Smereczne
| wieś | |
 Pomnik upamiętniający nieistniejącą obecnie wieś Smereczne | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2011) |
0[2] |
| Strefa numeracyjna |
13 |
| Tablice rejestracyjne |
RKR |
| SIMC |
0991350[3] |
Położenie na mapie gminy Dukla  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa podkarpackiego  | |
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego  | |
 49°28′08″N 21°38′54″E/49,468889 21,648333[1]
| |
Smereczne (w latach 1977–1981 Świerkowa[1]) – niezamieszkana wieś łemkowska w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[3][4]. Leży w dolinie potoku Wadernik.
Historia
W 1592 r. miejscowość posiadali Męcińscy, którzy dziedziczyli ją do końca XIX w. W 1889 roku wieś liczyła 158 mieszkańców (36 domostw): 148 grekokatolików, 8 Żydów, 2 rzymskich katolików[2].
Pod koniec XIX w. i w pierwszych dekadach XX sporo mieszkańców Smerecznego emigrowało za pracą i zarobkiem, głównie do USA.
Mieszkańcy wsi przeszli na prawosławie w konsekwencji Schizmy Tylawskiej i przyłączyli się do budowy cerkwi prawosławnej w sąsiedniej Wilszni, którą oddano do użytku tuż przed wybuchem II wojny światowej.
W 1936 r. mieszkańcy wybudowali pierwszą (i jedyną) szkołę w historii wsi[5]. W 1940 r. wieś liczyła 37 gospodarstw[6]. W czasie II wojny światowej, w 1943 r. Niemcy siłami mieszkańców Smerecznego i okolicznych wsi[7] ukończyli budowę we wsi niemieckiej strażnicy granicznej, zwanej „kasarnią”[6]. Do regulacji płynącego obok potoku wykorzystali kamienne macewy z kirkutu w Dukli. Obecnie część z nich można obejrzeć w muzeum w Zyndranowej. Przed wojną w górnej części wsi istniały szyby naftowe.
Latem 1944 r.[8] oddział partyzancki Armii Krajowej OP-15 Iwo z Iwonicza pod dow. Antoniego Penara w ramach akcji Taśma dokonał tu ataku na „kasarnię”, która „na dwóch przeciwległych rogach budynku (po przekątnej) miała bunkry obronne z grubego kamienia, wyposażone w karabiny maszynowe i szczeliny strzelnicze. Betonowe bunkry zostały tak skonstruowane, że pozwalały prowadzić ostrzał dookoła kasarni”[9].
We wrześniu 1944 r. wskutek walk frontowych bitwy o Przełęcz Dukielską większość chałup we wsi spłonęła, mieszkańcy ją opuścili i nigdy do niej nie wrócili – także za sprawą wysiedleń Łemków w ramach akcji „Wisła” w roku 1947 i następnych.
Po II wojnie światowej grunty doliny Smerecznego użytkował kombinat rolniczy „Iglopol”, potem przeszły w ręce prywatne. Po dawnej wsi zachowały się do dziś widoczne: krzyż kamienny z końca XIX w., resztki niemieckiej strażnicy oraz wyrobiska po szybach naftowych.
Urodzony i żyjący w Smerecznem do 1944 r. Aleksander Chudyk (ps. Leszek Hrabski) odtworzył w swojej książce Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje szczegółową mapę wsi sprzed jej zniszczenia.
Szlaki piesze
Przypisy
- ↑ a b Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 125121.
- ↑ Wieś Smereczne w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2017-10-15], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ „Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 32.
- ↑ a b „Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 166.
- ↑ „Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 177.
- ↑ „Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 46.
- ↑ „Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 178.
Bibliografia
- Krukar, Olszański i in.: Beskid Niski. Przewodnik. Wyd. III. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 382.
- Michniewscy, Duda-Gryc: Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wyd. II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2011, s. 289.
- Chlebowski, Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. X. Warszawa: 1889, s. 870.
Linki zewnętrzne
- Smereczne, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 870.
- Smereczne w czasie II wojny światowej i latach okołowojennych (wspomnienia, na www.beskid-niski.pl): [1] [2]
| Miasto | |
|---|---|
| Wsie | |
| Osada | |
| Części miasta |
|
| Części wsi |
|
| Przysiółki wsi |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.