Sterjo Spasse
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
12 września 1989 |
| Narodowość |
macedońska |
| Język |
albański |
| Dziedzina sztuki | |
| Ważne dzieła | |
|
Nga jeta në jetë - Pse!? | |
.svg){kind=small}
| |
Sterjo Spasse (ur. 14 sierpnia 1914 we wsi Gollomboç w okręgu Korcza, zm. 12 września 1989 w Tiranie[1]) – albański pisarz, pochodzenia macedońskiego.
Życiorys
Pochodził z rodziny chłopskiej pochodzenia macedońskiego, mieszkającej nad jeziorem Prespa. W 1932 ukończył szkołę pedagogiczną w Elbasanie (Shkolla Normale)[1]. W tym samym roku rozpoczął pracę nauczyciela w wiejskiej szkole w Derviçan, w pobliżu Gjirokastry, a następnie w Voskopojë. Był jednym z twórców pisma Normalisti, wydawanego do roku 1937, w którym prowadził rubrykę poświęconą zagadnieniom edukacji. Po zakończeniu II wojny światowej pracował jako inspektor w ministerstwie oświaty (Wydział podręczników szkolnych), wtedy też założył pismo Shkolla e re (Nowa szkoła)[1]. Z czasem w pełni poświęcił się pracy pisarza.
Pierwsze utwory pisał w czasie, kiedy uczył się w szkole pedagogicznej, jednak pierwszych wydań swojej prozy doczekał się w czasie pracy w wiejskich szkołach[1]. Powstało wtedy najbardziej znane dzieło Spasse Nga jeta në jetë - Pse!?. Podobnie jak inny znany pisarz tego okresu - Haki Stërmilli, Spasse pisał swój utwór w konwencji dziennika, opisującego tragiczny los intelektualisty (Gjona Zaveriego) w zacofanym społeczeństwie albańskiej wsi. Dzieło to poprzez swoją nihilistyczną konwencję zyskało określenie roman i mohimit (powieść zaprzeczenia). W okresie powojennym powieść Spasse uznano za jedno z największych osiągnięć albańskiej prozy XX w. Kolejne powieści, wydane już w okresie powojennym w pełni związały Autora z nurtem socrealizmu.
Oprócz literatury pięknej pozostawił po sobie także podręczniki szkolne (Gramatyka albańska, Literatura obca) oraz tłumaczenia dzieł z języka angielskiego i francuskiego: Nędznicy Victora Hugo i Chaty wuja Toma - Harriet Beecher Stowe. W 1951 opracował i wydał antologię poezji bułgarskiej w języku albańskim. Od 1959 był wiceprzewodniczącym Towarzystwa Przyjaźni Albańsko-Chińskiej.
Syn Sterjo Spasse - Ilinden jest także pisarzem. Imię pisarza nosi jedna z ulic w północnej części Tirany. We wsi Pustec k. Korczy znajduje się popiersie pisarza.
Dzieła
- 1934: Kurorë rinije (Korona młodości)
- 1935: Nga jetë në jetë - Pse!?, (Z życia do życia - Dlaczego ?), Korça, wyd. Drita.
- 1952: Ata nuk ishin vetëm (Nie byli osamotnieni)
- 1955: Afërdita përsëri në fshat (Aferdita ponownie we wsi)
- 1955: Përsëri në fshat (Znowu we wsi, powieść)
- 1956: Fshati i ri : tregime, përshkrime, reportazhe
- 1958: Të fala nga fshati: tregime për pionierë e për te rinj (Pozdrowienia ze wsi: opowiadania dla pionierów i dla młodzieży)
- 1965: Buzë liqenit (Brzeg jeziora)
- 1966: Sokolesha.
- 1968: Të fala nga fshati (Pozdrowienia ze wsi).
- 1972: Zjarre. (Ogień)
- 1978: Ja vdekje, ja liri (Śmierć lub wolność)
- 1983: Kryengritësit. (Powstańcy)
- 1989: O sot, o kurr!. (Dziś albo nigdy)
- 2000: Letra nipit tim Arian : (Nga Maqedonia dhe Kosova-1975)
Tłumaczenia polskie
- 1960: Nie byli osamotnieni, tłum. z ros. J.Orłowski, Z.Stankiewicz, wyd.KiW
- rec. Kozłowski M., Nowe Książki 1961/4, s.228-229
Ekranizacje
Przypisy
- ↑ a b c d Sterjo Spasse, (1914- 1989) romansieri ndër më të njohurit e letërsisë shqipe [online], radiokosovaelire.com, 2023 (alb.).
Bibliografia
- Xhaferr Ismail: Sterjo Spasse, jo vetëm shkrimtar: (pikëpamjet filozofike, pedagogjike dhe psikologjike). Prishtina: 2017, s. 107. ISBN 978-9951-722-22-3. (alb.).
- Robert Elsie: Historical Dictionary of Albania. Scarecrow Press: 2010, s. 427. ISBN 978-0-8108-6188-6.
- Ilinden Spasse: Im atë, Sterjo!. UET Press: 2016, s. 430. ISBN 978-9928-190-70-3. (alb.).
- Strona poświęcona literaturze albańskiej. albanianliterature.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-27)].
- Vepra dhe jeta e Sterjo Spasses nderohen në Bibliotekën e Kongresit amerikan
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.