Supletywizm

Supletywizm (od łac. suppleō „napełniam, uzupełniam”) – w językoznawstwie i etymologii zjawisko polegające na tworzeniu form fleksyjnych danego wyrazu w oparciu o odmienne tematy fleksyjne. W odróżnieniu od alternacji, która zakłada pokrewieństwo obocznych tematów, supletywizm polega na uzupełnianiu danego paradygmatu formami pochodzącymi z paradygmatu niespokrewnionego[1]. Supletywizm jest zjawiskiem powszechnym i dotyczy najczęściej podstawowych elementów leksyki danego języka[2].

Przyczyny

U podłoża wystąpienia zjawiska supletywizmu mogą leżeć różne przyczyny, związane ze zmianą językową: fonetyczne (regularna bądź nieregularna zmiana dźwiękowa), morfologiczne (wieloznaczność końcówek) lub leksykalne (bliskość znaczeniowa dwóch leksemów)[3]. Przyczyny natury fonetycznej są relatywnie najczęstsze[4] i odnoszą się przede wszystkim do paradygmatów czasownikowych[5], jak to ma miejsce w przypadku czasownika „iść” w wielu językach romańskich[4]. Wieloznaczność końcówek prowadzi do supletywizmu najczęściej wewnątrz paradygmatów grupy nominalnej[6], czego skrajnym przykładem jest przebudowa walijskiej odmiany przez liczby, gdzie etymologiczne formy liczby pojedynczej używane są w charakterze rzeczowników kolektywnych, od których na nowo utworzone zostały formy pojedyncze[7]. Bliskość znaczeniowa może wywoływać supletywizm w formach fleksyjnych wszystkich części mowy[8]. Przykłady na to zjawisko można znaleźć m.in. w języku polskim, w stopniowaniu przymiotników (dobry — lepszy, zły — gorszy), formach czasowników (idzie — szła) czy tworzeniu liczby mnogiej (człowiek — ludzie).

Przypisy

  1. ↑ Lyons 1975 ↓, s. 344.
  2. ↑ Hippisley i in. 2004 ↓, s. 2.
  3. ↑ Meľčuk 1992 ↓, s. 98.
  4. ↑ a b Juge 2000 ↓, s. 183.
  5. ↑ Frantíková 2014 ↓, s. 59–60.
  6. ↑ Hippisley i in. 2004 ↓, s. 9.
  7. ↑ Douglas Bartlett Gregor: Celtic: A Comparative Study. Cambridge: Oleander Press, 1980.
  8. ↑ Meľčuk 1992 ↓, s. 99.

Bibliografia

  • Dita Frantíková. Dawn of verbal suppletion in Indo-European languages. „Linguistica Brunensia”. 62, s. 57–65, 2014. 
  • Andrew Hippisley, Marina Chumakina, Greville G. Corbett, Dunstan Brown: Suppletion: frequency, categories and distribution of stems. Surrey: University of Surrey, 2004.
  • Matthew L. Juge. On the Rise of Suppletion in Verbal Paradigms. „Proceedings of the 25th Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society”, s. 183–194, 2000. 
  • John Lyons: Wstęp do językoznawstwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
  • Igor A. Meľčuk: Suppletion. W: William Bright (red.): International Encyclopedia of Linguistics. New York: Oxfor University Press, 1992, s. 97–99.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya