Skala Likerta

Skala Likerta – strategia pomiarowa, stosowana w kwestionariuszach ankiet i wywiadach kwestionariuszowych, dzięki której uzyskać można wiedzę o stopniu akceptacji zjawisk, poglądów, procesów, cech itp. Często wykorzystywana jest do mierzenia postaw wobec konkretnych oddziaływań, zachowań, zdarzeń, obiektów, projektów bądź problemów.

Zobacz galerię związaną z tematem: Skala Likerta

Nazwa skali pochodzi od nazwiska Rensisa Likerta, który opracował ją w 1932 r.^[1] Skala została stworzona na potrzeby liczenia wskaźników zbudowanych z sumy (lub średniej) wag liczbowych, przypisanych wypowiedziom respondentów wobec pakietu stwierdzeń (mikrotez) sformułowanych w kwestionariuszu. Różni się tym od skal porządkowych, że dane z pomiarów mogą być i z reguły są traktowane jako ilościowe^[2][3][4].

Skala Likerta może być stosowana do zbierania informacji dotyczących oceny różnych tematów: zgody z twierdzeniem lub oceną, wartości, stosowności, częstotliwości, jakości, prawdopodobieństwa, zakresu, kompetencji, porównania, wydajności, zadowolenia.

W ujęciu uproszczonym często „skalą Likerta” nazywa się kafeterię pięciu wypowiedzi ułożonych w porządku od całkowitego odrzucenia do całkowitej akceptacji, np.:

1. – zdecydowanie nie zgadzam się,
2. – raczej się nie zgadzam,
3. – nie mam zdania,
4. – raczej się zgadzam,
5. – zdecydowanie się zgadzam

Respondent wybiera tę wypowiedź, która najbardziej odpowiada jego odczuciom. Liczba możliwych opcji do wyboru powinna być nieparzysta (najczęściej 5), aby środkowe stwierdzenie było neutralne.

Obecnie^[kiedy?] zaleca się^{[według kogo?]} stosowanie siedmiostopniowej kafeterii, z wykorzystaniem różnych „symetrycznych” sformułowań, zależnych od treści stwierdzeń i najlepiej pasujących do narracji: bodziec-stwierdzenie → reakcja-wypowiedź. Przykładowa kafeteria wypowiedzi wobec problemowych zagadnień w kwestionariuszu:

1. – absolutnie nie,
2. – nie,
3. – chyba nie,
4. – nie wiem,
5. – chyba tak,
6. – tak,
7. – absolutnie tak.

Pełne, prawidłowe rozumienie pojęcia „skala Likerta” w metodologii badań powinno odnosić się do zoptymalizowanego narzędzia, które (oprócz kafeterii wzorowanej na Likercie) spełnia też ważne kryteria pomiarowe. Pierwszym założeniem w koncepcji Likerta było to, ażeby wszystkie szczegółowe sformułowania w kwestionariuszu dotyczyły tego samego problemu ogólnego (indicatum), dzięki czemu mo‭żliwe jest dodawanie elementarnych wskaźników. Tak skonstruowane narzędzie badawcze nazywa się Skalą sumowanych ocen. Zatem w procesie tworzenia i optymalizacji skali Likerta należy weryfikować kryterium trafności.

Drugim kryterium u Likerta była zdolność skali do różnicowania postaw respondentów. Kluczowe jest pozostawianie w kwestionariuszu tylko tych sformułowań (wybranych z większej liczby pierwotnie testowanych), które w badaniu pilotażowym najsilniej pobudzały do wyraziście zróżnicowanych wypowiedzi.

W badaniach poprawności tez, dzięki zawartej w wyskalowanym kwestionariuszu galerii stwierdzeń (mikrotez) i uzyskaniu skategoryzowanych wypowiedzi wyznacza się predylekcje (szczególne upodobanie, wysoką skłonność do kogoś albo czegoś). Pozwala to na określenie paradygmatu (najogólniejszego modelu), charakteryzującego zbiorowość bądź jednostki oraz umożliwia wyznaczenie jakościowych i ilościowych standardów ewaluatywnych dla danej populacji^[5].

• 40 najlepszych przykładów w skali Likerta [online], 15 września 2023 [dostęp 2023-12-05]  (pol.).