Spaans Lagoen

Spaans Lagoen
	; Mokradła na obszarze Spaans Lagoen (2022)
Państwo	Holandia
Terytorium zależne	Aruba
Powierzchnia	ok. 70 ha
Rodzaj obiektu	obszar podmokły
	Położenie na mapie Aruby Spaans Lagoen
	Położenie na mapie Morza Karaibskiego Spaans Lagoen
	12°28′53,6″N 69°58′15,7″W/12,481556 -69,971028
	Multimedia w Wikimedia Commons

Spaans Lagoen (dosł. „Hiszpańska Laguna”^[1]) – wąska zatoka i obszar podmokły o powierzchni ok. 70 ha znajdujący się w środkowo-południowej części Aruby, jednego z krajów autonomicznych wchodzących w skład Królestwa Niderlandów, ok. 10 km na południowy wschód od stolicy tego terytorium, Oranjestadu^[2].

Zatoka stanowi część utworzonego w 1980 roku obszaru wodno-błotnego o znaczeniu międzynarodowym chronionego na mocy konwencji ramsarskiej, którego powierzchnia początkowo wynosiła 90 ha, a w 2023 roku została powiększona do 259 ha (z czego 87% to tereny zlewni niebędące obszarem podmokłym^[2])^[3]. W 2017 roku obszar Spaans Lagoen formalnie włączono w granice Parku Narodowego Arikok^[2].

Charakterystyka

Laguna powstała prawdopodobnie ok. 4–6 tys. lat temu, kiedy istniejąca w tym miejscu jaskinia krasowa uległa zawaleniu, a powstały w jej miejscu basen wypełnił się wodą morską. Okresowe strumienie przecinające południową część wyspy z czasem naniosły na ten obszar muł, dzięki czemu Spaans Lagoen osiągnęła kształt i wielkość zbliżone do współczesnych^[2].

Centralny obszar podmokły otoczony jest mulistymi równiami pływowymi i dobrze rozwiniętymi namorzynami, natomiast z Oceanem Atlantyckim łączy go wąska, wcinająca się wgłąb lądu zatoka o długości ok. 2 km i szerokości od 200 do 500 m^[3], która stanowi jedną z największych zatok tego typu na Karaibach^[2]. Namorzyny mają zdolność efektywnego pochłaniania dwutlenku węgla, pełnią również rolę naturalnego falochronu chroniącego wybrzeże wyspy w tym miejscu^[3], spowalniającego prędkość wody, dzięki czemu zamuleniu ulega laguna, a nie pobliskie rafy koralowe^[2]. Równie pływowe połączone są suchymi korytami rzecznymi, zwanymi w języku papiamento rooi. Rooi wypełniają się wodą jedynie po ulewnych opadach deszczu, jednak ich zacienione odcinki mogą zatrzymywać wodę przez dłuższy czas. Ze względu na swoją żyzną glebę i płytko położone wody gruntowe stanowią obszary występowania drzew owocowych^[2].

Obszar Spaans Lagoen między miejscowościami Balashi i Pos Chiquito przecinają cztery mosty – dwa drogowe oraz jeden pieszy i jeden rurociągowy^[2]. Jedna z przepraw została wybudowana w 2016 roku, co skutkowało usunięciem ok. 60 m² namorzynów po obu stronach laguny^[2]; Siedliska te odtworzono w roku następnym^[3]. Również w 2017 roku obszar mokradeł formalnie włączono w granice Parku Narodowego Arikok oraz przyjęto plan zarządzania tym terenem^[2].

Na obszarze chronionym możliwe są piesze wędrówki, obserwacje ptaków, żeglarstwo, kajakarstwo, wędkarstwo oraz snorkeling, miejscowa ludność poławia na tym terenie ryby i skorupiaki na swoje potrzeby^[2]^[3].

Fauna

Mokradła Spaans Lagoen są ważnym siedliskiem lęgowym dla licznych ryb i skorupiaków żyjących na rafach koralowych. Występują tu m.in. gatunki narażone na wyginięcie: odyńczyk (Lachnolaimus maximus), tarpon atlantycki (Megalops atlanticus) i Lutjanus cyanopterus(inne języki) oraz gatunki bliskie zagrożenia: lucjan muton(inne języki) (Lutjanus analis) i Scarus guacamaia(inne języki). Gady reprezentuje m.in. endemiczny dla Aruby grzechotnik Crotalus unicolor(inne języki)^[2]^[3].

Obszar chroniony stanowi miejsce żerowania i rozrodu wielu gatunków ptaków, m.in. czapli rdzawoszyjej (Egretta rufescens), moskitnika (Chrysolampis mosquitus), złocika szmaragdowego(inne języki) (Chlorostilbon mellisugus) i karakary czubatej (Caracara plancus) oraz endemitów arubańskich – konury brązowogardłej(inne języki) (Eupsittula pertinax) i podgatunku pójdźki ziemnej (Athene cunicularia) – Athene cunicularia arubensis. Flamingi karmazynowe (Phoenicopterus ruber) i rybołowy (Pandion haliaetus) mają tu swoje żerowiska, jednak nie odbywają lęgów na terenie Spaans Lagoen. Ważnym gatunkiem zimującym na tych mokradłach jest biegus tundrowy (Calidris pusilla)^[2].

W zacienionych, wilgotnych rooi żyją m.in. królaki florydzkie (Sylvilagus floridanus) oraz przedstawiciel płazów – Pleurodema brachyops(inne języki)^[2]

Flora

Lasy namorzynowe na wybrzeżu Spaans Lagoen tworzą m.in. zagrożony wyginięciem gwajakowiec lekarski (Guaiacum officinale) oraz awicenia Avicennia germinans(inne języki), sęczowina Conocarpus erectus(inne języki), korzeniara Rhizophora mangle(inne języki) i Laguncularia racemosa(inne języki). W podmokłych rooi rosną drzewa owocowe, takie jak Melicoccus bijugatus(inne języki) czy tamaryndowiec indyjski (Tamarindus indica)^[2].

Galeria

Tablica informująca o siedlisku pójdźki ziemnej Athene cunicularia arubensis (2022)
Ścieżka na obszarze chronionym (2022)
Namorzyny w Spaans Lagoen (2022)
Konura brązowogardła – endemit Aruby (2006)

Przypisy

↑ JoannaJ. James JoannaJ., Najciekawsze miejsca do zobaczenia na Arubie [online], Janinka in America, 4 marca 2022 [dostęp 2026-08-23] (pol.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o Spanish Lagoon – Ramsar Information Sheet (RIS) [online], rsis.ramsar.org, 10 listopada 2023 [dostęp 2026-08-23] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Spanish Lagoon – Ramsar Sites Information Service [online], rsis.ramsar.org, 10 listopada 2023 [dostęp 2026-08-23] (ang.).

[1] JoannaJ. James JoannaJ., Najciekawsze miejsca do zobaczenia na Arubie [online], Janinka in America, 4 marca 2022 [dostęp 2026-08-23] (pol.).

[ris-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o Spanish Lagoon – Ramsar Information Sheet (RIS) [online], rsis.ramsar.org, 10 listopada 2023 [dostęp 2026-08-23] (ang.).

[ramsar-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Spanish Lagoon – Ramsar Sites Information Service [online], rsis.ramsar.org, 10 listopada 2023 [dostęp 2026-08-23] (ang.).

[1]

[2]

[3]