Spiridon Luis
 Spiridon Luis (1896) | ||||||||||
| Data i miejsce urodzenia |
12 stycznia 1873 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
26 marca 1940 | |||||||||
| Dorobek medalowy | ||||||||||
| ||||||||||
Spiridon „Spiros” Luis (nazwisko często pisane Spyridon Louis; ur. 12 stycznia 1873 w Amarusio, zm. 26 marca 1940 tamże) – grecki woziwoda i lekkoatleta, pierwszy zwycięzca maratonu (wówczas na dystansie 40 km) w historii nowożytnych igrzysk olimpijskich. Złoty medal olimpijski zdobył podczas igrzysk w 1896 w Atenach. Zwycięstwo greckiego zawodnika w biegu maratońskim przypomniało wszystkim historię legendarnego ateńskiego żołnierza Filippidesa[1].
Życiorys
Spiridon Luis pochodził z ubogiej rodziny, zamieszkującej miasto Amarusio, obecne północne przedmieścia stolicy Grecji. Jego ojciec sprzedawał wodę mineralną w Atenach, a młody Spiridon zajmował się jej rozwożeniem po mieście. Do startu w biegu zachęcił go major Papadiamantopoulos, pod którego rozkazami pozostawał, gdy Luis odbywał swoją służbę wojskową w latach 1893–1895. Luis dał się poznać wówczas jako dobry i wytrzymały biegacz. Major zajmował się przygotowaniem greckich biegaczy do igrzysk. Luis wystartował w biegach eliminacyjnych, zakwalifikował się do biegu olimpijskiego, który później wygrał. Zwycięstwo Luisa zostało przyjęte z niezwykłym entuzjazmem przez jego rodaków, traktujących maraton jako najbardziej grecki ze sportów. Na ostatniej prostej do mety wraz z Luisem biegli synowie królewscy, Konstantyn i Jerzy. Jeden z najbogatszych ludzi w Atenach, Jeorjos Awerof, obiecał zwycięzcy maratonu rękę swojej córki, ale ten (już zaręczony z dziewczyną z rodzinnego miasta imieniem Heleni) nie skorzystał z tej oferty[2].
Po igrzyskach olimpijskich Luis zakończył karierę sportową i został rolnikiem a następnie policjantem[3].
W 1926 roku Luis został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentów wojskowych i uwięziony. Po ponad roku spędzonym w więzieniu został uniewinniony[4].
Jego ostatni publiczny występ miał miejsce w 1936 roku, kiedy został zaproszony jako gość honorowy przez organizatorów Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku[5]. Był wówczas chorążym greckiej ekipy olimpijskiej.
Upamiętnienie
W Grecji różne obiekty sportowe noszą jego imię. Należą do nich Stadion Olimpijski w Atenach, gdzie odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie 2004, a także droga przed stadionem[6].
O Luisie powstało kilka filmów, m.in. film Andrew Martona It Happened in Athens, a także dwuodcinkowy miniserial telewizyjny NBC z 1984 roku The First Olympics: Athens 1896[7].
W języku greckim istnieje powiedzenie „stać się Luisem" (γίνομαι Λούης) które jest używane jako metafora oznaczająca „zniknąć szybko biegnąc" [8].
Przypisy
- ↑ Spiridon "Spiros" Louis [online], www.hellenicaworld.com [dostęp 2020-01-22].
- ↑ Lekkoatletyka Polska [online], www.facebook.com [dostęp 2020-01-22] (pol.).
- ↑ Article clipped from The Tampa Tribune, „The Tampa Tribune”, Tampa, Florida, 11 czerwca 1992, s. 32 [dostęp 2026-04-10].
- ↑ Bill Mallon, Jeroen Heijamns, Historical Dictionary of the Olympic Movement, wyd. 4, Scarecrow Press, 11 sierpnia 2011, s. 209, ISBN 978-0-8108-7522-7 [dostęp 2018-07-23] (ang.).
- ↑ On This Day August 1, 1936: Spyridon Louis Presents Hitler With Olive Tree From Olympia - The Pappas Post [online], 1 sierpnia 2025 [dostęp 2026-04-10] (ang.).
- ↑ Olympics Site Closed | Olympics at Sports-Reference.com [online], www.sports-reference.com [dostęp 2026-04-10].
- ↑ John J. O'Connor, TV VIEW; SQUEEZING INSPIRATION FROM THE 1896 OLYMPICS, „The New York Times”, 20 maja 1984, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-04-10] (ang.).
- ↑ Αξιοσημείωτα - Γράμματα - Φράσεις - Έγινε Λούης [online], www.johnpap.net [dostęp 2026-04-10].
Linki zewnętrzne
- Spyros Louis [online], olympedia.org [dostęp 2022-12-29] (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.