Straperlo
Straperlo lub Stra-Perlo, hiszpański termin oznaczający nielegalny handel dobrami reglamentowanymi przez państwo. Używany także w odniesieniu do nielegalnej działalności bądź intrygi oraz synonim czarnego rynku. Ludzi zajmujących się taką działalnością nazywa się estraperlistami.
Termin ten wywodzi się ze skandalu politycznego podczas Drugiej Republiki Hiszpańskiej (1931-1936).
Historia
W 1934 roku dwóch holenderskich przedsiębiorców, Strauss y Perel, skorumpowało wysokich urzędników państwowych, w tym Aurelio Lerroux (bratanek Alejandro Lerroux, lidera Partii Republikańskiej) i Ministra Spraw Wewnętrznych, Rafaela Salazar Alonso (także członka tej partii) w celu uzyskania zezwolenia na wprowadzenie elektrycznej ruletki w kasynie w mieście San Sebastián (Guipuzcoa). Nazwa ruletki, „Straperlo”, pochodziła od pierwszych liter nazwisk jej założycieli.
Gra została zakazana przez policję po udowodnieniu, że gracze są oszukiwani (koło ruletki było sterowane za pomocą guzika, dzięki czemu można było manipulować wygranymi), nie przeszkodziło to funkcjonowaniu gry w Formentor (Mallorca). Później tam również została unieważniona.
Ujawnienie korupcji miało miejsce po oskarżeniu zgłoszonemu przez Straussa do Prezydenta Alcala-Zamora, kiedy Lerroux odmówił wypłacenia przedsiębiorcom odszkodowania po zamknięciu ruletki przez policję. Skandal doprowadził do rozpadu Partii Republikańskiej.
Od czasów skandalu słowo „straperlo” stosowane jest, jako synonim szwindla, intrygi lub oszustwa.
Straperlo w okresie dyktadury generała Franco
Termin używany był także w okresie powojennym w Hiszpanii, dla nielegalnego handlu artykułami pierwszej potrzeby i racjonowanymi przez państwo (ustanowionymi przez rząd generała Franco w latach 1936-1952). Zbyt mała ilość produkcji spowodowała brak artykułów codziennego użytku dlatego państwo wprowadziło kartki żywnościowe, uprawniające do zakupów określonych artykułów spożywczych oraz surowców (żelazo, bawełna) i źródeł energii (benzyna, węgiel). Reglamentacja towarów przyczyniła się do rozwoju nielegalnego handlu, gdzie sprzedawano artykuły po zawyżonych cenach. Na przykład, kilogram cukru kosztujący 1,90 peset, na czarnym rynku osiągał cenę 20 peset. Za olej, kosztujący 3,75 peset trzeba było zapłacić nawet 30 peset.
Książka
W 2008 roku w 75. rocznicę skandalu została wydana książka „El caso Strauss. El escándalo que precipitó el final de la II República” autorstwa hiszpańskiego pisarza Jose Carlosa Garcii Rodrigueza, która dokładnie opisuje to wydarzenie.
Bibliografia
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.