Stanisław Dobosiewicz

Stanisław Dobosiewicz
Data i miejsce urodzenia

28 października 1910
Maków Mazowiecki

Data śmierci

18 maja 2007

Zawód, zajęcie

pisarz
nauczyciel
działacz społeczny
urzędnik

Narodowość

polska

Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Stanowisko

przewodniczący Klubu Mauthausen-Gusen

Pracodawca

m.in. Ministerstwo Oświaty

Małżeństwo

Zofia z d. Krajewska

Dzieci

Zbigniew, Włodzimierz

Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Oświęcimski

Stanisław Dobosiewicz (ur. 28 października 1910 w Makowie Mazowieckim[1], zm. 18 maja 2007[2]) – polski nauczyciel, teoretyk szkolnictwa, działacz społeczny i pisarz. W czasie II wojny światowej więzień obozów koncentracyjnych, po wojnie autor serii monografii na temat kompleksu obozów Mauthausen-Gusen. Współtworzył także powojenne reformy edukacji w Polsce.

Życiorys

W czasie I wojny światowej został wraz z rodziną ewakuowany przez wojska rosyjskie do Kaługi, gdzie spędził resztę wojny[3]. W końcu lat 20. przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął studia polonistyczne w Uniwersytecie Warszawskim[1]. W latach studenckich działał w lewicujących kołach naukowych, m.in. wraz z Leonem Chajnem, Mieczysławem Popielem i Jadwigą Wasilewską w Akademickim Stowarzyszeniu Wolnomyślicieli i Kole Racjonalistów[4][5]. W 1932 obronił pracę magisterską na temat gwary Makowa Mazowieckiego i okolic[2]. Pracę oceniono bardzo wysoko, a entuzjastyczną recenzję wystawił prof. Witold Doroszewski[2]. Po studiach pracował jako nauczyciel[1].

Wkrótce po zajęciu Mazowsza przez Niemców podczas kampanii wrześniowej Dobosiewicz został aresztowany[1]. Po dwóch tygodniach w areszcie w Ostrołęce został zwolniony, jednak od tego czasu znajdował się na niemieckiej liście proskrypcyjnej[1]. Ostatecznie 6 kwietnia 1940 został ponownie aresztowany w ramach tzw. Intelligenzaktion, czyli akcji niemieckiego okupanta wymierzonej przeciw polskiej inteligencji[1]. Początkowo osadzony w obozie koncentracyjnym w Działdowie, 17 kwietnia został wysłany do obozu w Dachau a pod koniec maja do KL Gusen I, podobozu kompleksu obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen, gdzie trafił jako jeden z pierwszych więźniów z numerem obozowym 166[1].

Początkowo pracował przy budowie podobozu, a następnie został przydzielony do komanda pracującego w kamieniołomach przy obróbce kamienia[1]. W czasie pobytu w obozie koncentracyjnym działał w lewicowej konspiracji, wspierał także inicjatywy kulturalne wśród współwięźniów[6][1]. Był także współorganizatorem kursów naukowych dla współwięźniów, wykładał historię sztuki, literaturę i ekonomię[7]. W obozie dotrwał do wyzwolenia w ostatnich dniach wojny, wiosną 1945[1]. Po wyzwoleniu przez pewien czas pozostał w Austrii, gdzie działał w Komitecie Polskim zajmującym się organizacją powrotu byłych więźniów do kraju[1].

Po powrocie do Polski włączył się w organizację szkolnictwa polskiego na Ziemiach Zachodnich[1], był także jednym z pierwszych po wojnie kuratorów oświaty na województwo warszawskie[8]. Następnie przez wiele lat pracował jako dyrektor jednego z departamentów w Ministerstwie Oświaty[8]. W 1949 otrzymał Order Sztandaru Pracy I klasy[9]. W 1954 wydał książkę „10 lat szkoły ludowej w Polsce” podsumowującą pierwszą dekadę zmian w polskim systemie edukacyjnym[10]. Książka doczekała się kilku wydań w kraju, a także wydań zagranicznych: po angielsku[11], niemiecku[12], francusku[13] i rosyjsku[14]. Działał na rzecz upowszechnienia i reformy oświaty, był jednym ze współautorów tzw. reformy szkolnej 1961 przekształcającej szkoły podstawowe w ośmioklasowe[15]. Był także współautorem projektu, który ostatecznie doprowadził do wybudowania „Tysiąca szkół na tysiąclecie Polski”[1].

Przez wiele lat przewodził Klubowi Mauthausen-Gusen działającemu w ramach ZBoWiD[1]. Wśród dawnych współwięźniów zbierał dokumenty, relacje i materiały na temat podobozów systemu Mauthausen-Gusen, które opublikował w czterech tomach tworzących wspólnie najobszerniejszą ich monografię[1]. W 1977 wydał książkę „Mauthausen-Gusen: obóz zagłady” będącą jedną z pierwszych monografii na temat historii obozu[16]. W kolejnych latach opublikował kolejne trzy części, dokumentujące różne aspekty historii obozów Mauthausen-Gusen. W 1980 ukazała się książka „Mauthausen-Gusen: samoobrona i konspiracja” opisującą ruch oporu wewnątrz obozu, próby ucieczek oraz sposoby zachowania życia i godności[17]. Kolejnym tomem monografii była, opublikowana w roku 1983, książka „Mauthausen-Gusen: poezja i pieśń więźniów” koncentrująca się na życiu prywatnym więźniów, działalności kulturalnej, artystycznej i samokształceniowej[18]. Ostatnim tomem monografii była wydana w 2000 książka „Mauthausen-Gusen: w obronie życia i ludzkiej godności”, będąca próbą syntezy wcześniejszych pozycji[19]. W 1985 znalazł się w pierwszej grupie odznaczonych Krzyżem Oświęcimskim[20].

Żonaty z Zofią z domu Krajewska. Mieli synów Zbigniewa i Włodzimierza[21].

W 2011, już po śmierci Dobosiewicza, jego pracę magisterską w formie książkowej wydała Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora[2][22].

Publikacje

  • Stanisław Dobosiewicz, 10 lat szkoły ludowej w Polsce, Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Powszechnej, 1954 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Our progress in education, Warsaw: Polonia Publishing House, 1955a (ang.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Entwicklung des Bildungswesens, Warschau: Polonia-Verlag, 1955b (niem.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Développement de l'enseignement, Varsovie: Polonia, 1956 (fr.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Škol'noe delo v narodnoj Pol'še, Warsaw: [s.n.], 1957 (ros.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Education in People’s Poland., Warsaw 1957 (ang.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Reforma szkolna 1961 roku. Geneza i założenia, „Rozprawy z dziejów oświaty”, Łukasz Kurdybacha (red.), t. XIII, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970, s. 107–162, ISSN 0080-4754 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Mauthausen-Gusen: obóz zagłady, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwa Ministerstwa Obrony Narodowej, 1977, s. 448, PB 1977/9364 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Mauthausen-Gusen: samoobrona i konspiracja, Warszawa: Wydawn. Min. Obrony Nar., 1980, s. 485, ISBN 978-83-11-06497-3 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Mauthausen-Gusen: poezja i pieśń więźniów, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1983, s. 252, ISBN 978-83-211-0183-5 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Mauthausen-Gusen: w obronie życia i ludzkiej godności, Warszawa: Bellona, 2000, s. 218, ISBN 978-83-11-09048-4 (pol.).
  • Stanisław Dobosiewicz, Gwara Makowa Mazowieckiego i okolic, Pułtusk: Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, 2011, s. 262, ISBN 978-83-7549-137-1 (pol.).

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Filipkowski i Dobosiewicz 2002 ↓, „Stanisław Dobosiewicz”.
  2. ↑ a b c d Czejarek 2011 ↓, s. 1.
  3. ↑ Filipkowski i Dobosiewicz 2002 ↓, „Ewakuacja rodziny do Rosji…”.
  4. ↑ Minorski 1973 ↓, s. 106–108.
  5. ↑ Hillebrandt 1988 ↓, s. 132.
  6. ↑ Wlazłowski 1974 ↓, s. 92.
  7. ↑ Wlazłowski 1974 ↓, s. 74–75.
  8. ↑ a b Kowalski 2007 ↓, s. 175.
  9. ↑ M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58 (ISAP).
  10. ↑ Dobosiewicz 1954 ↓.
  11. ↑ Dobosiewicz 1955a ↓.
  12. ↑ Dobosiewicz 1955b ↓.
  13. ↑ Dobosiewicz 1956 ↓.
  14. ↑ Dobosiewicz 1957 ↓.
  15. ↑ Dobosiewicz 1970 ↓, s. 107–112.
  16. ↑ Dobosiewicz 1977 ↓.
  17. ↑ Dobosiewicz 1980 ↓.
  18. ↑ Dobosiewicz 1983 ↓.
  19. ↑ Dobosiewicz 2000 ↓.
  20. ↑ Stefan Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705-1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 123.
  21. ↑ Relacje biograficzne - Zofia Dobosiewicz [online], relacjebiograficzne.pl [dostęp 2019-09-17].
  22. ↑ Dobosiewicz 2011 ↓.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya