypułkowego i jabłoni domowej. Rośliny żywicielskie S. r. persicus pozostają nieznane[2].

W zależności od warunków cykl życiowy trwa od roku do czterech lat. Jaja składane są w szczeliny kory. Inkubacja jaj w temperaturze 20°C trwa 11 dni. Żerowanie larwy rozpoczyna się od wgryzienia się w łyko. Bardzo kręte, osiągające kilkanaście cm długości i 8 mm szerokości chodniki larw zajmują cały obwód pędu, zagłębiając się w drewno i słabiej w korę. Wypełnione są one szczelinie trocinkami i odchodami. Wyrośnięta larwa wygryza w drewnie hakowatą kolebkę poczwarkową, która dochodzić może do samego środka pędu. Poczwarki obserwuje się od lipca do września, ale postać dorosła nie wychodzi z komory poczwarkowej do wiosny następnego roku. Materiał lęgowy owad dorosły opuszcza, wygryzając w korze soczewkowaty otwór o długości od 3,2 do 3,8 mm i szerokości od 2,1 do 2,5 mm. Aktywne postacie dorosłe obserwuje się od marca do maja. Dożywać mogą do 23 dni. Aktywne są głównie w godzinach przedpołudniowych. Pojedyncza samica kopuluje z wieloma samcami. Do składania jaj przystępuje kilkanaście godzin po kopulacji[6].

Do parazytoidów tego tomanka należy Helcostizus restaurator z rodziny gąsienicznikowatych[6].

Rozprzestrzenienie

Gatunek palearktyczny. Podgatunek nominatywny w Europie znany jest z Wielkiej Brytanii, Włoch, Austrii[1][7], Polski[6], Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Bułgarii, Chorwacji, Czarnogóry, Serbii, Albanii, Grecji oraz południa europejskiej części Rosji[1][7]. W Azji notowany jest zaś z Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, anatolijskiej części Turcji, Syrii, Jordanii i Libanu[1][7]. W Polsce stwierdzono go na pojedynczym stanowisku w Beskidzie Sądeckim, po raz pierwszy w 2021 roku[6]

Podgatunek S. r. anatolicus jest endemitem anatolijskiej części Turcji, znanym tylko z gór Taurus[2]. S. r. persicus notowany jest z Turkmenistanu i Iranu[1][7].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g G. Sama, I. Löbl, Cerambycinae, [w:] Ivan Löbl, Aleš Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 6. Chrysomeloidea, Stenstrup: Apollo Books, 2010, s. 155-156, ISBN 978-87-88757-84-2.
  2. ↑ a b c d e f H. Özdikmen. A new subspecies of Semanotus russicus (Fabricius) from Turkey (Cerambycidae: Cerambycinae: Callidiini). „Munis Entomology & Zoology”. 18 (1), 2023. 
  3. ↑ S.M. Solsky: Zhestkokrylya (Coleoptera) tetrad´ vtoraya. W: Puteshestvie v Turkestan, t. 2, tsh. 5, tetr. 2. A.P. Fedtschenko (red.). T. 21. Izvestiya Imperatorskago Obshchestva Lyubiteley Eastestvoznaniya, Antropologii i Etnografii, 1876, s. 223–398.
  4. ↑ a b c d e f Gattung Semanotus. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2025-12-04].
  5. ↑ a b c d Unterfamilie: Cerambycinae. [w:] Käfer Europas [on-line]. [dostęp 2025-12-04].
  6. ↑ a b c d Marian J. Łuszczak. Semanotus russicus (Fabricius, 1777) - nowy dla fauny Polski gatunek kózkowatych (Coleoptera: Cerambycidae). „Wiadomości Entomologiczne”. 44, s. 23-26, 2025. 
  7. ↑ a b c d Semanotus Mulsant 1839. [w:] Old World Cerambycidae Catalogu [on-line]. [dostęp 2025-12-03].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya