Sprewa

Sprewa^[1]
	; Sprewa, Berlin, okolice Wyspy Muzeów
Kontynent	Europa
Państwo	Niemcy, Czechy
Lokalizacja	Łużyce, Spreewald
	Rzeka
Długość	403 km
Powierzchnia zlewni	9793 km²
Średni przepływ	8,72 m³/s przy wodowskazie Sophienwerder/Spandau
	Źródło
Miejsce	Ebersbach-Spreedorf, Neugersdorf i wzgórze Kottmar (Saksonia)
Współrzędne	51°00′34,6″N 14°38′57,5″E/51,009611 14,649306
	Ujście
Recypient	rzeka Haweli
Miejsce	Berlin, Spandau
Współrzędne	52°32′10″N 13°12′31″E/52,536111 13,208611
	Położenie na mapie Niemiec źródło ujście
	Hasło w Wikisłowniku

Sprewa, hist. także Szprewa^[4] i Szprowa^[5] (niem. Spree, łuż. Sprjewja lub Sprowja, czes. Spréva) – rzeka we wschodnich Niemczech (kraje związkowe Saksonia, Brandenburgia i Berlin), lewy dopływ Haweli. Na krótkim odcinku płynie również przez Czechy, a konkretnie przez cypel Šluknovský.

Przebieg

Swoje źródła ma na Pogórzu Łużyckim (ok. 430 m n.p.m.). Przepływa przez Łużyce, w Spreewaldzie dzieli się na szereg odnóg, następnie przepływa przez jeziora Schwielochsee i Müggelsee. Od jeziora Schwielochsee rozpoczyna się odcinek drogi wodnej dostępnej dla jednostek o zanurzeniu do 1,2 metra. W miejscowości Beeskow jaz i śluza. Następnie w okolicy miejscowości Neuhaus i jeziora Wergnersee odchodzi od niej Speisekanal – 2,6 km kanał łączący ją z Kanałem Odra-Sprewa. Natomiast Sprewa kieruje się na północny zachód, poprzez zabytkowy jaz kozłowo-iglicowy i śluzę Neubrück po czym wpływa do Kanału Odra-Sprewa (89 km kanału), poniżej śluzy Kersdorf. Przyjmuje na tym odcinku nazwę Fürstenwalder Spree. Kanał opuszcza na jego 69 kilometrze, kierując się na północny zachód, poprzez jaz, przed dawną śluzą Große Tranke i przyjmuje nazwę Müggelspree. Poprzez jezioro Dämeritzsee wpływa do jeziora Müggelsee (nazywanym też Großer Müggelsee) z którego wypływa już jako Sprewa. Jednak większość wód Sprewy skierowanych jest Kanałem Odra-Sprewa do jeziora Seddinsee, następnie Langer See, które w berlińskiej dzielnicy Köpenick łączy się ze Sprewą. W centrum Berlina, w okolicy śluzy Mühlendammschleuse rozdwaja się i opływa Wyspę Muzeów. Po przejściu przez śluzę Charlottenburg, 6 kilometrów dalej, w dzielnicy Spandau uchodzi do Haweli (29 m n.p.m.). Żeglowna na długości 182 km.

Parametry

Długość: 403 km
Powierzchnia dorzecza: 9793 km²
Żeglowna na odcinku: 182 km
Maksymalny przepływ wieloletni: 36 m³/s (u ujścia – Sophienwerder, Berlin)
Średni przepływ wieloletni: 8,72 m³/s
Największy zanotowany przepływ: 182 m³/s (1982 r.)

Rzeka jest połączona kanałami z Odrą i z Hawelą.

Miasta nad Sprewą

Budziszyn (Bautzen, Budyšin)
Spremberg (Grodk)
Chociebuż (Cottbus, Chośebuz)
Lübbenau/Spreewald (Lubnjow)
Lubin (Lubin)
Beeskow
Fürstenwalde/Spree
Berlin

Kultura

Rzeka występuje też w tytule powieści Kraszewskiego Nad Sprewą.

Zobacz też

bitwa nad Sprewą,
rzeki Europy,
rzeki w Niemczech,
Spreeradweg (szlak rowerowy wzdłuż Szprewy).

Przypisy

↑ Infobox na podstawie niemieckojęzycznej Wikipedii
↑ Spree River, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2015-10-28] (ang.).
↑ Sprewa, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-10-28] .
↑ Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]
↑ Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizyczno-geograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 343.

Bibliografia

Berlin & Märkische Gewässer, Untere Havel, Spree, Dahme wyd. Nautische Veröffentlichtung Verlagsellschaft mbH, Arnis 2010, ISBN 978-3-926376-10-7

[1] Infobox na podstawie niemieckojęzycznej Wikipedii

[Britannica-2] Spree River, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2015-10-28] (ang.).

[PWN-3] Sprewa, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-10-28] .

[4] Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]

[5] Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizyczno-geograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 343.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]