Stefan Żechowski

Stefan Żechowski

Stefan Żechowski na rysunku Mariana Ruzamskiego (1937)
Data i miejsce urodzenia	19 lipca 1912 Książ Wielki
Data i miejsce śmierci	28 października 1984 Książ Wielki
Narodowość	polska
Alma Mater	Państwowa Szkoła Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie
Dziedzina sztuki	malarstwo, grafika, literatura
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Stefan Żechowski (ur. 19 lipca 1912 w Książu Wielkim, zm. 28 października 1984 tamże)^[1] – malarz, pastelista, rysownik, ilustrator, projektant znaczków pocztowych.

Był najmłodszym synem Wincentego – ubogiego rzemieślnika i Florentyny. Miał trzech braci o imionach: Daniel, Wacław i Antoni – wszyscy zostali później kierownikami szkół powszechnych^[2].

Naukę rozpoczął w Szkole Ludowej w Książu Wielkim. W 1922, już jako uczeń trzeciej klasy został uznany przez nauczycieli i kolegów za najlepszego rysownika w szkole^[1]. W latach 1926–1927 po raz pierwszy jego ilustracje zostają opublikowane. Ukazały się w tygodniku dla dzieci i młodzieży „Płomyk”.

W 1929 dzięki przedstawionym gronu pedagogicznemu ilustracjom, został przyjęty z pominięciem egzaminu teoretycznego do Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie^[1]. Ukończył ją w 1932. Również w 1929, zafascynowany osobą Stanisława Szukalskiego, wstąpił do założonej przez niego grupy artystycznej o nazwie Szczep Szukalszczyków Herbu Rogate Serce^[1]. Przyjął tam imię „Ziemina z Książa”. W latach 1930–1936 brał udział w wystawach grupy. W 1936 ją opuścił.

W 1937 wykonał 37 ilustracji do powieści Motory Emila Zegadłowicza, która została skonfiskowana w październiku następnego roku przez Prokuraturę Krakowską pod zarzutem szerzenia pornografii^[1]. Jemu samemu zaś zarzucano niemoralność i antypaństwowość.

Okupację niemiecką przeżył w Książu. W 1946 wstąpił do PPR. Pod koniec lat 40. przyjął z aprobatą doktrynę realizmu socjalistycznego. Malował portrety przywódców ruchu robotniczego oraz tworzył prace o charakterze propagandowym. W latach 50. zilustrował kilka powieści (m.in. Emila Zegadłowicza i Jerzego Żuławskiego) oraz zaprojektował szereg znaczków pocztowych poświęconych polskiej historii i kulturze.

W 1953 przeżył wstrząs związany z pożarem rodzinnego domu w Książu Wielkim. W pożarze spłonęło wiele jego prac, a także korespondencja i dziennik. W 1955 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. W tym samym czasie podjął próby ilustrowania Dziadów oraz Ballad i romansów Adama Mickiewicza. W 1956 wycofał się z czynnego życia artystycznego. Tworzył dla siebie, głównym tematem jego obrazów stała się kobieta.

W 1981 Wydawnictwo Łódzkie wydało drukiem jego wspomnienia zatytułowane Na Jawie.

Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 28 października 1984 w Książu Wielkim^[1]. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym. Jego grób został opatrzony napisem: „Śniłem swoją sztukę”.

Autoportret, Pastuszek, Na strychu, Brat Daniel, Chopin i Mickiewicz, Słowacki i Mickiewicz, Spętanie, Faun żegnający miasto, Drabina odwagi, Stefan w lesie, Wnętrze Ziemi, Na torach, Sieroty w kanale, Ciężar istnienia, Siła brutalna, Portret mężczyzny, Egipska piękność, Portret młodej kobiety, Szał uniesień, Faun, Staruszka w okularach, Rembrandt ogląda straż nocną, Tołstoj – ostatnia droga, Odaliska, Portret, Sokrates i uczniowie, Artur i Wanda, Wiosenka

• Stefan Żechowski, Na Jawie, Łódź 1981
• Stefan Żechowski, Album rysunków do „Motorów” Emila Zegadłowicza, Beskidzka Oficyna Wydawnicza (BTSK), 1986
• Śniłem swoją sztukę • Malarstwo i rysunek Stefana Żechowskiego, katalog wystawy w Pałacu Krzysztofory, Kraków 2002
• Emil Zegadłowicz, Stefan Żechowski, Marian Ruzamski, Korespondencja 1936-1937, tom 1, pod red. Mirosława Wójcika, Kielce 2002
• Emil Zegadłowicz, Stefan Żechowski, Marian Ruzamski, Korespondencja 1938-1944, tom 2, pod red. Mirosława Wójcika, Kielce 2002

• Zabytki architektury (seria nr kat. 410), 1946
• 7. rocznica obrony Poczty Polskiej w Gdańsku, 1946
• W 50-lecie ruchu ludowego (seria), 1946
• Kultura Polska (dwie serie – wyd. I i II ), 1947
• Świat pracy (seria, nr kat. 337–228, 340), 1947
• Kultura Polska (seria – wyd. z dopłatą na cele społeczne), 1948
• Centaur – wydanie na przesyłki lotnicze (seria), 1948
• 100–lecie Wiosny Ludów (seria, nry kat. 451–453), 1948

• Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (seria, nr Cp 101), 1947
• Wydanie prowizoryczne karty nr Cp 101 (nr Cp 117), 1949

• Złoty Krzyż Zasługi, 1955
• Nagroda kieleckiego miesięcznika „Przemiany” za całokształt twórczości

• W 1977 powstał o nim film telewizyjny pt. Pustelnik.
• Książka Ryszarda Wójcika, Kusiciel Demonów • Opowieść o Stefanie Żechowskim, wyd. Towarzystwo Reklamowe Tilosz i S-ka, 2001
• Od 2002 szkoła podstawowa w Książu Wielkim nosi imię Stefana Żechowskiego.
• W Miechowie przy rynku mieści się Dom Pracy Twórczej im. Stefana Żechowskiego.
• W 2004 r. powstał film telewizyjny pt. Żech. Prawda naga, podtytuł: Portret Artysty Osobnego, Który... Śnił Własną Sztukę w reżyserii Stefana Szlachtycza^[3].

• Stefan Żechowski, Galeria Esta
• Kalendarium z życia i twórczości Stefana Żechowskiego