Shaban Hadëri
 Pomnik Matki Albanii, stojący na przedmieściach Tirany | |
| Data i miejsce urodzenia |
28 marca 1928 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
14 stycznia 2010 |
| Zawód, zajęcie | |
| Odznaczenia | |
| Skulptor i Merituar | |
Shaban Halil Hadëri (ur. 28 marca 1928 we wsi Papavli k. Delviny, zm. 14 stycznia 2010 w Tiranie[1]) – albański rzeźbiarz.
Życiorys
W 1944 walczył wraz z ojcem w albańskim ruchu oporu (XIV Brygada Uderzeniowa)[1]. W 1947 rozpoczął naukę w liceum artystycznym Jordan Misja w Tiranie, pod kierunkiem Odhise Paskaliego[1]. Po ukończeniu szkoły w 1950 przez dwa lata pracował w Galerii Sztuki w Tiranie[1]. W latach 1952–1958 studiował w Akademii Sztuk Pięknych im. Ilji Riepina w Leningradzie, pod kierunkiem znanego rosyjskiego rzeźbiarza Wsiewołoda Liszewa[1]. Jego praca dyplomowa - wykonana w drewnie rzeźba Towarzysze reprezentowała Albanię na wystawie rzeźby krajów socjalistycznych, która odbyła się w Moskwie.
W 1958 powrócił do Albanii i podjął pracę nauczyciela w liceum artystycznym Jordan Misja w Tiranie. Dwa lata później, razem z grupą rzeźbiarzy (Guri Madhi, Vilson Kilica i Kristina Koljaka) utworzył pierwszą klasę rzeźby w stołecznym Instytucie Sztuk Pięknych[1]. W latach 1958–1988 wykonał kilkadziesiąt portretów, popiersi, a także rzeźb o tematyce patriotycznej, wszystkie w stylistyce socrealistycznej. Prace te wystawiano wielokrotnie na ekspozycjach, prezentujących współczesną sztukę albańską. Do najbardziej znanych dzieł Haderiego można zaliczyć monument upamiętniający pięciu komunistycznych partyzantów (alb. Heronjtë e vigut), wykonany w 1967, który do niedawna stał w centrum Szkodry, a obecnie znajduje się na rondzie w północnej części miasta. W Szkodrze stanęło także największe spośród dzieł Hadëriego - 6-metrowy pomnik Isy Boletiniego. We współpracy z Kristaqem Ramą i Mumtazem Dhramim wyrzeźbił pomnik poświęcony 60 rocznicy albańskiej Deklaracji Niepodległości (Monumenti i Pavarësisë) stojący we Wlorze, a także pomnik Matka Albania (Nëna Shqipëri), stojący na przedmieściach Tirany. We współpracy z Hektorem Dule wykonał serię płaskorzeźb, zdobiących ściany Kancelarii Premiera.
W 1988 wspólnie z Sali Shijaku ukończył pomnik Envera Hodży, który stanął w 1988 na Placu Skanderbega w Tiranie[1]. Obalenie tego pomnika przez tłum w 1991 stało się symbolicznym końcem komunizmu w Albanii. Pomnik Hodży był ostatnim dziełem Hadëriego. Wylew, którego doznał spowodował częściowy paraliż i uniemożliwił kontynuację działalności twórczej.
Przez władze Albanii został uhonorowany tytułem Zasłużonego rzeźbiarza (alb. Skulptor i merituar). W Narodowej Galerii Sztuki w Tiranie znajduje się 27 rzeźb, wykonanych przez Hadëriego.
Dzieła
- 1964: Luftëtari i lirisë 1912
- 1964: Sportisti
- 1966: Portret vajze
- 1967: Busti i Skënderbeut
- 1967: Heronjtë e vigut
- 1967: Pas betejës
- 1972: Monumenti i Pavarësisë
- 1978: Isa Boletini
- 1982: Kapedani i Delvinës
- 1985: Portret malësoreje
- 1988: Enver Hoxha
Przypisy
Bibliografia
- Flori Slatina, Shaban Hadëri: Skulptor i Popullit, Pesëdhjetë e pesë: e përditshme: e pavarur, Nr. 56, 28 grudnia 1997, s. 8
- Wywiad z rzeźbiarzem
- Biogram artysty w portalu artnet
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.