Strąga

Strąga (lokalnie w formie stroga, struonga, pstręga) – apelatyw znany z całych Karpat, ściśle związany z sezonowym pasterstwem owiec (szałaśnictwem), oznaczający usytuowaną na hali 'przegrodę z otworami, przez które przechodziły owce do dojenia’, również 'otwór w przegrodzie, przez który przechodzą owce do dojenia’[1][2][3]. Na Podhalu w znaczeniu 'miejsce zagrodzone do dojenia owiec’,'koszar na owce’[4] lub 'ogrodzenie przeznaczone do dojenia owiec’[5]. Nie należy utożsamiać z koszarem – zagrodą, w której owce nocują.

Ogrodzenie mogło być przenośne lub stałe. Zazwyczaj wykonywano je z drewnianych żerdek. Czasami, przy braku żerdek wykonywano je z gałęzi lub z kamieni układanych w postaci murku. Przez okienka strągi pojedynczo wpuszczano owce do dojenia, a przy okienkach tych siedzieli dojący je juhasi[5]. Ilość okienek zależna była od ilości dojarzy (i owiec)[2]. Strąga (w sensie samodzielnego ogrodzenia) mogła być budowana osobno do tego celu, zwykle jednak była tylko wydzieloną częścią wewnątrz koszaru, czyli zagrody do której zapędzano owce na noc[5]. W sensie przegrody z otworami strąga dzieliła koszar na dwie części: po jednej stronie były owce do dojenia, po drugiej już wydojone. Czasami stanowiska dla juhasów osłonięte były przed deszczem jednospadowymi daszkami wspartymi na żerdkach[6].

W Karpaty nazwa trafiła z Bałkanów za pośrednictwem pasterzy wołoskich, jednak właściwe pochodzenie wyrazu nie jest ostatecznie wyjaśnione. W języku rumuńskim strúngă znaczy ‘strąga, dojarnia’, także ‘szpara, przesmyk’, i pochodzi być może od albańskiego shtrungë. Występuje we wszystkich językach związanych z łańcuchem karpackim: słow. strunga, czes. strunga, ukr. strunka, sch. struga, bułg. străga, struga, węg. esztrenga, sztronga. Do języka polskiego apelatyw przeniknął przypuszczalnie ze słowackiego, jednak z rodzimym rozwojem elementu nosowego[3].

Od słowa strąga pochodzi nazwa Hala Strążyska, od niej zaś pochodne nazwy: Dolina Strążyska, Kominy Strążyskie itd. W gwarze podhalańskiej nazwa Strążyska jest w liczbie mnogiej, prawidłowo powinno się więc mówić: w Strążyskach, do Strążysk. W praktyce jednak utarła się wymowa w Dolinie Strążyskiej, do Doliny Strążyskiej[5].

Przypisy

  1. ↑ Mieczysław Małecki, Kazimierz Nitsch, Atlas językowy polskiego Podkarpacia, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1934, m. 167.
  2. ↑ a b Wanda Herniczek-Morozowa, Terminologia polskiego pasterstwa górskiego. Część I, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1975 (Prace Instytutu Języka Polskiego nr 4), s. 174–175.
  3. ↑ a b Wanda Herniczek-Morozowa, Terminologia polskiego pasterstwa górskiego. Część II–III, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1976 (Prace Instytutu Języka Polskiego nr 13), s. 160.
  4. ↑ Jan A. Karłowicz, Słownik gwar polskich t. V, Kraków 1907.
  5. ↑ a b c d Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.
  6. ↑ Pasterstwo w Tatrach [online] [dostęp 2016-02-27].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya