Stefan Janas

Wizerunek patrona w Bibliotece Publicznej im. Stefana Janasa w Opocznie.

Stefan Janas (ur. 17 stycznia 1876 w Paradyżu, zm. 1920) – polski działacz polityczny, społeczny i kulturalny, burmistrz Opoczna w latach 1919-1920.

Życiorys

Wczesne lata

Urodził się w rodzinie chłopskiej w Paradyżu. Uczył się w szkołach w Tomaszowie Rawskim oraz w Warszawie, gdzie uzyskał zawód stolarza. Po zawarciu związku małżeńskiego (1904) osiadł w Opocznie[1].

Działalność społeczna i polityczna

W okresie nauki szkolnej związał się z Polską Partią Socjalistyczną,

  • współtworzył Spółdzielnie Spożywców "Przyszłość" w Opocznie (1906)[1],
  • był naczelnikiem Straży Ogniowej w Opocznie[2],
  • w okresie I wojny światowej był członkiem Komitetu Ratunkowego oraz Komisji Sanitarnej powołanej do celów walki z tyfusem i szkarlatyną[2],
  • prowadził Towarzystwo "Piechur", stanowiące przykrywkę dla tajnej działalności POW[2],
  • kierował robotniczą organizacją "Walka o byt" (1919)[3]
  • w 1918 r. został wybrany zastępcą burmistrza[2], a w 1919 r. - burmistrzem Opoczna[3],
  • w 1920 r. prowadził agitację na rzecz ochotniczego wstępowania do Armii Ochotniczej w obliczu wojny polsko-bolszewickiej a także sam do niej wstąpił[3]

Działalność kulturalna

Jako zwolennik edukacji mas poprzez kulturę, Stefan Janas działał na rzecz udostępnienia kina, teatru i literatury dla ludu:

  • założył Towarzystwo Miłośników Sceny, które inscenizowało przedstawienia o tematyce historyczno-patriotycznej[1],
  • doprowadził do utworzenia Czytelni im. 3 maja w Opocznie (1916) a następnie pełnił funkcję jej kierownika (do 1917),[2][4]
  • był wydawcą i redaktorem lokalnych czasopism: "To i Owo"[2] oraz "Prawda"[3], w których publikował własne teksty publicystyczne i utwory literackie[5].

Śmierć

Stefan Janas zmarł w okresie wojny polsko-bolszewickiej (1920), nie są jednak znane okoliczności jego śmierci[3].

Upamiętnienie

  • w okresie międzywojennym imieniem Stefana Janasa nazwano jedną z ulic w Opocznie (uprzednio: Berka Joselewicza)[5]
  • w 2020 r. imieniem Stefana Janasa nazwano Bibliotekę Publiczną w Opocznie[4][6].

Przypisy

  1. ↑ a b c d W zaborze rosyjskim, [w:] Paweł Budziński, Stefan Janas : patriota, społecznik, wizjoner, Opoczno: Biblioteka Publiczna im. Stefana Janasa, 2021, s. 11-13, ISBN 978-83-932931-7-9.
  2. ↑ a b c d e f Okupacja austro-węgierska, [w:] Paweł Budziński, Stefan Janas : patriota, społecznik, wizjoner, Opoczno: Biblioteka Publiczna im. Stefana Janasa, 2021, s. 15-24, ISBN 978-83-932931-7-9.
  3. ↑ a b c d e Po odzyskaniu niepodległości, [w:] Paweł Budziński, Stefan Janas : patriota, społecznik, wizjoner, Opoczno: Biblioteka Publiczna im. Stefana Janasa, 2021, s. 25-32, ISBN 978-83-932931-7-9.
  4. ↑ a b Stefan Janas patronem opoczyńskiej biblioteki [online], Muzeum Regionalne w Opocznie [dostęp 2025-11-18].
  5. ↑ a b Zbigniew Niemirski, Burmistrz, który poszedł bić bolszewika [online], Gość Niedzielny Radomski, 20 sierpnia 2020 [dostęp 2025-11-18].
  6. ↑ Biblioteka w Opocznie z patronem [online], Radio Plus Radom, 6 sierpnia 2020 [dostęp 2025-11-18].

Linki zewnętrzne

  • Patron [w:] Biblioteka Publiczna im. S. Janasa w Opocznie [online] [dostęp 2025-11-18]

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya