Shaghab

Shaghab (arab. ‏شغب‎), znana również jako Umm al-Muktadir (matka Al-Mutkadira) oraz al-Sayyida (zm. 933 roku w Bagdadzie) – matka osiemnastego kalifa Abbasydów Al-Muktadira i konkubina kalifa Al-Mu’tadida.

Shaghab pochodziła z greckiego cesarstwa Bizantyjskiego. Pierwotnie była niewolnicą Umm Qasim, córki Muhammada ibn Abdallaha ibn Tahira, gubernatora Bagdadu z dynastii Tahirydów w latach 851–867^[1]. W pewnym momencie, który nie został odnotowany^[2], dołączyła do haremu Al-Mu’tadida i została jego konkubiną. W 895 roku została uwolniona z niewoli (umm al-walad) i otrzymała imię Shaghab ("burzliwa")^[1][3].

Shaghab miał wpływ na dworze, zwłaszcza po śmierci pierwszej żony Al-Mu’tadida, księżniczki Qatr al-Nada, która pewnego dnia zagroziła, że odetnie jej nos. Podczas gdy Al-Muktafi (r. 902–908) pozostał pierwszym spadkobiercą, powszechnie oczekiwano, że jej syn obejmie władzę, ponieważ Al-Muktafi był chorowity^[4]. Aktywnie wspierała także kariery swojej rodziny: siostry Khatif, brata Ghariba al-Khala i siostrzeńca Haruna.

Kiedy Al-Mu’tadid zmarł, a kalifem został Al-Muktafi, al-Muktadir stał się celem różnych intryg pałacowych, ale Szaghab mogła liczyć na oddanie starego ghilmana al-Mu’tadida jego potomstwu, który odpędzał wszelkie niebezpieczeństwa grożące jej synowi^[5].

Ciężkie ograniczenia ekonomiczne tylko przyniosły więcej nieposłuszeństwa ze strony armii. Al Muqtadir zażądał pomocy od swojej matki, która była chora i odmówiła mu pomocy^[6]. Kalif wyszedł i stawił czoła rebeliantom, ale został brutalnie zabity przez ich miecze. Jej adoptowany syn Al-Kahir został intronizowany. Nowy niewdzięczny kalif nie pamiętał dobroci swojej macochy, która wychowała go ze swoim synem i uratowała przed śmiercią i wygnaniem. Obwinił ją o śmierć swojej matki Fitny^[7], a jego pierwszą decyzją było znęcanie się nad rodziną zmarłego przyrodniego brata^[6]. Shaghab i jej były agent Um Musa zostali aresztowani^[6].

Shaghab została postawiona przed sądem, gdzie sędziowie odczytali zarzuty na głos. Nigdy wcześniej w kalifacie nie wydarzyło się nic podobnego^[6]. Nowy kalif poprosił Shaghab o ujawnienie miejsca ukrycia jej bogactwa. Odrzuciła roszczenia, mówiąc, że wszelkie pieniądze, które posiadała, zostałyby wykorzystane na uratowanie jej syna. Shaghab spędziła ostatnie dni w więzieniu i zmarła w 933 roku z powodu nadmiernych tortur^[6].

• Hugh N. Kennedy: When Baghdad Ruled the Muslim World: The Rise and Fall of Islam’s Greatest Dynasty. Cambridge: Da Capo Press, 2006. ISBN 978-0-306814808. [dostęp 2024-10-26]. (ang.).
• Teaf El-Azhari: Queens, Eunuchs and Concubines in Islamic History, 661–1257. Edinburgh University Press, 2019. ISBN 978-1-4744-2319-9. [dostęp 2024-10-26]. (ang.).
• Chapter Seven: The Harem. W: Nadia Maria El Cheikh: Crisis and Continuity at the Abbasid Court: Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32). BRILL, 2013, s. 165-185. ISBN 978-90-04-25271-4. [dostęp 2024-10-26]. (ang.).
• Louis Massignon: The Passion of Al-Hallaj: Mystic and Martyr of Islam. Princeton University Press, 1994. ISBN 978-0-691-01919-2. [dostęp 2024-10-26]. (ang.).