Stauroteka

Stauroteka z XVIII w. z włoskiego kościoła Santa Maria la Cava e Sant’Alfio w Lentini
Stauroteka z IX-XI w. z włoskiego kościoła Santa Maria la Cava e Sant’Alfio w Lentini

Stauroteka (od gr.stauros – pierwotnie: pal, belka, obecnie również: krzyż; thekē – pojemnik)[1] – specjalny rodzaj relikwiarza przeznaczony do przechowywania fragmentów Drzewa Krzyża Świętego[2].

Zazwyczaj wykonywano ją w formie krzyża (ten typ stauroteki był wykonywany od IV do XI w.) lub ikony (tzw. stauroteka ikonowa) czy tryptyku (oba te typy wytwarzano od schyłku X w. do końca XII w.). Stauroteka mogła mieć jednak również inne formy: posągu, miniatury bazyliki Grobu Pańskiego, włóczni itp[3].

Najczęściej był wykonany ze złotej lub srebrnej blachy, bogato zdobiony, w tym poprzez wysadzanie drogimi kamieniami[2].

W Polsce, spośród kilkunastu staurotek zachowały się tylko dwie. Pierwsza – bizantyńska, XII-wieczna, zapewne z Konstantynopola, eksponowana jest w pomieszczeniach Skarbca Koronnego na Wawelu. Druga – w kształcie krzyża greckiego – zwana stauroteką lednicką nie młodsza niż pierwsze dekady XI w., przechowywana jest w Muzeum Pierwszych Piastów na Ostrowie Lednickim.

Do roku 1939 w kolegiacie w Tumie pod Łęczycą przechowywana była XII-wieczna stauroteka ikonowa o proweniencji bizantyńsko-weneckiej (zabytek, znany z dokumentacji fotograficznej, został zrabowany przez wojska niemieckie).

Inna polska stauroteka, która najprawdopodobniej była wykorzystywana do koronacji polskich władców od Władysława Jagiełły, do Jana Kazimierza w 1649 r., została zrabowana z częścią skarbca koronnego podczas wyjazdu (po abdykacji) z Polski do Francji ostatniego Wazy. Skarby wywiezione przez ostatniego Wazę z Polski nigdy nie wróciły do ojczyzny, przed śmiercią król przekazał je swojej szwagierce Annie Gonzadze (siostrze królowej polskiej Marii Gonzagi), ta z kolei w 1684 r. przekazała je opactwu benedyktyńskiemu w Saint-Germain-des-Pres na przedmieściach Paryża. Relikwia ta obecnie znajduje się w skarbcu paryskiej katedry Notre Dame.

Przypisy

  1. ↑ Wyrwa A.M., 2009: Wstęp. W: Wyrwa A.M. (red. nauk.): Stauroteka lednicka. Materiały, studia i analizy. Biblioteka Studiów Lednickich, seria C, t. 2, Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, s. 9).
  2. ↑ a b Encyklopedia PWN, 1967, tom 10.
  3. ↑ Górecki J., 2009: U źródeł chrześcijaństwa w Polsce – relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego z Ostrowa Lednickiego. W: Wyrwa A.M. (red. nauk.): Stauroteka lednicka. Materiały, studia i analizy. Biblioteka Studiów Lednickich, seria C, t. 2, Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, s. 33–34.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya